Kısaca kimdir?
Altı çizili metnin yanındaki mühre dokun: bu bilginin hangi kaynağa dayandığını gör.
Şaban Teoman Duralı (7 Şubat 1947, Zonguldak - 6 Aralık 2021, İstanbul), Türk filozof, mütefekkir ve akademisyendir. Felsefe tarihi, biyoloji felsefesi, dilbilim, siyaset felsefesi ve savaş felsefesi gibi alanlarda çok sayıda kitap ve makale yazmıştır. Erken Cumhuriyet döneminde seküler ve pozitivist temelli millî kimlik inşasına karşı eleştirel bir yaklaşım geliştiren önemli düşünürlerden biridir. İstanbul Üniversitesi'nde felsefe ve biyoloji eğitimi almıştır.
Teoman Duralı, Türk felsefe literatüründe önemli bir yere sahip bir filozoftur ve felsefe tarihi, medeniyet felsefesi, biyoloji felsefesi, ahlak, tarih ve siyaset felsefesi gibi çeşitli alanlarda özgün eserler vermiştir. Hem entelektüel kimliği hem de tarihî tanıklıklarıyla Türkiye'nin modern tarihindeki kırılma anlarını özgün bir bakışla belgeleyen bir düşünür olarak dikkat çeker. Dil, kültür, felsefe ve bireysel meselelere olan derinlikli yaklaşımı, eserlerini hem akademik hem de tarihsel açıdan önemli kılar.
Ahlak anlayışı
—Ahlak anlayışı
Duralı'nın Avrasya metafiziği kapsamında varlık, bilgi ve ahlâk temelli bir sistem önerdiği; ahlâkın ilkeye dayalı olması gerektiği düşüncesinin Kant'tan etkilenerek şekillenmiştir.
Sanat, ahlâk ve özgürlük gibi insanın aşkın boyutuna ait niteliklerin yalnızca biyolojik evrimle açıklanamayacağı, bunların tekâmül kavramıyla daha iyi kavranabileceği Duralı tarafından ifade edilmiştir.
Duralı, aileyi insanın ahlâkî ve manevî gelişiminde temel kurum olarak görür; ahlâkî çöküşe karşı sağlam aile yapısının en güçlü direnç noktası olduğunu savunur.
Din ile ahlak birbirini tamamlayan iki temel sistemdir. Ahlak, doğumdan ölüme kadar insanın ihtiyaç duyduğu bir yol haritasıdır ve ahlaki tercih yapabilme yetisi, insanı insan yapan en temel özelliktir. Özgürlük olmadan ne ahlaktan ne de dinden bahsetmek mümkündür.
Ahlakı, bilgeliğin en üst aşaması ve diğer bilimlere yön veren bir unsur olarak görmüş, zihinsel bir faaliyet olarak değerlendirerek Kantçı ve Sokratesçi/Platoncu gelenekle yakınlık göstermiştir.
Ahlak, felsefenin temel taşlarından olup bilgelikle doğrudan ilişkilidir; bilim ve felsefeyi yönlendiren bir ilkedir. Modern mekanik anlayış ahlakı zayıflatmış ve ideolojik ahlaki türlerin ortaya çıkmasına yol açmıştır. Ahlaki davranış vicdan, akıl ve özgür tercih ile değerlidir; gösteriş için yapılan davranışlar ahlaki sayılmaz. Ahlaki kurallardan hukuk doğar ve ahlak temelli hukuk toplumsal düzenin temelidir. Ahlak, din ve hukuk bireyleri keyfilikten uzaklaştırarak felsefi bir medeniyet seviyesine taşır. Gerçek özgürlük ise ahlaki kurallara uyumla mümkündür; özgürlük sınırsız olmayıp toplumsal ve dini kurallar çerçevesinde gerçekleşmelidir. Vicdan, özgürlüğün ve ahlakın merkezinde yer alır. Ahlak toplumsal olduğu kadar vicdanî ve aklî bir eylem olarak değerlendirilmelidir. Akılsız ahlak eksik kalır.
Evrim ideolojisi metafiziği ve insanî değerleri dışlayarak ahlaki yozlaşmaya yol açabilir. Felsefenin ve bilimin ahlaki temellerle yeniden şekillenmesi gerektiği vurgulanır. Modern evrimci anlayışın insanı ruhsuzlaştırması, insanın ahlaki yönünü silikleştirdiği gerekçesiyle eleştirilir.
