Kısaca kimdir?
Tengri, Eski Türkçede Tanrı, Gökyüzü; Eski Türklerin ve Moğolların inancı Tengricilik'te Gök Tanrı (Kök Tengri) ya da Gök'ün yüce tinidir. Aynı zamanda Orhun Yazıtları'nda ilk çözümlenen sözcük olup yazılışı "𐱅𐰭𐰼𐰃" şeklindedir. Yer Tengri; Gök Tengri'nin torunu, Kayra Han'ın oğlu, Ülgen'in kardeşi ve Erlik'in amcası. Gök Tengri; ise Kayra Han'ın babası, Yer Tengri'nin dedesi, Ülgen'in dedesi ve Erlik'in büyük dedesi.
Gök kültü
—Gök kültü
- Tengri (Eski Türkçe) Gök(-tanrısı). Eski Türkçe kaynaklarda Tanrı anlamına geliyor. Aynı sözcük, bugünkü anlamı ile Tanrı diye kullanılıyor
- Kök Tengri (Eski Türkçe) Mavi Gök anlamına gelmektedir
- Tengri, kişiselleştirilmeyen Gök Tanrısı ya da Gök'ün tanrısal yüce tini. Tengricilik inancında Animizm'deki gibi doğadaki tüm nesneler birer tine sahiptir. Tengri bunların en yücesi, en büyükleridir. İklim doğrudan Tengri'nin isteğine göre değişir. Tengri, acunda (dünyada) dengenin yaratıcısı ve koruyucusudur ve iklimlerin doğal süreçleri, iklimlerin devinimleri onun tarafından sağlanır. Diğer tanrısal varlıklar Tengrici toplumların mitolojilerinde ve kamlarının dualarında insanlara benzer kişiselleştirilmiş bir biçimde tanıtılır; ama Tengri kişiselleştirilmez; yalnızca zamansız ve sonsuz Mavi Gök olarak anılır ("Kök" = mavi, "Tengri"= Gökyüzü; daha sonraları mavi renginden dolayı gökyüzüne de Kök/Gök denilmiştir.)
- Tarihte Moğolistan'ın birleştiricisi Cengiz Han, gücünü Tengri'den bir vekilliğe dayandırıyordu ve bütün fermanlarını "Sonsuz Gök'ün dileğiyle..." sözleriyle başlatırdı. Gök Ata'ya zamansız ve sonsuz gök olarak tapılırdı. Her ne kadar iki oğlu olduğu söylense de (Ülgen ve Erlik), bir kişi olarak görülmezdi
- Ama kutsal görülen Gök'ün Adı "Tengri"yi doğadaki başka nesnelerle bağlantılı bir biçimde karşılaşmak da olanaklıdır; örneğin Tengri Dağ, Tengri Göl. Çünkü Tengri ayrıca bir tin kategorisinin de adıydı; Gök'e bağlı doğa tinleri. Rafael Bezertinov, "Tengrianizm:Türklerin ve Moğolların Dini" Adlı Kitabında Türklerde 17 ve Moğollarda 99 Gök tini, 77 Yer Su tinlerine denk olduğunu öne sürüyor. Ama asıl Göktanrı'yı, Tengri'yi, bunlarla karıştırmamak gerekir. Çünkü Tengricilik'te tek bir yaratıcı vardır ve Onun yardımcısı, eşi ya da kocası yoktur. Tengri tektir
Tengri · diğer bölümler
Bağlantı atlası
Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.
-
Tengri hayat hikâyesinde anıyor Kayra Han
“Yer Tengri; Gök Tengri'nin torunu, Kayra Han'ın oğlu, Ülgen'in kardeşi ve Erlik'in amcası.”
-
Tengri kendi hikâyesinde anılıyor Bilge Kağan
“Bilge Kağan (Eski Türkçe: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀:𐰴𐰍𐰣, Bilgä Qaγan, Çince: 毗伽可汗, Pinyin: píjiā kěhàn, Wade-Giles: p'i-chia k'o-han) Resmi unvan: "Tengriteg Тengride bolmuş Türk Bilge Kağan" :Tan...”
-
Tengri kendi hikâyesinde anılıyor Burçak Özoğlu Poçan
“Aynı yıl Türkiye Dağcılık Federasyonu tarafından düzenlenen tırmanışta Uğur Uluocak, Tunç Fındık, Kürşat Avcı, Yılmaz Sevgül, Engin Külahoğlu, Gülay Ünal, Serhan Poçan ile birlikte...”
-
Tengri kendi hikâyesinde anılıyor Esin Handal
“2015-2019 arasında Kırgızistan'daki Lenin Dağı (7134 m), Tacikistan-Çin sınırındaki Korjenevskaya Dağı (7105 m), Tacikistan'daki Somoni Dağı (Komünizm Dağı) (7495 m), Kırgızistan –...”
-
Tengri kendi hikâyesinde anılıyor Türeyiş Destanı
“Eski Hun hükümdarlarından birinin iki kızı vardı ve öyle güzellerdi ki Tengri'nin onları tanrılarla evlenmeleri için yarattığı inancı hakimdi.”
-
Tengri kendi hikâyesinde anılıyor Türk dilleri
“İki grup benzer bir din sistemi olan Tengriciliği paylaşmıştır ve Türk dilleri ile Moğol dilleri arasında çok sayıda belirgin ödünç sözcük bulunmaktadır.”
-
Tengri kendi hikâyesinde anılıyor Uygurca
“Pek çok kaynakta Tengri veya Tengiz olarak yazılan sözcükler aslında Teñri ve Teñiz şeklinde okunur.”
-
Tengri kendi hikâyesinde anılıyor Yer-Su
“Aynı zamanda eski Türk İnancı Tengricilik'te bir ruh kategorisidir.”
Kaynaklar
Bu profil için henüz kaynak kaydı yok.
Bilerek dışarıda bırakılanlar
Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.
Vikipedi’den uyarlanmıştır
Bu profildeki metinler Vikipedi maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.
Ne değişti?
-
Profil oluşturuldu
0 kaynak ve 0 olayla ilk kayıt.
Düzeltme masası
Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.
- Ne yanlış?
- Doğrusu
- Kaynak
Önerin masada.
Editör ilk yanıtı en geç 5 iş günü içinde verecek. Kabul edilirse “Ne değişti?” günlüğünde görünecek.