Kısaca kimdir?
1903 Jön Türk darbe planı, Jön Türkler'in Teşebbüs-i Şahsî ve Adem-i Merkeziyet Cemiyeti kanadının önderi Prens Sabahaddin öncülüğünde II. Abdülhamid'i devirmek ve meşrutiyeti ilân etmek amacıyla planlanmış, ancak gerçekleştirilmemiş darbe hazırlığıdır.
Plan, Jön Türk hareketinin liderlerinden Prens Sabahaddin tarafından, İsmail Kemal Bey ve bazı yüksek rütbeli Osmanlı subaylarının desteğiyle hazırlanmıştır. 1902 Paris Jön Türk Kongresi'nde fikir ayrılıklarının derinleşmesiyle Ahmed Rıza'nın merkeziyetçi İttihat ve Terakki Cemiyeti'nden ayrışan Prens Sabahaddin'e göre, II. Abdülhamid'in devrilmesi dış desteğin de sağlandığı, askerî bir müdahale ile mümkün olacaktı. Bu amaçla Trablusgarp Valisi Müşir Recep Paşa'nın komutasındaki birliklerin İstanbul'a sevk edilmesi, Arnavut unsurların desteğinin alınması ve Batı kamuoyunun müdahalesiyle sultanın tahttan indirilmesi hedeflenmişti. Planın diplomatik ayağında İngiltere'den destek sağlama çabaları yürütülmüş, İsmail Kemal bu doğrultuda Londra ve Paris arasında yoğun temaslarda bulunmuştur. Ancak İngiliz desteği beklentilerin aksine yalnızca siyasi düzeyde kalmış, vadedilen mali yardım ve gemi tedariki gerçekleşmemiştir. Öte yandan planın finansmanında yaşanan sıkıntılar, liderler arasındaki güvensizlik ve koordinasyon eksikliği darbenin ilerlemesini engellemiştir. Yunanistan ve Mısır gibi dış aktörlerden beklenen yardımların da gelmemesi üzerine harekât başlamadan dağılmıştır. Plan, II. Abdülhamid yönetimine karşı Jön Türklerin ilk büyük eylem girişimi olarak tarihe geçmiş, fakat hazırlık aşamasında akamete uğrayarak Osmanlı muhalefet tarihinde başarısız bir teşebbüs olarak yerini almıştır.
Finansman arayışı
—Finansman arayışı
Ocak 1903'ün sonunda İsmail Kemal Paris'e döndü. Döndüğünde Prens Sabahaddin, babası Dâmad Mahmud Celâleddin Paşa'nın ölümüyle yas tutuyordu. Ancak hepsi plan için mali kaynak bulmak üzere Londra'ya gitti. Daha sonra İsmail Kemal ve Prens Sabahaddin planlarının ayrıntılarını sonlandırmak için çalıştılar. Daha sonra Prens Sabahaddin, Mısır Hıdivi ile görüşmek için seyahat etti ve para ve gemi tedarik edemedi; daha sonra Atina'ya döndü ve son kez İsmail Kemal, Reşid Sadi ve Vasileos Musurus Gikis ile görüştü. İsmail Kemal, Napoli'ye gidip oradan gemi almak istedi, ancak diğerleri plandan vazgeçmeye karar verdi.
Askerlerin taşınması için gemi arayışına girilmiş, bu konuda Atina ve Paris'te çalışmalar yürütülmüştür. Planın askeri düzenlemelerinden sorumlu olan Albay Şevket Bey ve Recep Paşa ile birlikte, Kemal Bey ve Prens Sabahaddin'e diplomatik ve mali destek sağlamak ve girişim için iki gemi satın almak görevi verildi. Tonaj ve boyutların ayrıntılarını alan İsmail Kemal, iki gemi satın almak için 4000 sterlin ile Atina'ya gitti. İsmail Kemal gemilerin tedarik sürecinden hayal kırıklığına uğramıştı ve gecikme merkez komitesi üyelerinin Atina'ya gitmesine neden oldu. Reşid Sadi geldi ve büyük gemilerin olmadığını ve İsmail Kemal'in Yunan hükümdarının bir yaverinin evinde ikamet ettiğini gördü. İsmail Kemal, Reşid Sadi'ye kandırıldığını ve Yunanistan'da uygun gemi bulmanın zor olduğunu bildirdi.
Mali kaynak ihtiyacını karşılamak üzere Prens Sabahattin ve Reşid Sadi Bey şahsi borçlanmalara girmişlerdir. Reşid Sadi Bey, İngiltere'deki bağlantılarını kullanarak darbenin en önemli finansal desteğini sağlamıştır. Ancak İsmail Kemal'in kendisine verilen paraları gerektiği gibi kullanmadığı yönünde şüpheler ortaya çıkmıştır.
1903 Jön Türk darbe planı · diğer bölümler
Bağlantı atlası
Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.
-
1903 Jön Türk darbe planı hayat hikâyesinde anıyor Ahmed Rıza
“1902 Paris Jön Türk Kongresi'nde fikir ayrılıklarının derinleşmesiyle Ahmed Rıza'nın merkeziyetçi İttihat ve Terakki Cemiyeti'nden ayrışan Prens Sabahaddin'e göre, II.”
-
1903 Jön Türk darbe planı hayat hikâyesinde anıyor Avlonyalı Ekrem Bey
“İsmail Kemal'in yeğeni Avlonyalı Ekrem Bey, bu süre zarfında Recep Paşa'nın İsmail Kemal'e 1000 Sterlin verdiğini ve Trablus'ta sürgünde olan oğlu İşkodralı Tâhir Paşa'nın Avrupa'y...”
-
1903 Jön Türk darbe planı hayat hikâyesinde anıyor Dâmad Mahmud Celâleddin Paşa
“Dâmad Mahmud Celâleddin Paşa, annesi ise Sultan Abdülmecid'in kızı Seniha Sultan'ın çocuğu olan Prens Sabahaddin II.”
-
1903 Jön Türk darbe planı hayat hikâyesinde anıyor İşkodralı Tâhir Paşa
“İsmail Kemal'in yeğeni Avlonyalı Ekrem Bey, bu süre zarfında Recep Paşa'nın İsmail Kemal'e 1000 Sterlin verdiğini ve Trablus'ta sürgünde olan oğlu İşkodralı Tâhir Paşa'nın Avrupa'y...”
Kaynaklar
Bu profil için henüz kaynak kaydı yok.
Bilerek dışarıda bırakılanlar
Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.
Vikipedi’den uyarlanmıştır
Bu profildeki metinler Vikipedi maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.
Ne değişti?
-
Profil oluşturuldu
0 kaynak ve 0 olayla ilk kayıt.
Düzeltme masası
Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.
- Ne yanlış?
- Doğrusu
- Kaynak
Önerin masada.
Editör ilk yanıtı en geç 5 iş günü içinde verecek. Kabul edilirse “Ne değişti?” günlüğünde görünecek.