Ahlak anlayışında ise ahlakı bireyin kendine ve topluma karşı yükümlülüklerini belirleyen evrensel ilkeler bütünü olarak görür. Ahlakın kaynağında vahiy ve felsefenin bulunduğunu, vahiy yoluyla gelen buyrukların akılla ahlaki ilkelere dönüştürüldüğünü belirtir. Kant ve Farabi'den etkilenen Duralı, ahlakın sadece kültürel değil, felsefi ve teolojik temellere dayandığını savunur. İnsan, özgür iradesiyle ahlaki özne olur ve özgürlük ahlakın ön şartıdır.
Teoman Duralı · diğer bölümler
Hayat çizgisi
Günü bilinmeyen olaylar bir tarihe zorlanmaz; yalnızca kaynaktaki yıl yazılır.
-
1947
Doğum ve Erken Yıllar
1947 yılında dünyaya geldi.
Eğitim tek kaynak -
1973
1973 yılında İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi'nin felsefe bölümünden mezun oldu.
Eğitim tek kaynak -
1975
Teoman Duralı, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi'nde öğrenciyken, Nermi Uygur'un teklifiyle 1975 yılında mezun olduğu bölümde asistan olarak göreve başladı.
Eğitim tek kaynak -
1977
1977 yılında biyoloji felsefesi hakkındaki teziyle felsefe doktoru unvanını aldı.
Önemli eserler tek kaynak -
1978
1978 yılında NATO bursuyla Paris'te biyoteknoloji seminerlerine katıldı.
Önemli eserler tek kaynak -
1982
Mayıs 1982'de yardımcı doçent, Ekim 1982'de biyoloji felsefesi üzerine yazdığı tezle doçent oldu.
Önemli eserler tek kaynak -
1985
1985 yılında ABD'deki Pennsylvania State University'de tamamladığı Kant'ın A Priori Bilgi İstidâdı başlıklı çalışmasının ardından 1988 yılında profesör unvanını aldı.
Öğretmenlik tek kaynak -
1992
1992-1993 yıllarında Malezya Uluslararası İslam Üniversitesi'nde, 1994 ve 2003 yıllarında Viyana Üniversitesi bilim felsefesi bölümünde, 1995-1997 ile 1999 yıllarında Kuala Lumpur'daki International Institute of Islamic Thought and Civilisation'da misafir öğretim üyesi olarak bulundu.
Eğitim tek kaynak -
1996
1996 yılında, İstanbul Üniversitesi Araştırma Fonu'nun mâli desteğiyle Orta Asya Türk cumhuriyetlerinde araştırma gezisine çıktı.
Eğitim tek kaynak -
2016
Bülent Ecevit Üniversitesi senatosunun 2016 yılında aldığı karar uyarınca, Teoman Duralı'ya verilen fahrî doktorluk pâyesinin takdim töreni, Sezai Karakoç Kültür Merkezi'nde gerçekleştirildi.
Eğitim tek kaynak -
2021
Kanser tedavisi nedeniyle iki kez ameliyat geçiren Teoman Duralı, 6 Aralık 2021'de İstanbul'daki evinde öldü.
Miras tek kaynak
Üretimleri
Hakkında yazılanlar
Bağlantı atlası
Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.
-
Teoman Duralı hayat hikâyesinde anıyor Erol Güngör
“Erol Güngör ve Ziya Gökalp gibi isimlerin görüşlerinden de yararlanarak, insanı ruh, irade ve ahlaka dayalı değerlerle tanımlayan bir medeniyet inşası önerilir.”
-
Teoman Duralı hayat hikâyesinde anıyor Nermi Uygur
“Teoman Duralı, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi'nde öğrenciyken, Nermi Uygur'un teklifiyle 1975 yılında mezun olduğu bölümde asistan olarak göreve başladı.”
-
Teoman Duralı hayat hikâyesinde anıyor Sezai Karakoç
“Bülent Ecevit Üniversitesi senatosunun 2016 yılında aldığı karar uyarınca, Teoman Duralı'ya verilen fahrî doktorluk pâyesinin takdim töreni, Sezai Karakoç Kültür Merkezi'nde gerçek...”
