biyograftam
Giriş
  1. Keşfet
  2. Kültür & Sanat
  3. Sokollu Mehmed Paşa
Kültür & Sanat · 1505–1579

Sokollu Mehmed Paşa Ölümü

Sokollu Mehmed Paşa (Osmanlıca: صوقوللى محمد پاشا, Sırpça: Мехмед-паша Соколовић, romanize: Mehmed-paša Sokolović) ya da yalnızca Sokollu (1505, Sokoloviçi – 11 Ekim 1579, İstanbul), 1565-1579 yılları arasında 14 yıl 3 ay 17 gün sadrazamlık yapmış Osmanlı komu...

Hayat çizgisi 11 kaynak Düzeltme öner
Hayat şeridi Bir döneme dokun, çizelge süzülsün
Erken yıllar1505–1579
150515401579
01

Kısaca kimdir?

Altı çizili metnin yanındaki mühre dokun: bu bilginin hangi kaynağa dayandığını gör.

Sokollu Mehmed Paşa (Osmanlıca: صوقوللى محمد پاشا, Sırpça: Мехмед-паша Соколовић, romanize: Mehmed-paša Sokolović) ya da yalnızca Sokollu (1505, Sokoloviçi – 11 Ekim 1579, İstanbul), 1565-1579 yılları arasında 14 yıl 3 ay 17 gün sadrazamlık yapmış Osmanlı komutanı ve devlet adamıdır. Sırp asıllı olan Paşa, Osmanlı İmparatorluğu'nun en önemli isimlerinden biri olarak kabul edilir. Erdel ve Nahcıvan gibi seferlerde gösterdiği başarıların yanı sıra Don-Volga Kanalı ve Süveyş Kanalı projeleriyle de tanındı. Kıbrıs'ın fethi ve İnebahtı Deniz Muharebesi sırasında izlediği siyasetle de öne çıktı. Üç oğlu olmuştur; Kurd Bey, Sokolluzâde Hasan Paşa ve Han İbrahim Paşa.

Sokollu Mehmed Paşa, Osmanlı İmparatorluğu'na bağlı Hersek Sancağı'nda Sırp Ortodoks Hristiyan Sokollu ailesinin bir çocuğu olarak doğdu. Çocuk yaşta, devşirme sistemi kapsamında ‘kan vergisi’ uygulamasıyla Yeniçeri Ocağı'na alındı ve devlet hizmetine girdi. Osmanlı idaresinde hızla yükselerek imparatorluk muhafızlarının komutanı, kaptan-ı derya, Rumeli Beylerbeyi, kubbealtı veziri ve son olarak da 1565 ile 1579 yılları arasında sadrazamlık görevlerinde bulundu. Toplamda 14 yıl 3 ay 17 gün süren sadrazamlığı sırasında Kanunî Sultan Süleyman, II. Selim ve III. Murad'a hizmet etti. 1579'da bir suikast sonucu hayatını kaybetti.

Sokollu Mehmed Paşa, Müslüman olmasına rağmen Sırp Ortodoks kökenlerini ve ailesini unutmadı. Sultan'ı, bir ‘uzlaşma jesti’ olarak Peć Sırp Patrikhanesi'ni yeniden tesis etmeye ikna etti. Ayrıca hem Müslüman hem de Hristiyan aile üyelerini Osmanlı İmparatorluğu'nda önemli görevlere getirdi. Bu kişiler arasında Sokullu Mustafa Paşa, Makarije Sokolović, Gazi Ferhad Paşa, Sokolluzâde Lala Mehmed Paşa ve Lala Mustafa Paşa bulunmaktaydı. Gelibolulu Mustafa Âlî, Sokullu'yu tanımlarken "padişâh-ı manevî" ifadesini kullanır.

