Kısaca kimdir?
Yahyâ-yı Şirvânî 15. yüzyılda yaşamış Azerbaycanlı sufi, Halvetiyye tarikatının ikinci kurucusudur. Azerbaycan Türkleri'nden olan Seyid Yahya Bakuvi Azerbaycan'ın tanınmış filozof alim ve şairlerindən biri, Halvetiyye Tarikâtı'nın İkinci kurucusudur. Baküvi aynı zamanda bir Halvetilik virdi olan Virdu-Sattar'ın da yazarıdır. 2013 yılında UNESCO Genel Konferansı'nın 36. oturumunda Seyid Yahya Bakuvin'in 550. yıldönümünün dünya çapında kutlanması kararı alındı.
Bakü dönemi
—Bakü dönemi
S. Yahya kırk yılı aşkın bir süre Bakü'de yaşadı. Bakü'deki faaliyetlerine bakarsak, kaynaklarda bu dönemin doğru bir şekilde gösterildiği anlaşılır. Aksi yönde başka bir bilgi yoktur. Bu durumda S. Yahya'nın 15. yüzyılın 20'li yıllarında Bakü'ye geldiği sonucuna varılmaktadır. Bakü'ye gitmesine sebep olan olay, Şeyh Sadreddin'in vefatından sonra Pirzade ile arasında şeyhlik konusunda çıkan anlaşmazlıktır. Şeyh Sadreddin'in vefatından önce müritlerini toplayarak yerine Seyyid Yahya'yı atadı ve onlara kendisine itaat etmelerini söyledi. Ancak şeyhin vefatından sonra yerine Pirzade tahta geçmiş ve S. Yahya Bakü'ye yerleşmiştir.
S. Yahya Bakü'ye taşındığında I. Şirvanşah Halilullah Han idi. Bakü'ye vardıktan sonra Şirvanşah I Halilullah Han'ın yardımıyla burada ilk büyük Halveti manastırını açtı. Seyid Yahya türbesi çevresinde Şirvanşahlar tarafından yaptırılan cami ve diğer yapılardan Bakü'deki hangahın yapımında Şirvanşah I Halilullah Han'ın yardım ettiğini anlamak mümkündür. Şirvanşah I Halilullah'ın kendisine büyük yardım ve hürmet gösterdiği kaynaklarda belirtilmektedir.
I. Şirvanşah ile Halilullah Han arasındaki iyi ilişkinin alametlerinden biri de S. Yahyan'ın Kaşful-gulub'u Şirvanşah'a ithaf etmesidir. Böylece eser şu ifadelerle başlar:"Bu risalenin yazılma sebebi, adaletin hükümdarı, dünyadaki tüm padişahların en şereflisi, el-Malikul Manna'nın hükümdarlığının halefi, Halilur-rahman'ın adaşı Sultan ibn Sultan Amir Halilullah'ın günü nedeniyledir. (Yüce Allah onu bütün âleme ve alemdekilere rahmetiyle en yüksek mertebelere yükseltsin) Onun halinin ılımlılığından (Emirül-adil. Azam, Ekram, Hulasatus) bulduğum emniyet ve emniyetle yazdım. Salatin fil-alam, el-Muayyad, el-Malikul-Ma'annan, Khalilur-rahman, Sultan ibni Sultan, Amir Khaliullah halladallahu Taala Saradika Azamatahu ve Celalulhu adına yazılmıştır".
Seyyid Yahya, müritlerine uzun ömürler vermesi için Allah'a dua ederek, "Halil Bey'e dua edin, çünkü benim hayatım onun hayatıdır" demiştir. Nitekim S. Yahya da Şirvanşah I Halilullah Han'ın ölümünden dokuz ay sonra öldü.
Kaynaklarda S. Yahyan'ın tasavvufi hayatı ile ilgili bilgilerin yanı sıra aile hayatı ile ilgili bilgiler de yer almaktadır. Eşi şeyhin kızıdır. Şeyh Sadreddin, geleceğin en büyük zahit şeyhi olacak yetenekli bir mürit olan S. Yahyan'ı kızıyla evlendirdi.
S. Yahyan'ın çocuklarının sayısı kaynaklarda net olarak belirtilmemektedir. Ancak kaynaklardaki bilgilerden üç oğlu olduğu bilinmektedir. Nazmi M., S. Yahya'nın büyük oğlunun adının Fethullah olduğunu ve babasının vefatından sonra Bakü'de onun yerine secdede oturduğunu bildirir. Fethullah, babasından sonra bir yıl şeyhlik yaptıktan sonra ölmüş ve babasının yanına defnedilmiştir.
Lamazat'taki tablo yazıtından ortanca oğlunun adının Amir Gulla olduğu anlaşılmaktadır. Şeyh'in üçüncü oğlu hakkında bilgi veren Hasan Kırımi'dir. S. Yahyan'ın küçük oğlunun adının Nasrullah olduğunu, Kırım Hanı tarafından Kırım'a davet edildiğini ve bu daveti kabul ederek Kırım'a gittiği
Yahyâ-yı Şirvânî · diğer bölümler
Üretimleri
Atvarul-kalp
Beyanül-bilim
Asrarut-Talibin
Gazeliyat
Kaşful-gulub
Kiseyi-Mansur
Kitabül-vüdu
Makarimi-ahlak
Diğer eserler
Bağlantı atlası
Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.
-
Yahyâ-yı Şirvânî kendi hikâyesinde anılıyor Halvetîlik
“• Ahî Mîrim el Halvetî • Sadreddîn Hayyamî • Pîr-i Sânî Seyyid Yahyâ-yı Şirvânî (Yetiştirdiği şeyhler aracılığıyle Halveti Tarîkatını Anadolu'ya yaydı).”
Kaynaklar
Bu profil için henüz kaynak kaydı yok.
Bilerek dışarıda bırakılanlar
Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.
Vikipedi’den uyarlanmıştır
Bu profildeki metinler Vikipedi maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.
Ne değişti?
-
Profil oluşturuldu
0 kaynak ve 0 olayla ilk kayıt.
Düzeltme masası
Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.
- Ne yanlış?
- Doğrusu
- Kaynak
Önerin masada.
Editör ilk yanıtı en geç 5 iş günü içinde verecek. Kabul edilirse “Ne değişti?” günlüğünde görünecek.