-
Teoman Duralı hayat hikâyesinde anıyor Ziya Gökalp
“Erol Güngör ve Ziya Gökalp gibi isimlerin görüşlerinden de yararlanarak, insanı ruh, irade ve ahlaka dayalı değerlerle tanımlayan bir medeniyet inşası önerilir.”
-
Teoman Duralı kendi hikâyesinde anılıyor Ayhan Bıçak
“Teoman Duralı'nın danışmanlığında Platon'un Tarih Kavrayışı teziyle 1992 yılında tamamlamıştır.”
Kaynaklar
-
K·01Ansiklopedi maddesiansiklopedi maddesiVikipedi - Teoman Duralıtr.wikipedia.org · erişim 28.09.2026
NotAçık kaynak ansiklopedi maddesi.
Kaynağa git ↗ -
K·02Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıTeoman Duralı (1987). Canlılar Sorununa Giriş. Remzi Kitabevi. s. 10. Bu, ilkin Sayın Profesör Dr. Nermi Uygur'un yönetmiş olduğu bir doktora çalışması olarak kaleme alınmış olmakla birlikte...erişim 28.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
-
K·03Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı"24 Portre'de bir 'Filozof'". 6 Kasım 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Haziran 2020.youtube.com · erişim 28.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·04Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıErgüç, Veysel (2023). "ERKEN CUMHURİYET DÖNEMİ TÜRK MODERNLEŞMESİNE ELEŞTİREL BİR YAKLAŞIM: ŞABAN TEOMAN DURALI ÖRNEĞİ". İnönü Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi. 12 (2). DergiPark. ss. 205-221. doi:10.542...dergipark.org.tr · erişim 28.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·05Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıGenç, Mehmet Sabri (2025). "Teoman Duralı'da Felsefe ve Edebiyat İlişkisi". Külliye. 6 (1). DergiPark. ss. 84-98. doi:10.48139/aybukulliye.1626287. 29 Nisan 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi4 Temmuz 2025.dergipark.org.tr · erişim 28.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·06Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıGöçer, Güngör (2023). "ŞABAN TEOMAN DURALI'NIN TÜRKİYE NOTLARI". Gazi Türkiyat, 32. DergiPark. ss. 101-1194 Temmuz 2025.dergipark.org.tr · erişim 28.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·07Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıDeğermenci, Ali (2020). Öyle geçer ki zaman : Teoman Duralı kitabı. Birinci baskı. Teoman Duralı. Kartal, İstanbul. ISBN 978-605-7717-44-3. OCLC 1250646330.worldcat.org · erişim 28.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·08Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıProf. Dr. Ş. Teoman DURALI '67 (Ekim 2010). "Mürşit - 1" (PDF). Kolejliler, 103. s. 32-34. 18 Mart 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF)29 Haziran 2022.kolej.org · erişim 28.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·09Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıDağ, Ahmet (2016). "Ş. TEOMAN DURALI DÜŞÜNCESİNDE METAFİZİKTEN MAKİNAYA BATI MEDENİYETİ". FLSF Felsefe ve Sosyal Bilimler Dergisi, 22. DergiPark. ss. 241-2624 Temmuz 2025.dergipark.org.tr · erişim 28.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·10Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı"Teoman Duralı, CV'de Olmayan Hayatını Anlattı". 23 Nisan 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Haziran 2020.ihu.edu.tr · erişim 28.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·11Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıTeoman DURALI, Prof. Dr. 19 Mart 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., kultursurasi.ktb.gov.tr. Erişim Tarihi: 19.03.2020.kultursurasi.ktb.gov.tr · erişim 28.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗
Bilerek dışarıda bırakılanlar
Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.
Vikipedi’den uyarlanmıştır
Bu profildeki metinler Vikipedi’deki “Teoman Duralı” maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.
Ne değişti?
-
Kaynak yeniden tarandı
Profil bilgileri kaynak maddeyle yeniden karşılaştırıldı.
-
Profil oluşturuldu
11 kaynak ve 11 olayla ilk kayıt.
Düzeltme masası
Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.
- Ne yanlış?
- Doğrusu
- Kaynak
Önerin masada.
Editör ilk yanıtı en geç 5 iş günü içinde verecek. Kabul edilirse “Ne değişti?” günlüğünde görünecek.