Selman-ı Pak Muharebesi Nureddin Bey'in Komutanlığı ve Selman-ı Pak Savunması

Bu tarihe kadar; çoğunluğu yerli halktan teşekkül ettirilmiş Osmanlı birlikleri, İngilizler karşısında ağır yenilgilere uğrayarak devamlı olarak geri çekilmiş emir-komutadan uzak bir hale düşmüştü. Cephedeki durumu düzeltmek için Edirne'de 4. Kolordu Komutanı olan Albay (Sakallı) Nureddin Bey 24 Nisan 1331 {7 Mayıs 1915} tarihinde Irak ve Havalisi Umûm Komutanlığı'na ta`yin edildi. Nureddin Bey, bu göreve atanmasını askerlik görevi yanında kutsal toprakların savunulmasının verdiği coşku olarak değerlendirip çok memnun olduğunu bir beyannameyle halka duyurdu.

İngiltere, Basra'dan sonra 50 Km kuzeyde bulunan Kurna'yı alarak Türklerden 1200 esir ve 9 top ele geçirmişti. Dicle Nehri boyunca devam eden petrol borularının güvenliği daha savaşın başında tehlikeye düştüğü için, İngiliz birlikleri Mart 1915'te ikinci bir fırka ile takviye edildi. Yapılan karşı Türk saldırıları, 12 Nisan'da Şuayyibe, 14 Nisan'da Basra saldırısı, Tümgeneral Sör Charles John Melliss [en] {1862-1936} komutasındaki İngiliz birlikleri karşısında mağlubiyetle neticelendi. Türkler karşısında kesin sonuç almak isteyen Nixon, General Barret'i görevden alarak 22 Nisan 1915 günü İngiltere'nin Irak'taki 6. Ordusu'na atanan General Townshend'i Barret'in yerine ta`yin etti. Irak'taki İngiliz ilerleyişi, Townshend'in komutasındaki birliklerce 23 Temmuz'da Nasiriye, 29 Eylül'de Kutü'l-Amare taarruzuyla devam etti.

Kutü’l Amare'ye 27 Eylül 1915 günü yapılan İngiliz saldırısında, Türk birlikleri 1 200 kayıp, 1 300 esir, 1 800 şehid, 17 top zayi`at vererek geri çekildi. Bu Türk ric`atı Aziziye'ye kadar devam etti54. Bu yenilgiler üzerine Enver Paşa, Irak'ı boş bırakmanın vahametini anlayıp bu cephenin takviye edilmesi zarûretini kabul etmeye başladı. Kafkasya Cephesi'ne gönderilmek üzere yolda olan 51 ve 52. fırkaları Irak Cephesi'ne gönderdi.

Türklerin Kutü'l-Amare yenilgisi {28 Eylül 1915} sırasında İran'da teşekkül ettirilen Türk yanlısı güçler, İngiliz ve Rus konsolosluklarına karşı tecavüzlerde bulunmuşlar ise de bu girişim Irak Cephesi'ni etkileyecek bir sonuç doğurmadı.

İngilizler, Kutü’l-Amare'den sonra Türk kuvvetlerini ancak Aziziye'ye kadar takip edebilmişti. Türk birliklerinin ta`kib edilemeyişinin birinci sebebi, Türk birlikleri 48 saat içinde ve düzenli olarak Selman-ı Pak'a geri çekilmişlerdi. ikinci sebebi, Dicle Nehri'nin sularının azalması neticesinde vapurlar karaya oturmuştu. Türklerin geri çekilişi nizami olduğundan, gambotlar ile de ta`kib edilmesinin riskli olacağı düşünülmüştü. Bu sebep ile İngilizlerin nehir üzerinden yapması gereken ta`kib ve nakliye gerçekleşememişti. Üçüncü sebep, özellikle Kuzey Hindistan bölgesine mensup Müslüman Hint askerleri, Selman-ı Pak mevki`sinin sahabe Selmân-ı Fârisî'nin mekanı olmasından dolayı, buraya saldırmak istemedikleri Townshend tarafından istihbar edilmişti. Hatta Hint askerlerinin bir kısmı tetik parmaklarını vurarak ellerini sarıp Türklere ateş etmekten uzak durmaya çalıştıklarını Binbaşı J. B. K. Davie 29 Aralık'ta yayın