Kısaca kimdir?
Zeki Bey (1866, Kayseri - 10 Temmuz 1911, İstanbul), Osmanlı Devleti'nde bürokrat, gazeteci ve öğretmen olarak görev yapmıştır. Osmanlı basın tarihinde üçüncü basın şehidi olarak kabul edilmektedir. Gazetecilik faaliyetleri sırasında uğradığı suikast sonucunda hayatını kaybetmiş, bu olayın ardından katilleri yakalanarak yargılanmıştır. Bu yönüyle Zeki Bey, Osmanlı basın tarihinde katilleri yakalanıp yargılanan ilk gazeteci olarak kayıtlara geçmiştir. Ayrıca basın özgürlüğü ve gazetecilik tarihi açısından önemli bir isim olarak değerlendirilmektedir.
Gazeteciliği
—Gazeteciliği
Öğrenciliği döneminde siyaset, tarih, ekonomi, muhasebe ve mali konulara ilgi duyan Zeki Bey; bu alanların hepsinde uzman derecesinde bilgi sahibi olmuştur. Avrupa'da yayımlanan dergi ve gazeteleri takip ederek gazeteciliğe yönelmiştir. Bu alana olan ilgisi, Mülkiye Mektebinde Mizancı Murat Bey'in dikkatini çekmiştir. İlk yazıları Mizan gazetesinde yayımlanmıştır. Devlet memurluğunu sürdürdüğü için imza kullanmadığı yazılarında İttihat ve Terakki'yi şiddetle eleştirmiştir. Serbesti gazetesinde de pek çok makalesi yayımlanmıştır.
Düyûn-ı Umûmiye'deki görevi sırasında ülkeye sokulması yasak olan dergileri ve gazeteleri takip ederek yerel basında sansürlenen gelişmeleri izlemiştir. Bir yandan da çalıştığı kurumdaki yetkisini kullanarak arşivlerdeki belgeleri inceleyip şüpheli olayları derinlemesine araştırmıştır. Özellikle devlet borçlanmalarını ve kamu-sermayedar ilişkilerini mercek altına almıştır. Talebi üzerine, arkadaşı Mehmet Hayrettin'in kurduğu Şehrah (Anayol) gazetesinde araştırmalarının sonuçlarını sert eleştiriler şeklinde kaleme alması yolsuzluğa bulaşan çevrelerde rahatsızlık yaratmıştır. 28 Nisan 1911'de yayın hayatına başlayan gazete 26 Mart 1912'ye kadar 13 kez kapatılmış, 14 kez isim değiştirmiştir. Krom madeni imtiyazlarının verilmesi, devlet borçlanmalarındaki aksaklıklar, İttihat Terakki Cemiyeti'nin çabasıyla Osmanlı Bankası'na rakip olarak kurulan Türkiye Milli Bankası'na dönemin maliye bakanı Cavit Bey'in ortaklığı, Zeki Bey'in mercek altına aldığı kritik konular arasındadır. Açıkladığı bilgiler nedeniyle Cavit Bey, bakanlıktan istifa etmek zorunda kalmıştır.
Zeki Bey, Şehrah gazetesinde yayımlamak üzere belge toplamayı sürdürmüştür. Gazete 3 Temmuz 1911'de "Kamunun zihnini karıştıracak makale yayımlamak" suçlamasıyla süresiz kapatılmıştır. 4 Temmuz 1911'de Hemrah adıyla yayınına devam etmiştir.
Zeki Bey · diğer bölümler
Bağlantı atlası
Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.
-
Zeki Bey hayat hikâyesinde anıyor Ahmet Cin
“Serez Mebusu Derviş Bey'in kardeşi Mustafa Nazım Bey ve çiftliğinin kahyası Çerkes Ahmet cinayet suçlamasıyla yargılanmıştır.”
-
Zeki Bey hayat hikâyesinde anıyor Enver Paşa
“Zeki Bey'in öldürülmesinden bir süre sonra Enver Paşa'nın yaverliğine getirilecektir.”
-
Zeki Bey hayat hikâyesinde anıyor İsmail Paşa
“10 Temmuz 1911 gecesi Bakırköy'ün Cevizlik Mahallesi'nde arkadaşları Maliye Komisyonu Azası Abdurrahman Bey, emekli asker İsmail Paşa, Meclis-i Kebir-i Maarif üyelerinden Hoca Şaki...”
-
Zeki Bey hayat hikâyesinde anıyor İttihat ve Terakki
“Devlet memurluğunu sürdürdüğü için imza kullanmadığı yazılarında İttihat ve Terakki'yi şiddetle eleştirmiştir.”
-
Zeki Bey kendi hikâyesinde anılıyor Tamer Levent
“13 Ekim 1950 tarihinde İzmir Karşıyaka'da ağır ceza hâkimi Zeki Bey'le tasarımcı Meral Hanım'ın oğlu olarak dünyaya geldi.”
-
Zeki Bey kendi hikâyesinde anılıyor Halide Edib Adıvar
“Mezuniyetinin ardından matematik öğretmeni Salih Zeki Bey ile evlendi ve bu evlilikten iki oğlu oldu.”
-
Zeki Bey kendi hikâyesinde anılıyor Mustafa Alabora
“• Aslolan Hayattır : Macit Koper - İstanbul Şehir Tiyatrosu - 1994 • Altı Derece Uzak : John Guare - İstanbul Şehir Tiyatrosu - 1992 • Kral Lear : Wiliam Shakespeare - İstanbul Şeh...”
-
Zeki Bey kendi hikâyesinde anılıyor Ahmet Malik Sayar
“1892 yılında İstanbul'da, Osmanlı'nın önemli matematikçilerinden Salih Zeki Bey'in oğlu olarak doğdu.”
Kaynaklar
Bu profil için henüz kaynak kaydı yok.
Bilerek dışarıda bırakılanlar
Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.
Vikipedi’den uyarlanmıştır
Bu profildeki metinler Vikipedi maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.
Ne değişti?
-
Profil oluşturuldu
0 kaynak ve 0 olayla ilk kayıt.
Düzeltme masası
Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.
- Ne yanlış?
- Doğrusu
- Kaynak
Önerin masada.
Editör ilk yanıtı en geç 5 iş günü içinde verecek. Kabul edilirse “Ne değişti?” günlüğünde görünecek.