Kısaca kimdir?
Şeyh Bedreddin Mahmud, Bedreddin Simâvî veya Simavnalı Bedreddin (1359, Simavna - 18 Aralık 1420, Serez), 14. ve 15. yüzyıllarda yaşamış bir Osmanlı kazaskeri, filozof, fıkıh alimi ve Vahdet-i Vücud ekolüne bağlı mutasavvıftır. Dönemin önemli ilim merkezlerinde din ve hukuk eğitimi alan Bedreddin, Yıldırım Bayezid'in oğulları arasındaki taht mücadeleleri sırasında Edirne'de hükümdarlığını ilan eden Şehzade Musa Çelebi'nin kazaskerliği görevini üstlenerek devlet yönetiminde yer aldı.
Çelebi Mehmed'in taht mücadelesini kazanıp devlet otoritesini yeniden sağlamasının ardından Şeyh Bedreddin kazaskerlik görevinden uzaklaştırıldı ve İznik'te zorunlu ikamete tabi tutuldu. Bu dönemde Bedreddin'in öğretilerinden yola çıkan müritleri Börklüce Mustafa Aydın ve Karaburun'da, Torlak Kemal ise Manisa'da Osmanlı idaresine karşı sosyo-ekonomik temelli halk hareketleri başlattı. Bu süreçte İznik'ten kaçarak Karadeniz üzerinden Rumeli'ye geçen Şeyh Bedreddin, Deliorman bölgesinde merkezi yönetime karşı bir ayaklanma örgütledi, ancak Osmanlı ordusu tarafından yakalanarak 1420 yılında Serez'de kurulan mahkemenin kararıyla idam edildi.
Şeyh Bedreddin'in fıkıh alanındaki kaynak eserleri İslam hukuku çevrelerinde uzun süre kabul gördü, tasavvufi görüşlerini içeren Vâridât adlı eseri ise simgesel ve batıni yorumları sebebiyle tartışmalara yol açtı. Tarih yazımında, dönemin bazı kroniklerinde hareketine atfedilen radikal ortak mülkiyet iddiaları modern akademik araştırmalar tarafından pratik köylü talepleri veya muhalif söylemler olarak değerlendirilmektedir. Buna karşın hareket, 20. yüzyıldan itibaren tarihsel materyalist bir çerçevede yeniden yorumlandı; başta Nâzım Hikmet'in Simavne Kadısı Oğlu Şeyh Bedreddin Destanı olmak üzere modern edebi ve siyasi çalışmalar neticesinde, günümüz sosyalist literatüründe antifeodal direnişin ve toplumsal eşitlik arayışının tarihsel bir sembolü haline geldi.
Şeyh Bedreddin İsyanı
—Şeyh Bedreddin İsyanı
Kazaskerliği sırasında kethüda olarak yanına aldığı Börklüce Mustafa, Bedreddin'in sürgüne gitmesiyle beraber Aydın'a döner. Burada Osmanlı idaresinden memnun olmayan köylüleri ve yoksul dervişleri etrafına toplayarak isyan eder. İsyanın merkezi Karaburun Yarımadası'dır. İsyancıların sayısını Bizanslı tarihçi Dukas 6.000, Osmanlı tarihçilerinden Şükrullah bin Şehabettin 4.000, İdris-i Bitlisî ise 10.000 olarak verir. İsyanı bastırmak üzere harekete geçen Saruhan Beyinin ordusu bozguna uğrar. Bunun üzerine Sultan Çelebi Mehmed (I. Mehmed) oğlu Murat ile veziri Beyazıt Paşa'yı bölgeye yollar. İsyan bastırılır, isyancılar Börklüce Mustafa'nın gözü önünde kılıçtan geçirilir. Börklüce Mustafa ise bir deve üzerinde çarmıha gerilerek öldürülür ve şehirde dolaştırılır.
Börklüce isyanıyla muhtemelen aynı zamanlarda, Manisa civarında Torlak Kemal liderliğinde bir isyan daha patlar. Daha küçük olan bu isyan da şiddetle bastırılır ve isyancılar öldürülür.
Börklüce Mustafa ve Torlak Kemal isyanlarının Bedreddin'in onayıyla gerçekleşip gerçekleşmediği belirsizdir. Ancak bu kişilerin Bedreddin'in müritleri olduğu konusunda tüm kaynaklar hemfikirdir.
