Kısaca kimdir?
Şorca veya Şor Türkçesi (Şorca: тадар тили, шор тили), Şorlar tarafından konuşulan Türk dillerinin Sibirya grubuna bağlı Türk dillerinden biridir. Tuvacaya büyük benzerlik gösterir. Rusya'nın Kemerovo bölgesinde 2010 yılı itibarıyla 2.840 kişi tarafından konuşulmaktadır. Günümüzde Şorca Kemerovo Üniversitesi'nde öğretilmektedir.
Şorca, Türkçenin eski dönemlerine dair barındırdığı çok sayıda arkaik özellik ile dilbilimsel çalışmalar için özel bir yere sahiptir. Bu lehçenin bir diğer özelliği ise Rusçanın yanı sıra tarihsel süreç içerisinde Moğol ve Ural dillerinden çok sayıda kelime ödünçlemiş olmasıdır.
Şorcanın iki ana ağzı bulunmaktadır. Bunlar bulundukları coğrafyadaki nehirlerden adlarını almıştır: Mrassu ve Kondoma. Bu lehçede bugün hâlâ Türkçenin ayırıcı özelliklerinden olan /ḍ/ sesinin kayıcılaşması hadisesi canlıdır. Nitekim Mrassu kolu bir /z/ ağzı iken Kondoma ağzı ise /y/ dilidir.
Şorca ilk kez 19. yüzyılın ortalarında Hristiyan misyonerler tarafından yazılı hâle getirilen bir lehçedir. 1980'li yıllarda bu dili yeniden canlandırmak maksadı ile yapılan çalışmalarda edebî Şor dilinin temeli olarak Mrassu ağzı alınmıştır.
Bugün Şorca konuşan topluluk ekolojik bir hayat sürdürmektedir ve genel olarak çam fıstığı hasadı coğrafyanın en önemli gelir kaynağıdır.
Alfabe
—Alfabe
Şorcanın alfabesi 19. yüzyılın ortalarında Rus Hristiyan misyonerleri tarafından oluşturulmuştur. 1929-1938 yılları arasında Latin alfabesi kullanan Şorlar, sonra tekrar Sovyet-Rus yönetiminin baskısı ile Kiril Alfabesi'ne geçirilmişlerdir.
Şor alfabesinde şu harfler vardır:
А Б В Г Д Е З И Й К Қ Л М Н
О Ö П Р С Т У Ӱ Ф Х Ч Ш Ы Э Я
*'Ñ' artdamaksıl n'dir. Artdamaksıl n Türkçenin lehçe ve ağızlarında da bulunabilir. Birçok Türk dilinde de önemini korur.
**X, İngiliz alfabesindeki x değildir. 'X' geniz h'sidir (hırıltılı h).
Şorca · diğer bölümler
Bağlantı atlası
Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.
-
Şorca hayat hikâyesinde anıyor Kiril alfabesi
“1929-1938 yılları arasında Latin alfabesi kullanan Şorlar, sonra tekrar Sovyet-Rus yönetiminin baskısı ile Kiril Alfabesi'ne geçirilmişlerdir.”
-
Şorca hayat hikâyesinde anıyor Türk dilleri
“Şorca veya Şor Türkçesi (Şorca: тадар тили, шор тили), Şorlar tarafından konuşulan Türk dillerinin Sibirya grubuna bağlı Türk dillerinden biridir.”
-
Şorca kendi hikâyesinde anılıyor Sibirya Türk dilleri
“• Dil • 2010 - Yakutça • 2010 - Dolganca • Tuvaca • Tofaca • Hakasça • Altayca • Şorca • Çulımca • Ön Türkçe • Güney Sibirya kolu • Yenisey Türkçesi • Çulım Türkçesi • Altay Türkçe...”
-
Şorca kendi hikâyesinde anılıyor Kaçlar (Hakas)
“Kaçların dilleri Kaçça, Hakasçanın günümüzdeki 4 ağzından (diğer ağızlar: Kızılca, Sagayca ve Şorca) biridir ve Abakan, Uybat, Ak İyus (Belıy İyus) ile İrgi iyus (Starıy İyus) alt...”
-
Şorca kendi hikâyesinde anılıyor Kızıllar (Hakas)
“Kızılların dilleri Kızılca, Hakasçanın günümüzdeki 4 ağzından (diğer ağızlar: Kaçça, Sagayca ve Şorca) biridir.”
-
Şorca kendi hikâyesinde anılıyor Sagaylar
“Sagayların dilleri Sagayca, Hakasçanın günümüzdeki 4 ağzından (diğer ağızlar: Kaçça, Kızılca ve Şorca) biridir ve Ashıs (Askiz), İs (Yesin), Töö (Töy) ve Piltir (Beltir) alt ağızla...”
Kaynaklar
Bu profil için henüz kaynak kaydı yok.
Bilerek dışarıda bırakılanlar
Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.
Vikipedi’den uyarlanmıştır
Bu profildeki metinler Vikipedi maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.
Ne değişti?
-
Profil oluşturuldu
0 kaynak ve 0 olayla ilk kayıt.
Düzeltme masası
Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.
- Ne yanlış?
- Doğrusu
- Kaynak
Önerin masada.
Editör ilk yanıtı en geç 5 iş günü içinde verecek. Kabul edilirse “Ne değişti?” günlüğünde görünecek.