02

Ölümü

—Ölümü

Sokollu 1574'te ölen II. Selim'in yerine geçen III. Murad döneminde de sadrazamlığını sürdürdü. Fakat artık eski gücü yoktu çünkü padişah da artık onun karşıtlarıyla iş birliği halindeydi. Sokollu yine de bazı siyasal başarılara imza attı. Fas'ı Portekiz akınlarından kurtardı, Avusturya'nın saray içine dönük oyunlarını etkisiz hale getirdi. Fakat baskılar artık iyice artmıştı, amcasının oğlu Budin Beylerbeyi Sokullu Mustafa Paşa sudan bir nedenle idam edildi. Vezîr-i azâmlar Dîvân-ı Hümâyûn'da görüşülmesine gerek olmayan meseleleri haftada birkaç kez topladıkları dîvânlarda görüşürlerdi. Bu dîvânlar ikindi vakitlerinde yapıldığı için bu dîvânlara "ikindi dîvânı" denmiştir. Sokollu Mehmed Paşa, Kabasakal tarafındaki sarayında 11 Ekim 1579 tarihinde bir ikindi divânında devlet erkânıyla devlet işlerini görüşürken ara sıra kendisinden sadaka[a] isteyen meczup bir Boşnak divâna geldi. Vezîr-i azâm Sokollu Mehmed Paşa ona para vermek isterken kolunun arasına sakladığı hançerle Sokollu'yu memesi altından hançerleyerek ağır yaraladı. Katil hemen yakalanıp hapse götürüldü. Hekiminin bütün çabalarına rağmen Sokollu Mehmed Paşa bıçaklanmasından iki saat sonra aynı gün olan 11 Ekim 1579'da vefât etti Eyüpsultan'da bulunan türbesine defnedildi. Sadrazamın katili konuşturulamadı ve ertesi gün vücudu dört parçaya ayrılarak atlarla süründürüldü. Sokullu'yu öldüren kişinin görünüşte tımarlarının azaltılmasından şikayetçi olan bir Boşnak olduğu iddia edilmiştir. Ancak bazı araştırmacılar suikastta yıllar önce şeyhleri Hamza Bâli'nin idam edilmesinin intikamını almak isteyen Hamzavîlerin rolü olduğunu iddia etmektedir. Ayrıca sadrazamdan kurtulmak istediği düşünülen III. Murad'ın da suikastın arkasında olduğu iddiaları vardır. Sokollu öleceği günden bir gün evvel mîrahoru Hasan Ağa'ya Osmanlı târihinden Kosova muharebesini okutmuştu. Murad-ı Hüdâvendigâr'ın Kabiloviç'in hançeriyle irtihâli mahalinde Pâdişâh'ın ruhuna Fatiha ithaf ederek aynı zamanda gözünden yaşlar süzülerek "Allah bana da böyle bir şehâdet ihsan buyursun!" demiş.

Sokollu Mehmed Paşa 14 yıl süren sadrazamlığı boyunca usta bir siyasetçi olarak öne çıkmış, birçok askeri ve siyasal başarının elde edilmesinde birinci derecede rol almıştır. 60 yıllık devlet hizmeti sırasında da hiçbir görevinden alınmamış ve daima bir üst göreve atanmış olması da ayrı bir özelliğidir. Sokollu bir tanesi İstanbul'da, diğerleri Lüleburgaz, Havsa (Edirne) ve Payas (Hatay)'ta bulunan beş külliyesi imparatorluğun hemen her yanına yayılmış eserleri olmuştur.

Don ve Volga ırmakları arasında bir kanal açarak Osmanlı donanmasına Hazar Denizi yolunu açma, Süveyş Kanalı'nı açma, İzmit Körfezi Sapanca Göl Sakarya Nehri üzerinden Karadeniz'e alternatif bir boğaz açma gibi çağının ötesinde projeleri vardı. Don-Volga kanalı için gerekli işgücü seferber edildi, ancak hava şartları nedeniyle çalışmalar sürdürülemedi. Süveyş Kanalı düşüncesiyle ön adım olarak Sudan zapt edildi. Ancak bu proje de sonuca ulaşamadı. Devlet teşkilatı içinde de önemli düzenlemeler yapmıştır.

Sokollu Mehmed Paşa · diğer bölümler

← Sokollu Mehmed Paşa profilinin tamamı

03

Hayat çizgisi

Günü bilinmeyen olaylar bir tarihe zorlanmaz; yalnızca kaynaktaki yıl yazılır.

  1. 2011

    2011-2014 yılları arasında yayınlanan Muhteşem Yüzyıl adlı dizide Yıldırım Fikret Urağ tarafından canlandırılmıştır.

    Önemli eserler tek kaynak
04

Bağlantı atlası

Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.

