Kısaca kimdir?
1903 Jön Türk darbe planı, Jön Türkler'in Teşebbüs-i Şahsî ve Adem-i Merkeziyet Cemiyeti kanadının önderi Prens Sabahaddin öncülüğünde II. Abdülhamid'i devirmek ve meşrutiyeti ilân etmek amacıyla planlanmış, ancak gerçekleştirilmemiş darbe hazırlığıdır.
Plan, Jön Türk hareketinin liderlerinden Prens Sabahaddin tarafından, İsmail Kemal Bey ve bazı yüksek rütbeli Osmanlı subaylarının desteğiyle hazırlanmıştır. 1902 Paris Jön Türk Kongresi'nde fikir ayrılıklarının derinleşmesiyle Ahmed Rıza'nın merkeziyetçi İttihat ve Terakki Cemiyeti'nden ayrışan Prens Sabahaddin'e göre, II. Abdülhamid'in devrilmesi dış desteğin de sağlandığı, askerî bir müdahale ile mümkün olacaktı. Bu amaçla Trablusgarp Valisi Müşir Recep Paşa'nın komutasındaki birliklerin İstanbul'a sevk edilmesi, Arnavut unsurların desteğinin alınması ve Batı kamuoyunun müdahalesiyle sultanın tahttan indirilmesi hedeflenmişti. Planın diplomatik ayağında İngiltere'den destek sağlama çabaları yürütülmüş, İsmail Kemal bu doğrultuda Londra ve Paris arasında yoğun temaslarda bulunmuştur. Ancak İngiliz desteği beklentilerin aksine yalnızca siyasi düzeyde kalmış, vadedilen mali yardım ve gemi tedariki gerçekleşmemiştir. Öte yandan planın finansmanında yaşanan sıkıntılar, liderler arasındaki güvensizlik ve koordinasyon eksikliği darbenin ilerlemesini engellemiştir. Yunanistan ve Mısır gibi dış aktörlerden beklenen yardımların da gelmemesi üzerine harekât başlamadan dağılmıştır. Plan, II. Abdülhamid yönetimine karşı Jön Türklerin ilk büyük eylem girişimi olarak tarihe geçmiş, fakat hazırlık aşamasında akamete uğrayarak Osmanlı muhalefet tarihinde başarısız bir teşebbüs olarak yerini almıştır.
Dış destek arayışı
—Dış destek arayışı
Başlangıçta Müşir Recep Paşa, darbeyi yönetme teklifini kabul etti. İsmail Kemal Bey, planın kritik bölümünü üstlendi; Paris'te bir büro açtı, sürgündeki üst düzey bir siyasetçi olarak siyasi faaliyetlere girişti ve Londra'ya birçok kez gitti. İngiltere'den dış destek almak amacıyla Londra'da yetkililerle temas kurdu Bu da Osmanlı hükûmetini rahatsız etti çünkü gerçek amaçlarını çözemediler. Temmuz 1902'de İsmail Kemal, Edmund Monson ve Thomas Sanderson gibi İngiliz hükûmetindeki kişilerle yazıştı ve onları ziyaret etti.
Osmanlı yönetimi bu temaslardan rahatsız oldu ve İsmail Kemal ile bağlantılı olduğunu düşündükleri kişileri askeri mahkemeye verdiler; ancak bu girişimler başarısızlıkla sonuçlandı. Paris'te İsmail Kemal, Stéphane Lauzanne ve William Morton Fullerton gibi gazetecilerle yakın temaslar ve iyi ilişkiler kurdu. İngiliz Dışişleri Ofisi'nden dönüşler aldı, ancak İsmail Kemal, girişim için verilen İngiliz desteğinin düzeyini abarttı; bu destek yalnızca manevi nitelikteydi ve belirsizlikler içeriyordu. İsmail Kemal'nin İngilizlerle etkileşimleri, onun profilini ve tanınırlığını yükseltmeyi başarmıştı; ayrıca onlarla, oğlunun Bitlis'e sürgününü de görüştü. İngilizler, İsmail Kemal ve ortaklarının faaliyetlerinden haberdardı.
