Çapanoğlu Oymağı Köken ve yükseliş

Aile, 17. yüzyılın ortalarında Bozok sancağına yerleşti. Ailenin bilinen en eski atası, Mamalu Türkmenlerinden Ömer Ağa’dır (1704’te ölmüştür); Çapar Ömer Ağa’nın oğludur. Mamalu Türkmenleri, Tokat voyvodalığına tâbi olan Hoca’ya bağlıydılar ve Bozok’ta göçebe olarak yaşarlardı. Bölgede yaşayan çeşitli unsurları birleştirmeyi başaran Ahmed Ağa, 1728’de Yeni Eyalet voyvodası, 1732’de Mamalu Türkmenleri voyvodası, aynı yıl Bozok sancağı voyvodası oldu. Gerektiğinde İstanbul’a asker ve erzak temin ederdi. Özellikle başkentteki et sıkıntısına yardım etti. Bu hizmetlerine karşılık olarak bölgenin vergi toplama görevi (voyvodalık) kendisine tevdi edildi.

Uzun yıllar boyunca bölgeyi idare etti ve oranın en güçlü kişisi hâline geldi. Bir süre Tokat voyvodalığını da yürüttü; 1761 yılında Sivas valisi (vali) oldu ve bu görevi iki yıl sürdürdü. Ardından kendisine Çorum arpalık olarak verildi. 1764’te bölgedeki eşkıyaları uzaklaştırmayı başardıktan sonra Niğde’yi de elde etti. Ahmed’in Mustafa ve Süleyman adında iki oğlu vardı. Mamalu konağı onlara miras kaldı. Ahmed’in ölümünden sonra kardeşi Mustafa Bey, Bozok sancağına tayin edildi. Aşiret mensuplarının huzuru bozmasını engelledi, leventleri püskürttü ve kısa sürede yüksek bir merkezî makam olan kapıcıbaşı unvanını aldı.

Mustafa Bey, 1768–1774 Osmanlı-Rus Savaşı sırasında Bâb-ı Âli’ye sadık kaldı. Bu tutumuyla merkezî idarenin takdirini kazandı ve gözde bir kişi hâline geldi; kardeşi Selim Bey Sivas’ta hüküm sürdü. 1771’de Sivas Mustafa Bey’e geçti. 1773’te Kayseri sancağının mütevellisi oldu. Mustafa Bey’in oğlu Ali Rıza Bey ve kardeşi Süleyman Bey, hizmetlerinden ötürü kapıcıbaşılıkla taltif edildiler. Bu arada Bozok’un mutasarrıflığı sık sık değişmekle birlikte, vergi çiftliklerinin fiilî denetimi ailenin elinde kaldı; Mustafa Bey ise mütesellim olarak görev yaptı.