Kısaca kimdir?
Altı çizili metnin yanındaki mühre dokun: bu bilginin hangi kaynağa dayandığını gör.
Abdülbaha (/əbˈdʊl bəˈhɑː/; Farsça: عبد ;البهاء 23 Mayıs 1844 – 28 Kasım 1921), asıl adı Abbas (Farsça: عباس), Bahai inancının kurucusu Bahaullah’ın en büyük oğludur. Bahaullah, onu 1892’den 1921’e kadar Bahai inancının halefi ve başı olarak tayin etmiştir. Abdülbaha, daha sonra Bahaullah ve Bab ile birlikte dinin üç “merkezî şahsiyetinden” sonuncusu olarak anılmış; yazıları ve tasdik edilmiş konuşmaları Bahai kutsal yazınının kaynakları arasında kabul edilmiştir.
Abdülbaha, asil bir ailede, Tahran’da doğdu. Sekiz yaşındayken, babası Babi inancına yönelik devlet baskısı sırasında hapsedildi; ailenin malları yağmalandı ve aile fiilen yoksulluğa sürüklendi. Babasının ana vatanı olan İran’dan sürgün edilmesi üzerine aile, Irak’taki Bağdat’a yerleşti ve burada on yıl kaldı. Daha sonra Osmanlı Devleti tarafından İstanbul’a çağrıldılar; ardından Edirne’de yeni bir hapis dönemi yaşadılar ve nihayet Akka hapishane-şehrine gönderildiler. Abdülbaha, 1908’de Jön Türk Devrimi ile 64 yaşındayken serbest bırakılana dek burada mahpus kaldı. Serbest bırakılmasının ardından, Bahai İnancını Orta Doğu’daki köklerinin ötesine taşımak amacıyla Batı’ya birçok seyahat gerçekleştirdi; ancak I. Dünya Savaşı’nın başlaması, onu 1914–1918 yılları arasında büyük ölçüde Hayfa’da kalmaya zorladı. Savaşın ardından, Osmanlı makamlarının yerini Filistin üzerindeki İngiliz Mandası aldı; bu dönemde Abdülbaha, savaş sonrasında kıtlığın önlenmesine yaptığı yardımlar nedeniyle Britanya İmparatorluğu Nişanı Komutan unvanına layık görüldü.
1892’de Abdülbaha, babasının vasiyetnamesiyle Bahai inancının halefi ve başı olarak tayin edildi. İlahi Plan Levihleri, Kuzey Amerika’daki Bahaileri öğretileri yeni coğrafyalara yayma konusunda harekete geçirdi; kendi Vasiyetnamesi ise günümüzdeki Bahai idari düzeninin temelini attı. Yazılarının, dualarının ve mektuplarının büyük bir bölümü günümüze ulaşmıştır; Batılı Bahailerle yaptığı görüşmeler, dinin 1890'ların sonlarına doğru gösterdiği büyümeyi vurgulamaktadır.
Abdülbaha’nın doğum adı Abbas idi. Bağlama göre ya Mirza Abbas (Farsça) ya da Abbas Efendi (Türkçe) olarak anılırdı. Bahai inancının başı olduğu sürenin büyük bölümünde, “Baha’nın hizmetkârı” anlamına gelen ve babasına atıfta bulunan Abdülbaha unvanını kullanmış ve tercih etmiştir.
Evlilik ve Aile Hayatı
—Evlilik ve Aile Hayatı
Abdülbaha bir genç iken, Bahailer arasında kiminle evleneceğine dair yoğun bir merak vardı. Birçok genç kız evlilik adayı olarak görülüyordu; ancak Abdülbaha evliliğe pek istekli görünmüyordu. 8 Mart 1873’te, babasının teşvikiyle, yirmi sekiz yaşındaki Abdülbaha, İsfahan’ın üst sınıf ailelerinden gelen, yirmi beş yaşındaki Fatime Nehri (1847–1938) ile evlendi. Fatime’nin babası, önde gelen bağlantılara sahip seçkin bir Bahai olan Mirza Muhammed Ali Nehri idi. Bahaullah ve eşi Navvab, Fatime’nin Abdülbaha ile evlenmesine ilgi gösterdikten sonra, Fatime İran’dan Akka’ya geldi. İsfahan’dan Akka’ya yapılan yorucu yolculuğun ardından, Fatime, 1872’de erkek kardeşi eşliğinde nihayet ulaştı. Genç çift, evliliğin gerçekleşmesinden önce yaklaşık beş ay nişanlı kaldı. Bu süre zarfında Fatime, Abdülbaha’nın amcası Mirza Musa’nın evinde yaşadı. Daha sonra kaleme aldığı hatıralarına göre Fatime, Abdülbaha’yı ilk gördüğünde ona âşık oldu. Abdülbaha ise Fatime ile tanışana kadar evliliğe dair belirgin bir eğilim göstermemişti. Bahaullah, Fatime’ye “Münire” unvanını verdi; bu unvan “Nurlu” anlamına gelmektedir.
