Mustafa Şekip Tunç

Babası Nüfus Nazırı Yusuf Besim Bey Nevşehirlidir. Annesi Bulgaristan göçmenlerindendir. Mustafa Şekip Tunç'un doğumundan bir müddet sonra, babası Nüfus Nazırı olarak Halep'e tayin edildiğinden, Mustafa Şekip, ilk tahsiline burada başlamış, üç sene sonra da, babasının Manastır'a nakli dolayısıyla tahsiline Manastır'da devam etmiştir. Mustafa Şekip, Manastır'da tahsiline devam ederken bir müddet askeri rüştiyede de okumuştur.

Yusuf Besim Bey, yedi sene Manastır Nüfus Nazırlığında bulunduktan sonra, Vali Abdülkerim Paşa ile idari bir meseleden araları açılmış ve azledilmiştir. O sırada Manastır Askeri İdadisi'nin birinci sınıfında okuyan Mustafa Şekip, ailesiyle birlikte İstanbul'a gelmiş ve o dönemler adı Vefa İdadisi olan Vefa Lisesi'ne girmiştir. 1321 (1905)'te idadiden mezun olduktan sonra Mülkiye'ye devam etmiş ve Vefa İdadisinde öğrenmeye başlamış olduğu Fransızca eğitimini bu süre zarfında tamamlamıştır.

Mustafa Sekip Tunç, mülkiyeden İkinci Meşrutiyet'in ilanından bir gün önce mezun olmuş ve 28 Ağustos 1324 (1908)'te 500 kuruş maaşla Kosova vilayeti maiyet memurluğuna tayin edilmiştir. Kısa bir müddet sonra, aynı zamanda, Palanga kazası kaymakam vekilliğini de yürütmüştür.

Mustafa Sekip, vilayet merkezi Üsküp'te, idarecilikten çok maarif işleriyle uğraşmaya başlamıştır. Üsküp'lü gençlerin kurduğu Sübhan-ı Vatan adlı kulübün açtığı, özel eğitim ve öğretim metotlarının tecrübe edildiği ilkokulun öğretim heyetine katıldı. Fahri olarak ilk sınıftan başlayarak alfabe okutmaya başladı. Böylelikle hocalık mesleğine büyük bir aşk ve şevkle başlamış oldu. Bu ilk öğretmenlik denemesinde, insan ruhuna ilmi surette nüfuz etmek icap ettiğini düşünen Mustafa Şekip, memuriyetini terk ederek Avrupa'ya gitmek istedi. Bu arzusunu gerçekleştirmek için İstanbul'a gelmişse de teşebbüsünde başarılı olamamış ve tekrar Üsküp'e dönmek mecburiyetinde kalmıştır. Buna sebep de, annesinin Avrupa'ya gitmemesini ve evlenmesini istemesidir. Böyle bir teşebbüs olmuşsa da netice alınmamıştır.