İsmail Kemal, gizlice Jön Türkler için çalışan Reşid Sadi gibi Londra merkezli Osmanlı diplomatlarıyla da plan hakkında yazıştı. İsmail Kemal, Lord Cromer'i "Türk meselesi"nin acil bir konu olduğuna ikna etmeye çalıştı ve Cromer bu duygulara katılarak İngiliz Dışişleri Ofisi'ne ileteceğine söz verdi. Ayrıca, fon sağlamak amacıyla Mısır Hidivi II. Abbas Hilmi Paşa ile gizlice görüştü ve Hidiv, plan için bir İngiliz bankasına 4000 Sterlin yatırdı; ancak daha sonra İsmail Kemal hakkındaki endişeleri Mısır liderinin fonları durdurmasına neden oldu. Yunanistan'daki Arnavut bir dostu olan Cafer Berhani, İsmail Kemal tarafından Trablus'ta bulunan Recep Paşa'yı görmeye gönderildi. İsmail Kemal'in yeğeni Avlonyalı Ekrem Bey, bu süre zarfında Recep Paşa'nın İsmail Kemal'e 1000 Sterlin verdiğini ve Trablus'ta sürgünde olan oğlu İşkodralı Tâhir Paşa'nın Avrupa'ya kaçmasına yardım ettiğini belirtti.
1903 Jön Türk darbe planı · diğer bölümler
Bağlantı atlası
Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.
-
1903 Jön Türk darbe planı hayat hikâyesinde anıyor Ahmed Rıza
“1902 Paris Jön Türk Kongresi'nde fikir ayrılıklarının derinleşmesiyle Ahmed Rıza'nın merkeziyetçi İttihat ve Terakki Cemiyeti'nden ayrışan Prens Sabahaddin'e göre, II.”
-
1903 Jön Türk darbe planı hayat hikâyesinde anıyor Avlonyalı Ekrem Bey
“İsmail Kemal'in yeğeni Avlonyalı Ekrem Bey, bu süre zarfında Recep Paşa'nın İsmail Kemal'e 1000 Sterlin verdiğini ve Trablus'ta sürgünde olan oğlu İşkodralı Tâhir Paşa'nın Avrupa'y...”
-
1903 Jön Türk darbe planı hayat hikâyesinde anıyor Dâmad Mahmud Celâleddin Paşa
“Dâmad Mahmud Celâleddin Paşa, annesi ise Sultan Abdülmecid'in kızı Seniha Sultan'ın çocuğu olan Prens Sabahaddin II.”
-
1903 Jön Türk darbe planı hayat hikâyesinde anıyor İşkodralı Tâhir Paşa
“İsmail Kemal'in yeğeni Avlonyalı Ekrem Bey, bu süre zarfında Recep Paşa'nın İsmail Kemal'e 1000 Sterlin verdiğini ve Trablus'ta sürgünde olan oğlu İşkodralı Tâhir Paşa'nın Avrupa'y...”
Kaynaklar
Bu profil için henüz kaynak kaydı yok.
Bilerek dışarıda bırakılanlar
Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.
Vikipedi’den uyarlanmıştır
Bu profildeki metinler Vikipedi maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.
Ne değişti?
-
Profil oluşturuldu
0 kaynak ve 0 olayla ilk kayıt.
Düzeltme masası
Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.
- Ne yanlış?
- Doğrusu
- Kaynak
Önerin masada.
Editör ilk yanıtı en geç 5 iş günü içinde verecek. Kabul edilirse “Ne değişti?” günlüğünde görünecek.
Buradan nereye?
Sofu Mehmed Paşa
I · 1655–1655
Colmar von der Goltz
Osmanlı ve Alman ordularından mareşal rütbesi sahibi Alman subay · 1843–1916
Kemal Kılıçdaroğlu
Siyasetçi, bürokrat, ekonomist ve Cumhuriyet Halk Partisi genel başkan... · d. 1948