Bu evlilikten dokuz çocuk dünyaya geldi. İlk doğan çocukları Mehdi Efendi adlı bir oğlandı ve yaklaşık üç yaşında öldü. Onu sırasıyla Diyaiyye Hanım, Fuadiyye Hanım (çok küçük yaşta öldü), Ruhengiz Hanım (ö. 1893), Tuba Hanım, Hüseyin Efendi (ö. 1887, 5 yaşında), Tuba Hanım, Ruha Hanım (Munib Şehid’in annesi) ve Münevver Hanım izledi. Çocuklarının ölümü Abdülbaha’ya derin bir acı yaşattı—özellikle oğlu Hüseyin Efendi’nin ölümü, annesi ve amcasının ölümlerini takip eden zor bir döneme denk gelmişti. Hayatta kalan çocuklar şunlardı: Diyaiyye Hanım (Şevki Efendi’nin annesi, ö. 1951), Tuba Hanım (1880–1959), Ruha Hanım ve Münevver Hanım (ö. 1971).
Bahaullah, Bahailer’in Abdülbaha’yı örnek alarak çok eşlilikten kademeli biçimde uzaklaşmalarını arzu etmişti. Abdülbaha’nın tek bir kadınla evlenmesi ve babasının tavsiyesi ile kendi isteği doğrultusunda tek eşli kalmayı seçmesi, o zamana kadar çok eşliliği meşru bir yaşam biçimi olarak gören bir toplum için tek eşliliği meşrulaştıran bir örnek teşkil etti.
Abdülbaha · diğer bölümler
Hayat çizgisi
Günü bilinmeyen olaylar bir tarihe zorlanmaz; yalnızca kaynaktaki yıl yazılır.
-
1844
Abdülbaha (/əbˈdʊl bəˈhɑː/; Farsça: عبد ;البهاء 23 Mayıs 1844 – 28 Kasım 1921), asıl adı Abbas (Farsça: عباس), Bahai inancının kurucusu Bahaullah’ın en büyük oğludur.
Önemli eserler tek kaynak -
1853
Bahaullah sonunda hapisten serbest bırakıldı; ancak sürgüne gönderilmesi emredildi ve o sırada sekiz yaşında olan Abdülbaha, 1853 yılının kışında (Ocak–Nisan) babasıyla birlikte Bağdat’a yapılan yolculuğa katıldı.
Önemli eserler tek kaynak -
1854
Bir yıl süren zorlukların ardından, Mirza Yahya ile süregelen çatışmayla yüzleşmeye devam etmek yerine, Bahaullah Nisan 1854’te—Abdülbaha’nın onuncu yaş gününden bir ay önce—Süleymaniye dağlarında inzivaya çekildi.
Önemli eserler tek kaynak -
1856
1856’da, yerel sufi önderlerle sohbetler yapan bir münzevinin haberleri aile ve dostlara ulaştı; bunun Bahaullah olabileceğine dair umutlar doğdu.
Önemli eserler tek kaynak -
1863
1863’te, daha sonra Rızvan Bahçesi olarak anılacak yerde, Bahaullah birkaç yol arkadaşına kendisinin Tanrı Mazharı ve Bab tarafından gelişi haber verilen “Allah’ın zahir edeceği Kimse” olduğunu ilan etti.
Önemli eserler tek kaynak -
1868
1868 yılında Bahaullah ve ailesi, Filistin’deki Akka ceza kolonisine sürgün edildi; burada ailenin kaybolup unutulmasının beklendiği açıktı.
Önemli eserler tek kaynak -
1872
İsfahan’dan Akka’ya yapılan yorucu yolculuğun ardından, Fatime, 1872’de erkek kardeşi eşliğinde nihayet ulaştı.
Önemli eserler tek kaynak -
1873
8 Mart 1873’te, babasının teşvikiyle, yirmi sekiz yaşındaki Abdülbaha, İsfahan’ın üst sınıf ailelerinden gelen, yirmi beş yaşındaki Fatime Nehri (1847–1938) ile evlendi.
Önemli eserler tek kaynak -
1875
Abdülbaha, 1875 yılında “dünya milletlerinin birliğinin” kurulması gereğini yazmış ve Milletler Cemiyeti girişimini bu hedefe doğru atılmış önemli bir adım olarak övmüştü.
Önemli eserler tek kaynak -
1876
Hasan Bedreddin, 1876 yılında Sultan Abdülaziz’in tahttan indirilmesinde rol almış olup, yaygın olarak Bedri Paşa olarak tanınır; Farsça Bahai kaynaklarında ise Bedri Bey olarak anılmaktadır.
Önemli eserler tek kaynak -
1879
Zamanla Abdülbaha, aile için başka konaklama yerleri kiralayabildi ve nihayet 1879 civarında, bir salgın nedeniyle sakinlerinin bölgeyi terk etmesi üzerine aile Behçi Köşkü’ne taşındı.
