Türkiye ekonomik krizi (2018-günümüz) Cari açık ve döviz borcu

Türkiye ekonomik krizi, Türk lirasının (TRY) büyük değer kaybı, yüksek enflasyon, artan borçlanma maliyetleri ve buna bağlı olarak yükselen kredi temerrütleriyle karakterize edilen bir mali ve ekonomik krizdir. Krizin temel nedenleri arasında Türkiye ekonomisinin aşırı cari açık vermesi, özel sektörün büyük miktarda yabancı para cinsinden borçlanması ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın artan otoriter yönetimi ile faiz politikası konusundaki alışılmadık görüşleri yer almaktadır. Bazı analistler, ABD ile yaşanan jeopolitik gerilimlerin de krizi tetiklediğini vurgulamaktadır. Özellikle 2016'daki darbe girişiminin ardından casusluk suçlamasıyla tutuklanan Amerikalı rahip Andrew Brunson nedeniyle Trump yönetiminin Türkiye'ye yönelik yaptırımları artırması, krizin derinleşmesine katkıda bulundu. Bu yaptırımlar çelik ithalatında vergiyi %50'ye, alüminyumda ise %20'ye çıkararak, Türkiye'nin toplam çelik ihracatının %13'ünü oluşturan ABD pazarından dışlanmasına neden oldu.

2020 ve 2021'in başlarında COVID-19 pandemisi sırasında yaşanan mütevazı toparlanmanın ardından, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Başkanı Naci Ağbal'ın yerine Şahap Kavcıoğlu'nun getirilmesiyle Türk lirası yeniden değer kaybetmeye başladı. Kavcıoğlu'nun faiz oranlarını %19'dan %14'e düşürmesi sonucunda lira, yalnızca 2021 yılında %44 değer kaybetti. 2022'de Cumhuriyet tarihinde ilk kez kamu faiz borcu, anapara borcunu geçti. Ancak 2023'te Erdoğan, Mehmet Şimşek ve Hafize Gaye Erkan'ın rehberliğinde geleneksel bankacılık politikalarına yönelmeye başladı. Erkan'ın yerine geçen Merkez Bankası Başkanı Fatih Karahan'ın tavsiyesi üzerine, Mart 2024'ten bu yana faiz oranı %50 olarak gerçekleşti. Bu politika, enflasyonun düşmesine katkı sağladı ve Kasım 2024 itibarıyla enflasyon, zirve noktası olan %83'ten %47,1'e geriledi.

Son dönemdeki siyasi çalkantılar, ekonomik toparlanmayı daha da karmaşık hale getirdi. İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu ve diğer muhalif isimlerin tutuklanması dâhil olmak üzere bir dizi demokrasi karşıtı baskı, piyasadaki belirsizliği derinleştirdi ve hisse senedi piyasalarında keskin satışları tetikledi. Bu gelişmeler, hem yerel hem de uluslararası politika yapıcıları harekete geçirdi; Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek ve Merkez Bankası yetkilileri, uluslararası yatırımcılarla görüşmeler yaparken, yetkililer piyasalarda istikrarı sağlamak amacıyla açığa satış yasağı ve hisse geri alım kurallarının gevşetilmesi gibi adımlar attı. Ancak kredi derecelendirme kuruluşları ve uluslararası gözlemciler, devam eden siyasi baskıların kapsamlı reform çabalarını sekteye uğratabileceğini ve Türkiye'nin kırılgan ekonomik dengelerini tehdit edebileceğini öngörmektedir.