biyograftam
Giriş
  1. Keşfet
  2. Siyaset & Tarih
  3. Şeyh Said
Nakşibendi Tarikatı Lideri · 1865–1925

Şeyh Said

Nakşibendi tarikatı lideri ve 1925 yılında gerçekleşen Şeyh Said İsyanı'nın öncüsüdür. Cumhuriyet'in ilk yıllarında merkezi yönetime karşı başlattığı ayaklanma sonrası yargılanmış ve idam edilmiştir.

Hayat şeridi Bir döneme dokun, çizelge süzülsün
186519001925
İlk üretimler Önemli eserler
01

Kısaca kimdir?

1865 yılında Palu'da doğan Şeyh Said, Seyyid Haşim soyundan geldiği kabul edilen köklü bir aileye mensuptur. Babası Şeyh Mahmud Fevzi'nin vefatı sonrası aile mirasını devralarak Nakşibendi tarikatı lideri oldu. Eğitim hayatını bölgenin çeşitli medreselerinde tamamlayarak dini ilimlerde yetkinlik kazandı.

02

Hayat çizgisi

Günü bilinmeyen olaylar bir tarihe zorlanmaz; yalnızca kaynaktaki yıl yazılır.

  1. 1865

    Doğum

    Palu'da dünyaya geldi.

    İlk üretimler kaynak eşleşmedi
  2. 1925

    Şeyh Said İsyanı

    Şubat ayında merkezi yönetime karşı ayaklanmayı başlattı.

    Önemli eserler kaynak eşleşmedi
  3. 1925

    İdam

    Şark İstiklal Mahkemesi kararıyla Diyarbakır'da idam edildi.

    Miras kaynak eşleşmedi
03

Hayat hikâyesi

03.1Kariyeri ve Yükseliş Dönemi

Hınıs'a yerleşmesiyle birlikte bölgedeki aşiretler üzerinde büyük bir nüfuz kurdu. I. Dünya Savaşı ve sonrasındaki süreçte, bölgenin sosyo-politik yapısında önemli bir figür haline geldi. Dini otoritesini, aşiretler arası ilişkilerde birleştirici bir güç olarak kullandı.

03.2Zorlu Yıllar ve Dönüm Noktaları

1925 yılında Cumhuriyet yönetimine karşı başlattığı isyan, bölgede geniş çaplı bir çatışma ortamı yarattı. İsyanın bastırılması sonrası Şark İstiklal Mahkemesi'nde yargılandı. İdamı, hem kişisel hayatının sonu hem de bölge siyasetinde yeni bir dönemin başlangıcı oldu.

03.3Mirası ve Etkisi

Şeyh Said'in eylemleri, Türkiye'nin modernleşme sürecinde karşılaştığı dirençlerin sembollerinden biri haline gelmiştir. Ailesi, sonraki yıllarda siyasi hayatta varlık göstermiş; torunu Mehmet Fuat Fırat TBMM'de milletvekilliği yapmıştır. İsmi, dönem dönem yerel meydanlara verilmiş ancak bu kararlar kamuoyunda tartışmalara yol açmıştır.

04

Üretimleri

04.1Kitapları 2 kitap · kapaklı raf
2 kitap 2021 → 2022 · 1 yıl

Künyeler Vikipedi maddesindeki eser listesinden ayrıştırıldı. Kapağı bulunamayan kitaplar künyesinden dizildi.

05

Bağlantı atlası

Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.

Şeyh Said Mehmet Fuat Fırat Mustafa İsmet İnönü Mehmet Sıraç Bilgin Mühip Kanko Mürsel Bakü Musa Kâzım Karabekir Mehmet Arif Örgüç Mehmet Ragıp Gümüşpala
düz çizgi: bu biyografide anılıyorkesik çizgi: bu kişiyi anıyor
  • Şeyh Said hayat hikâyesinde anıyor Mehmet Fuat Fırat

    “Ailesi, sonraki yıllarda siyasi hayatta varlık göstermiş; torunu Mehmet Fuat Fırat TBMM'de milletvekilliği yapmıştır.”

  • Şeyh Said kendi hikâyesinde anılıyor Mustafa İsmet İnönü

    “Fethi Bey'in doğudaki Şeyh Said İsyanı'na müdahalede geç kalması ve istifa etmesi üzerine, 3 Mart 1925 tarihinde Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal tarafından yeniden hükûmeti kurmakla gö...”

  • Şeyh Said kendi hikâyesinde anılıyor Mehmet Sıraç Bilgin

    “Şeyh Said İsyanı liderinin soyundan geliyordu.”

  • Şeyh Said kendi hikâyesinde anılıyor Mühip Kanko

    “döneminde Dersim mebusu olan ve Şeyh Said İsyanına destek veren Hasan Hayri Kanko'nun torunudur.”

  • Şeyh Said kendi hikâyesinde anılıyor Mürsel Bakü

    “Bu sürede Şeyh Said İsyanı'nın bastırılmasında görev aldı.”

  • Şeyh Said kendi hikâyesinde anılıyor Musa Kâzım Karabekir

    “Şeyh Said İsyanı sonrası partinin kapatılması ve İzmir Suikastı davasında yargılanması, hayatının en zorlu dönemlerini oluşturmuştur.”

  • Şeyh Said kendi hikâyesinde anılıyor Mehmet Arif Örgüç

    “1925 yılında Şeyh Said İsyanı'nın bastırılması sürecinde görev alan Örgüç, harekâtın sevk ve idaresinde hatalı bulunduğu gerekçesiyle 27 Şubat 1925 tarihinde görevinden alındı.”

  • Şeyh Said kendi hikâyesinde anılıyor Mehmet Ragıp Gümüşpala

    “Kariyeri boyunca Şeyh Said İsyanı ve Dersim Harekatı gibi kritik süreçlerde görev alarak 1959 yılında Orgeneralliğe kadar yükseldi.”

06

Kaynaklar

0kaynak kaydı
0farklı yayıncı
0ansiklopedi maddesi
3zaman çizelgesi olayı

Bu profil için henüz kaynak kaydı yok.

yayımlanmadı

Bilerek dışarıda bırakılanlar

Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.

Metin lisansı

Vikipedi’den uyarlanmıştır

Bu profildeki metinler Vikipedi maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.

07

Ne değişti?

  1. Profil oluşturuldu

    0 kaynak ve 3 olayla ilk kayıt.

08

Düzeltme masası

Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.

  1. Ne yanlış?
  2. Doğrusu
  3. Kaynak

Hangi bölümde bir hata var?

Önerin editör incelemesinden geçer, otomatik yayımlanmaz. E-posta adresin yalnızca bu başvuru için kullanılır.
09

Buradan nereye?

Siyaset & Tarih alanındaki tüm profiller →