Sağ Sahil Muharebesi Kut’taki Vaziyet

Kut garnizonunun mukavemet kudreti esasen iaşeye bağlıydı. Şehrin ilk hücumlarla düşürülemeyeceğini anlayan Osmanlı kuvvetleri, müdafaacıları aç bırakmak suretiyle teslim olmaya mecbur etmeyi tercih ettiler. Tümgeneral Townshend, bazı birliklerine kuşatmadan yarılıp Dicle aşağısında toparlanmakta olan Seferî Kuvvet D'nin kalıntılarıyla birleşme emri vermişti. Ancak ağız sayısının azaltılması dahi meseleyi çözmedi; zira erzak sıkıntısı yalnızca miktarla değil, çeşitlilik ve hazırlanış şekliyle de ilgiliydi. Kuşatma uzadıkça Townshend, General Nixon'a mevcut erzakın 15 Ocak 1916'ya kadar yeteceğini bildirdi.

Kut garnizonu 6. (Poona) Tümeni’nden müteşekkildi. Bu tümen, klasik İngiliz ya da Osmanlı tümenlerinden farklı olarak, Hindistan’ın muhtelif etnik ve dinî unsurlarından derlenmiş taburlardan meydana gelmekteydi. Her unsurun ayrı beslenme şartları bulunuyordu: Hindu askerler inek etine temas etmeyi dahi reddediyor, yemeklerinin inek eti pişmiş kaplarda yapılmasına müsaade etmiyorlardı. Sihler et yemekte sakınca görmedikleri halde, helal gibi ritüel usullerle kesilen hayvanların tüketilmesini kabul etmiyorlardı. Müslüman askerler ise ancak helal usulüne göre hazırlanmış gıdayı talep ediyordu. İngiliz askerlerinin iaşesi ise doğrudan Londra’daki idarecilerce belirlenmişti. Hindistan ordusunun geleneksel görev yeri olan Kuzeybatı Sınırı’nda bu çeşitlilik nispeten idare olunabilmişti. Fakat Mezopotamya’da, uzun ve yetersiz bir ikmal hattının sonunda, iaşe meselesi çok daha çetin bir hâl aldı. Townshend, kuşatmanın başladığı 1915 Aralığında, tümenindeki sepoyların ancak 54 gün beslenebileceğini rapor etmişti.

Townshend her ne kadar Kut’u faal bir savunmayla tutma niyetini ilân etmişse de, hakikat büsbütün başkaydı. Taarruz veya akın yerine, askerlerini Kut etrafında ve nehrin karşı kıyısındaki, askerlerin “Woolpress” adını verdikleri köyde siperlere gömdü ve kurtarılmayı bekledi. Osmanlı hatlarının baskısıyla Kut ile Woolpress'i birbirine bağlayan köprü tehdide uğrar uğramaz, Townshend onu imha ettirdi. Böylece elde yalnızca birkaç küçük sandal ve Sumana adlı topçu gemisi kalarak, asker ve malzeme nakli Dicle üzerinde son derece müşkül şartlara bağlanmış oldu.