Önemli eserler tek kaynak -
1886
Abdülbaha, 1886 yılında yayımladığı Bir Yolcunun Anlatısı (Makála-i-Şahsî-i Seyyâh) adlı eserle Babi inancının tarihini kaleme aldı; bu eser daha sonra 1891’de Edward Granville Browne aracılığıyla Cambridge Üniversitesi tarafından İngilizceye çevrilerek yayımlandı.
Eğitim tek kaynak -
1887
1887, 5 yaşında), Tuba Hanım, Ruha Hanım (Munib Şehid’in annesi) ve Münevver Hanım izledi.
Önemli eserler tek kaynak -
1890
Yazılarının, dualarının ve mektuplarının büyük bir bölümü günümüze ulaşmıştır; Batılı Bahailerle yaptığı görüşmeler, dinin 1890'ların sonlarına doğru gösterdiği büyümeyi vurgulamaktadır.
Miras tek kaynak -
1892
Bahaullah, onu 1892’den 1921’e kadar Bahai inancının halefi ve başı olarak tayin etmiştir.
Önemli eserler tek kaynak
Üretimleri
Aşağıda Abdülbaha’nın çok sayıdaki eserlerinden bazıları listelenmiştir
“Foundations of World Unity”
“Light of the World: Selected Tablets of ‘Abdu’l-Bahá'”.
“Memorials of the Faithful”
Paris Konuşmaları
İlahi Medeniyetin Sırrı
Bazı Sorulara Cevaplar
İlahi Plan Levihleri
Diğer eserler
Bağlantı atlası
Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.
-
Abdülbaha hayat hikâyesinde anıyor Abdullah Cevdet
“İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin kurucularından biri olan Abdullah Cevdet, Bahai İnancını İslam’dan sonra bir geçiş aşaması olarak görmüş; kurduğu bir dergide Bahaileri savunduğu iç...”
-
Abdülbaha hayat hikâyesinde anıyor İttihat ve Terakki
“İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin kurucularından biri olan Abdullah Cevdet, Bahai İnancını İslam’dan sonra bir geçiş aşaması olarak görmüş; kurduğu bir dergide Bahaileri savunduğu iç...”
-
Abdülbaha hayat hikâyesinde anıyor Muhammed Abduh
“Abdülbaha, ayrıca İslam modernizminin ve Selefi hareketin önde gelen isimlerinden biri olan Muhammed Abduh ile Beyrut’ta görüşmüştür.”
-
Abdülbaha hayat hikâyesinde anıyor Şevket Paşa
“Bağdat’ta bulunduğu sırada, babasının isteği üzerine, “Ben gizli bir hazineydim” şeklindeki Müslüman geleneği üzerine Ali Şevket Paşa adlı bir sufi önder için bir yorum kaleme aldı...”
-
Abdülbaha hayat hikâyesinde anıyor Şevki Efendi
“Hayatta kalan çocuklar şunlardı: Diyaiyye Hanım (Şevki Efendi’nin annesi, ö.”
-
Abdülbaha kendi hikâyesinde anılıyor Asiye Hanım
“Şevki Efendi bir yerde şöyle yazmaktadır: “Bu aynı yere ve en saf dalın defnedildiği günde, annesi (Abdülbaha’nın bir levihte doğruladığı gibi), korkunç belalarına İşaya Kitabının...”
Kaynaklar
-
K·01Ansiklopedi maddesiansiklopedi maddesiVikipedi - Abdülbahatr.wikipedia.org · erişim 03.10.2026
NotAçık kaynak ansiklopedi maddesi.
Kaynağa git ↗ -
K·02Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıIranica 1989.erişim 03.10.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
-
K·03Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıSmith 2000, ss. 14–20.erişim 03.10.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
-
K·04Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıMuhammad Qazvini (1949). "ʻAbdu'l-Bahá Meeting with Two Prominent Iranians". 4 Nisan 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Eylül 2007.bahai-library.com · erişim 03.10.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·05Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıEsslemont 1980.erişim 03.10.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
-
K·06Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıKazemzadeh 2009erişim 03.10.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
-
K·07Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıBlomfield 1975, s. 21erişim 03.10.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
-
K·08Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıBlomfield 1975, s. 40erişim 03.10.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
-
K·09Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıBlomfield 1975, s. 39erişim 03.10.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
-
K·10Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıTaherzadeh 2000, s. 105erişim 03.10.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
-
K·11Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıBlomfield, p.68erişim 03.10.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Bilerek dışarıda bırakılanlar
Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.
Vikipedi’den uyarlanmıştır
Bu profildeki metinler Vikipedi’deki “Abdülbaha” maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.
Ne değişti?
-
Kaynak yeniden tarandı
Profil bilgileri kaynak maddeyle yeniden karşılaştırıldı.
-
Profil oluşturuldu
11 kaynak ve 15 olayla ilk kayıt.
Düzeltme masası
Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.
- Ne yanlış?
- Doğrusu
- Kaynak
Önerin masada.
Editör ilk yanıtı en geç 5 iş günü içinde verecek. Kabul edilirse “Ne değişti?” günlüğünde görünecek.