Kısaca kimdir?
Şyung-nu, Xiongnu, Hsiung-nu veya Türk tarih yazımında Asya Huncası olarak da anılan, MÖ 3. yüzyıl veya daha öncesinden, MS 2. yüzyıla kadar var olan bir boy konfederasyonu ve imparatorluk olan Şyung-nular (bilinen ismiyle Asya Hun İmparatorluğu) tarafından konuşulduğu varsayılan dildir. Bu dil hakkında çok az kanıt ve veri bulunmaktadır, mevcut kaynaklar yaklaşık 150 kelimeden oluşmaktadır. Şyung-nu halkının kendi dillerini yazmak için kullanmış olabilecekleri Çince karakterlerle yazılmış, muhtemelen iki satırlık bir metin de bulunmaktadır.
Türk dili tezleri
—Türk dili tezleri 10 eser · katalog fişleri
- № 0012020 Savelyev ve Jeong’e göre: “Şyung-nu nüfusunun büyük bir kısmı muhtemelen Türk dillerini konuşuyordu”; ancak Şyung-nu ve diğer halkların kalıntıları üzerinde yapılan karşılaştırmalı arkeogenetik analizler, bunların muhtemelen çok etnikli bir topluluk olduğunu ortaya koymuştur
- № 0022002 Wink Şyung-nu’ların Türk dillerinin eski bir ağzını konuştuklarını ve eğer kendileri Türk kökenli olmasalar bile yoğun bir şekilde Türkleşmiş olduklarını öne sürmektedir
- № 0032007 Benjamin Şyung-nu’ların, Proto-Türkler ya da Proto-Moğollar olduğunu ve dillerinin Dinlin diline benzer olacağını öne sürmektedir
- № 004 Çin tarih kaynakları, Xiongnu’yu çeşitli Türk halklarıyla ilişkilendirmektedir:
- № 005 Göktürkleri yöneten Aşina Hanedanı, aslen Şyung-nuların kuzey boylarından gelir
- № 006 Wei Kitabında, Yueban'ların (halk dilinde “Zayıf Şyung-nu”) kuzey Şyung-nuların soyundan geldiği belirtilmektedir
- № 007 Jin Kitabı, Türk boyu Tiele’yi 19 Güney Şyung-nu boyları içerisinde beşinci olarak listelemiştir. Cücen egemenliği döneminde Tiele, altı kabile ve on iki klandan oluşuyordu
- № 008 Şyung-nuların yönetici boylarından birisi Luantilerdir ve Han kitabında bahsedilirler. Lanhai Wei ve Hui Li, *h- sesinin başlangıçta düşmesini içeren tarihsel bir ses değişiminin sonucu olarak, 挛鞮 kelimesinin Eski Çince telaffuzunu *lyuan-tlïγ olarak yeniden yapılandırmaktadırlar; bu kelime, daha eski bir 虚连题 (*Hala-yundlïγ) kelimesinden türemiştir. Ayrıca, “renkli, alaca” anlamına gelen *hala kökü ile “at” anlamına gelen *yund kökünün, sıfat-fiil son eki olan *-luγ ile birleşmesi, Eski Türkçede “alacalı atlara sahip boy” anlamını ortaya çıkarmış ve bu da Luanti isminin, Oğuz kökenli Ulayundluğ boyu ile bağlantılı olmasını sağlamıştır. Moreover, the authors argue that the conquest of the same clan by the Xue in the 4th century CE eventually gave birth to the Xueyantuo
- № 0092010 Tung-tien, Yantuo halkının kökenini şöyle kaydeder “Önceki Yan döneminde Murong Jun’un hükümdarlığı sırasında, Şyung-nu şanyusu Helatou (賀剌頭, “Alat boyunun lideri”), otuz beş bin kişilik boyu yöneterek teslim olmak üzere geldi. Yantuo halkı muhtemelen onların torunlarıdır." Buna dayanarak Bao - , Yantuo halkının Hala-Yundluɣ olarak da bilinen Alat boyunun torunları olduğunu öne sürdü; dolayısıyla Yantuo adı muhtemelen Yundluɣ'dan türemiştir ve Xueyantuo, Sir-Yundluɣ olarak yeniden oluşturulabilir
- № 010 Wei Kitabına göre, Yuebanlar ile Gaoçe halkının dili aynıdır
Şyung-nu dili · diğer bölümler
Bağlantı atlası
Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.
-
Şyung-nu dili hayat hikâyesinde anıyor Batı Şyung-nu
“Yenisey kökenli tez, Batı Şyung-nu halklarından biri olan Jie’lerin Yenisey halkı olduğunu öne sürmektedir.”
-
Şyung-nu dili hayat hikâyesinde anıyor Güney Şyung-nu
“Jin Kitabı, Türk boyu Tiele’yi 19 Güney Şyung-nu boyları içerisinde beşinci olarak listelemiştir.”
-
Şyung-nu dili hayat hikâyesinde anıyor Kuzey Şyung-nu
“• Wei Kitabında, Yueban'ların (halk dilinde: “Zayıf Şyung-nu”) kuzey Şyung-nuların soyundan geldiği belirtilmektedir.”
-
Şyung-nu dili hayat hikâyesinde anıyor Türk dilleri
“Savelyev ve Jeong’e (2020) göre: “Şyung-nu nüfusunun büyük bir kısmı muhtemelen Türk dillerini konuşuyordu”; ancak Şyung-nu ve diğer halkların kalıntıları üzerinde yapılan karşılaş...”
-
Şyung-nu dili hayat hikâyesinde anıyor Türk halkları
“Çin tarih kaynakları, Xiongnu’yu çeşitli Türk halklarıyla ilişkilendirmektedir: • Göktürkleri yöneten Aşina Hanedanı, aslen Şyung-nuların kuzey boylarından gelir.”
Kaynaklar
Bu profil için henüz kaynak kaydı yok.
Bilerek dışarıda bırakılanlar
Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.
Vikipedi’den uyarlanmıştır
Bu profildeki metinler Vikipedi maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.
Ne değişti?
-
Profil oluşturuldu
0 kaynak ve 0 olayla ilk kayıt.
Düzeltme masası
Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.
- Ne yanlış?
- Doğrusu
- Kaynak
Önerin masada.
Editör ilk yanıtı en geç 5 iş günü içinde verecek. Kabul edilirse “Ne değişti?” günlüğünde görünecek.