Sokollu Mehmed Paşa I. Murad I. Selim I. Süleyman II. Murad II. Selim III. Murad Lala Mustafa Paşa Semiz Ali Paşa
düz çizgi: bu biyografide anılıyorkesik çizgi: bu kişiyi anıyor
  • Sokollu Mehmed Paşa hayat hikâyesinde anıyor I. Murad
  • Sokollu Mehmed Paşa hayat hikâyesinde anıyor I. Selim
  • Sokollu Mehmed Paşa hayat hikâyesinde anıyor I. Süleyman
  • Sokollu Mehmed Paşa hayat hikâyesinde anıyor II. Murad
  • Sokollu Mehmed Paşa hayat hikâyesinde anıyor II. Selim
  • Sokollu Mehmed Paşa hayat hikâyesinde anıyor III. Murad
  • Sokollu Mehmed Paşa hayat hikâyesinde anıyor Lala Mustafa Paşa

    “Bu kişiler arasında Sokullu Mustafa Paşa, Makarije Sokolović, Gazi Ferhad Paşa, Sokolluzâde Lala Mehmed Paşa ve Lala Mustafa Paşa bulunmaktaydı.”

  • Sokollu Mehmed Paşa hayat hikâyesinde anıyor Semiz Ali Paşa

    “Semiz Ali Paşa'nın sadrazamlığa yükselmesiyle ikinci vezir olan Sokollu, onun 1565'te ölmesiyle sadrazamlığa getirildi.”

05

Kaynaklar

11kaynak kaydı
4farklı yayıncı
1ansiklopedi maddesi
1zaman çizelgesi olayı
  1. K·01
    Ansiklopedi maddesiansiklopedi maddesi
    Vikipedi - Sokollu Mehmed Paşa
    tr.wikipedia.org · erişim 28.09.2026

    NotAçık kaynak ansiklopedi maddesi.

    Kaynağa git ↗
  2. K·02
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Şimşirgil 2013, s. 104.
    erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

  3. K·03
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Imamović, Mustafa (1996). Historija Bošnjaka. Sarajevo: BZK Preporod. 9958-815-00-1
    erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

  4. K·04
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Sefik Peksevgen (21 Mayıs 2010). "Sokollu family". Encyclopedia of the Ottoman Empire. ss. 535-6. ISBN 9781438110257.
    books.google.com · erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  5. K·05
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Eravcı, Mustafa (2010). "GELİBOLULU MUSTAFA 'ÂLÎ VE "HEFT MECLİS" ADLI ESERİ". Tarih Okulu Dergisi. 7 Aralık 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi6 Aralık 2024.
    dergipark.org.tr · erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  6. K·06
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Calic, Marie-Janine (2019). The Great Cauldron: A History of Southeastern Europe. Harvard University Press. s. 101. 9780674239104.
    erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

  7. K·07
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Samarcic, Radovan (1995). Sokollu Mehmet Paşa. Sabah Kitapları. ISBN 975-7238-14-7 s.8.
    erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

  8. K·08
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Safvet-beg Bašagić (1990). Bosna-Hersek Tarihi 1463-1850, Kastaş Yayınevi. ISBN 978-9-75-2821743 s. 77.
    erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

  9. K·09
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Ahmet Cevdet Paşa, Tezakir 3. Cilt, s. 68
    erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

  10. K·10
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Levon Panos Dabağyan, Osmanlı'da şer hareketleri ve II. Abdülhamid Hân 2 Şubat 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., s. 35
    books.google.com.tr · erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  11. K·11
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Yılmaz Öztuna, Türk Tarihinden Yapraklar, Sokollu'nun Şahsiyeti Bölümü
    erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

yayımlanmadı

Bilerek dışarıda bırakılanlar

Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.

Metin lisansı

Vikipedi’den uyarlanmıştır

Bu profildeki metinler Vikipedi’deki “Sokollu Mehmed Paşa” maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.

06

Ne değişti?

  1. Kaynak yeniden tarandı

    Profil bilgileri kaynak maddeyle yeniden karşılaştırıldı.

  2. Profil oluşturuldu

    11 kaynak ve 1 olayla ilk kayıt.

07

Düzeltme masası

Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.

  1. Ne yanlış?
  2. Doğrusu
  3. Kaynak

Hangi bölümde bir hata var?

Önerin editör incelemesinden geçer, otomatik yayımlanmaz. E-posta adresin yalnızca bu başvuru için kullanılır.
08

Buradan nereye?

aynı alan · kültür & sanat

Hulki Erem

Elektrik mühendisi · 1888–1956

aynı alan · kültür & sanat

Remzi Özgökçe

Kültür & Sanat · d. 1965

aynı alan · kültür & sanat

Sokolluzâde Lala Mehmed Paşa

I

Kültür & Sanat alanındaki tüm profiller →