Öğretmenliği ve Üniversite Hocalığı

Balkan Savaşları sonuna kadar Üsküp Öğretmen Okulunda (o zamanki adıyla Muallim Mektebinde) çalışan Mustafa Şekip, 19 Ağustos 1328 (1912)'de, Harput Sultanisi Edebiyat Hocalığına tayin edilmişse de sonradan 22 Eylül 1328 (1912)'de görevi Yanya Sultanisi olarak değiştirilmiştir. Fakat, harp dolayısıyla Yanya'ya gidemediğinden bu defa 19.11.1329 (1913)'da Balıkesir Sultanisine (lisesine) Edebiyat Hocası olarak tayin olmuştur. 3 Mart 1329 (1913)'da yeni görevine başlayabilen Mustafa Şekip, burada birkaç ay çalıştıktan sonra Maarif Nezaretinin (Milli Eğitim Bakanlığı) Avrupa'ya göndermek gayesiyle yetişmiş 15 öğretmen arasından Avrupa'ya gitmiştir. Bakanlık, Mustafa Şekip Tunç'u Lozan'da Fransız Edebiyatı Tarihini tahsil için göndermişse de o, o zaman yeni açılmış bulunan Jean-Jacques Rousseau Pedagoji Enstitüsünü görmek, bilhassa arzu ettiği terbiye ilimlerini ve ruhiyatı öğrenmek için Cenevre'ye gitmeyi düşünmüş ve bunun için o zamanın bakanlığına (Maarif Nezaretine) müracaatla müsaade istemiştir. Bu müracaatı kabul edilmiş ve Mustafa Şekip Tunç bu enstitüyü bitirerek diploma almıştır. Aynı zamanda, Cenevre Üniversitesi'nden de Psikoloji Sertifikası alarak yurda dönmüştür. Bakanlık onu, o zamanki adıyla Darülmuallimatı Aliyyeye (Yüksek Kız Öğretmen Okulu) terbiye ve ruhiyat muallimi (öğretmeni) olarak tayin etmiştir [1 Eylül 1332 (1916)]. 1.3.1333 (1917)'te askere alınmış 18.4.1334 (1918)'te terhis olunca, aynı göreve geri dönmüştür. Bu öğretmenliği sırasında, görevine ilaveten 16.9.1334 (1918)'ten 23.1.1335 (1919)'e kadar Maarif Nezareti Orta Tedrisat 1. Şube Müdürlüğü yapmıştır. Bu sıralarda Nafi Atuf Kansu'nun idaresinde çıkan Terbiye Mecmuasında, terbiye ve ruhiyata ait yayınladığı yazılar Darülfünun hocalarının ve bilhassa Ziya Gökalp'in dikkatini çekmiş, Mustafa Şekip Tunç'tan terbiye müderris muavinliğini kabul edip etmeyeceğini sordurmuştur. Bütün arzusu bir eğitim müessesesinde çalışmak olmakla birlikte, o zamanki Umum Müdür İsmail Hakkı Baltacıoğlu ve Maarif Nazırının ısrarları sonucu kabul ettiği Orta Tedrisat 1. Şube Müdürlüğünü ve diğer bütün işlerini terk ederek Edebiyat Fakültesi Müderris Muavinliğine (Doçentliğe) gitmiştir. Esasen, Edebiyat Fakültesi Meclisi, Baltacıoğlu ve Mehmet Emin Bey'lerin, Mustafa Şekip'in kabulü için yaptıkları teklifi kabul etmişti. [24.1.1335 (1919)]. Bu tarihten itibaren, yani 1919'dan 1933'e kadar, Müderris Muavinliğinden muallimliğe [5.10.1335 (1919)] ve muallimlikten müderrisliğe [8.10.1340 (1924)] usulü dairesinde terfi etmiştir. 1933'te yeni üniversitenin kuruluşunda müderrislik unvanı, ordinaryüs profesör unvanıyla değiştirilmiş, Mustafa Şekip Tunç da bu tarihte (1 Ağustos 1933) bu kadroya (psikoloji ve terbiye) girmiştir.

Nihayet, uzun seneler hizmette bulunduktan sonra, 3 Mayıs 1953'te 5434 sayılı kanun gereğince 70 yaşını doldurduğu için emekliye sevk edilmiştir.

Yazdığı ve çevirdiği kitaplar ve yüzlerce makalesi ile Türk felsefesinin genişletilmesi ve yaygınlaştırılması imkânlarını aramıştır.

HABER gazetesinde kendisi ile yapılan röportajda Alman bilim insanlarının sunduğu genetik hastalık taşıyan insanların kısırlaştırılmasını desteklediğini ancak kısırlaştırma kararının sadece doktorlar tarafından verilmesi gerektiğini söylemiştir. Profesör, neslin korunması adına yapılacak kısırlaştırmaların topluma faydalı olduğunu ve kısırlaştırılan kişilerin enerjilerini kaybedip daha sakin yaşayacaklarını düşünmüştür.

1. 1959 Bir Din Felsefesine Doğru Mustafa Şekip Tunç Bir Din Felsefesine Doğru 1959
2. KİTAP Çin Felsefesinin Kaynakları, Ankara (Tarihsiz.) Mustafa Şekip Tunç Çin Felsefesinin Kaynakları, Ankara (Tarihsiz.)
3. 1926 Felsefe Dersleri, 2 Mustafa Şekip Tunç Felsefe Dersleri, 2 1926
4. 1927 Felsefe-i Din Mustafa Şekip Tunç Felsefe-i Din 1927
5. 1948 Fikir Sohbetleri Mustafa Şekip Tunç Fikir Sohbetleri 1948
6. KİTAP Gülmek Nedir, Kime Gülüyoruz? İstanbul 1921 Mustafa Şekip Tunç Gülmek Nedir, Kime Gülüyoruz? İstanbul 1921
7. 1943 İnsan Ruhu Üzerinde Gezintiler Mustafa Şekip Tunç İnsan Ruhu Üzerinde Gezintiler 1943
8. 1950 Psikoloji Dersleri (Terbiye Bakımından) Mustafa Şekip Tunç Psikoloji Dersleri (Terbiye Bakımından) 1950
9. 1949 Psikolojiye Giriş Mustafa Şekip Tunç Psikolojiye Giriş 1949
10. 1945 Ruh Aleminde Mustafa Şekip Tunç Ruh Aleminde 1945
11. 1924 · ÇEVİRİ Ruhiyat Mustafa Şekip Tunç Ruhiyat 1924 · Çeviri
12. 1944 Ruh Yapımız ve Onun Tipleri Bakımından Ahlak Mustafa Şekip Tunç Ruh Yapımız ve Onun Tipleri Bakımından Ahlak 1944
13. 1928 Terakki Fikrinin Menşe ve Tekamülü Mustafa Şekip Tunç Terakki Fikrinin Menşe ve Tekamülü 1928
14. 1940 Üç Zihniyet Mustafa Şekip Tunç Üç Zihniyet 1940
15. 1939 Yeni Türk Kadını ve Ruhi Münasebetleri Mustafa Şekip Tunç Yeni Türk Kadını ve Ruhi Münasebetleri 1939
16. 1910 · ÇEVİRİ Geçici (François Coppée), Üsküp Mustafa Şekip Tunç Geçici (François Coppée), Üsküp 1910 · Çeviri
17. 1945 · ÇEVİRİ Gülme (Henri Bergson), İstanbul Mustafa Şekip Tunç Gülme (Henri Bergson), İstanbul 1945 · Çeviri
18. 1923 · ÇEVİRİ Manevi Kudrete Dair Birkaç Konferans (Henri Bergson), İstanbul Mustafa Şekip Tunç Manevi Kudrete Dair Birkaç Konferans (Henri Bergson), İstanbul 1923 · Çeviri
19. 1950 · ÇEVİRİ Şuurun Doğrudan Doğruya Verileri (Henri Bergson), istanbul Mustafa Şekip Tunç Şuurun Doğrudan Doğruya Verileri (Henri Bergson), istanbul 1950 · Çeviri
20. 1934 · ÇEVİRİ Yaratıcı Tekamül (Hayatın Tekamülü) (Henri Bergson), İstanbul Mustafa Şekip Tunç Yaratıcı Tekamül (Hayatın Tekamülü) (Henri Bergson), İstanbul 1934 · Çeviri
21. 1947 · ÇEVİRİ Yaratıcı Tekamül (Henri Bergson), İstanbul Mustafa Şekip Tunç Yaratıcı Tekamül (Henri Bergson), İstanbul 1947 · Çeviri
22. 1919 · ÇEVİRİ Hissiyat Ruhiyatı (Théodule Ribot), İstanbul Mustafa Şekip Tunç Hissiyat Ruhiyatı (Théodule Ribot), İstanbul 1919 · Çeviri
23. 1920 · ÇEVİRİ İhtiraslar Üzerine Bir Tecrübe-i Kalemiyye (Théodule Ribot), İstanbul Mustafa Şekip Tunç İhtiraslar Üzerine Bir Tecrübe-i Kalemiyye (Théodule Ribot), İstanbul 1920 · Çeviri
24. 1932 · ÇEVİRİ Yaratıcı Muhayyile Hakkında Bir Kalem Tecrübesi (Théodule Ribot), İstanbul Mustafa Şekip Tunç Yaratıcı Muhayyile Hakkında Bir Kalem Tecrübesi (Théodule Ribot), İstanbul 1932 · Çeviri
25. 1934 · ÇEVİRİ İtiyat Kanunları (William James), İstanbul Mustafa Şekip Tunç İtiyat Kanunları (William James), İstanbul 1934 · Çeviri
26. 1923 · ÇEVİRİ Terbiye Müsahabeleri (William James), İstanbul Mustafa Şekip Tunç Terbiye Müsahabeleri (William James), İstanbul 1923 · Çeviri

Künyeler Vikipedi maddesindeki eser listesinden ayrıştırıldı. Kapağı bulunamayan kitaplar künyesinden dizildi.

• Psikanalize Dair Beş Konferans (Sigmund Freud), İstanbul 1926, 2. baskı 1929, 3. baskı 1931, 4. baskı 1948.
• Geçici (François Coppée), Üsküp 1910.
• Gülme (Henri Bergson), İstanbul 1945.
• Manevi Kudrete Dair Birkaç Konferans (Henri Bergson), İstanbul 1923.
• Şuurun Doğrudan Doğruya Verileri (Henri Bergson), istanbul 1950.
• Yaratıcı Tekamül (Hayatın Tekamülü) (Henri Bergson), İstanbul 1934.
• Yaratıcı Tekamül (Henri Bergson), İstanbul 1947, 2. baskı 1986.
• Hissiyat Ruhiyatı (Théodule Ribot), İstanbul 1919.
• İhtiraslar Üzerine Bir Tecrübe-i Kalemiyye (Théodule Ribot), İstanbul 1920.
• Yaratıcı Muhayyile Hakkında Bir Kalem Tecrübesi (Théodule Ribot), İstanbul 1932.
• İtiyat Kanunları (William James), İstanbul 1934.
• Ruhiyat Müsahebeleri (William James), İstanbul 1937.
• Terbiye Müsahabeleri (William James), İstanbul 1923.
• Muasır Fransız Psikolojisi (Georges Dwelshauvers), İstanbul 1940.
• Psikoloji (Georges Dwelshauvers), İstanbul 1928.
• Mülahhas Ruhiyat (Hermann Ebbinghaus), İstanbul 1919.
• Ruhiyat (Hermann Ebbinghaus), İstanbul 1914.