Bedreddin gizlice Sinop limanından Rumeli'ye kaçar ve Deliorman bölgesinde Alevi Türkmenlerin yoğun yaşadığı bölgelerdeki propaganda faaliyetleri yürütür. Üzerine gönderilen Osmanlı kuvvetleri isyanı bastırır ve Şeyh Bedreddin yakalanarak Serez'e, padişah I. Mehmed'in huzuruna getirilir. I. Mehmed, Şeyh Bedreddin'in idamını infaz etmeden önce ulemaya danışır ve fetva ister. Şeyhülislam ve beraberindekilerin kararı idam olmuştur. Şeyh Bedreddin 1420'de Serez çarşısında idam edilmiştir.
Şeyh Bedreddin · diğer bölümler
Üretimleri
Abdülbâki Gölpınarlı, Melâmilik ve Melâmîler, Gri Yayın, İstanbul, .
Michel Balivet: Şeyh Bedreddin Tasavvuf ve İsyan Tarih Vakfı Yurt Yayınları,
Kemal Derin : Kalplerin Işığı: Börklüce Mustafa, Destek Yayınları
Kim Kimdir? 22 Haziran tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
Hakkında yazılanlar
Bağlantı atlası
Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.
-
Şeyh Bedreddin hayat hikâyesinde anıyor Börklüce Mustafa
“Bu dönemde Bedreddin'in öğretilerinden yola çıkan müritleri Börklüce Mustafa Aydın ve Karaburun'da, Torlak Kemal ise Manisa'da Osmanlı idaresine karşı sosyo-ekonomik temelli halk h...”
-
Şeyh Bedreddin hayat hikâyesinde anıyor İdris-i Bitlisî
“İsyancıların sayısını Bizanslı tarihçi Dukas 6.000, Osmanlı tarihçilerinden Şükrullah bin Şehabettin 4.000, İdris-i Bitlisî ise 10.000 olarak verir.”
-
Şeyh Bedreddin hayat hikâyesinde anıyor Musa Çelebi
“Dönemin önemli ilim merkezlerinde din ve hukuk eğitimi alan Bedreddin, Yıldırım Bayezid'in oğulları arasındaki taht mücadeleleri sırasında Edirne'de hükümdarlığını ilan eden Şehzad...”
-
Şeyh Bedreddin hayat hikâyesinde anıyor Nâzım Hikmet
“yüzyıldan itibaren tarihsel materyalist bir çerçevede yeniden yorumlandı; başta Nâzım Hikmet'in Simavne Kadısı Oğlu Şeyh Bedreddin Destanı olmak üzere modern edebi ve siyasi çalışm...”
-
Şeyh Bedreddin hayat hikâyesinde anıyor Saruhan Bey
“İsyanı bastırmak üzere harekete geçen Saruhan Beyinin ordusu bozguna uğrar.”
-
Şeyh Bedreddin hayat hikâyesinde anıyor Torlak Kemal
“Bu dönemde Bedreddin'in öğretilerinden yola çıkan müritleri Börklüce Mustafa Aydın ve Karaburun'da, Torlak Kemal ise Manisa'da Osmanlı idaresine karşı sosyo-ekonomik temelli halk h...”
-
Şeyh Bedreddin kendi hikâyesinde anılıyor Erdal Beşikçioğlu
“Ankara Yanıyor • 2014 - Fakat Müzeyyen Bu Derin Bir Tutku • 2017 - Tiger Zinda Hai • 2019 - Çiçero • Kapı • 2020 - Acı Kiraz • 2022 - Bergen • 2024 - Sadık Ahmet • Oyun • 1988 - Me...”
Kaynaklar
Bu profil için henüz kaynak kaydı yok.
Bilerek dışarıda bırakılanlar
Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.
Vikipedi’den uyarlanmıştır
Bu profildeki metinler Vikipedi maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.
Ne değişti?
-
Profil oluşturuldu
0 kaynak ve 0 olayla ilk kayıt.
Düzeltme masası
Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.
- Ne yanlış?
- Doğrusu
- Kaynak
Önerin masada.
Editör ilk yanıtı en geç 5 iş günü içinde verecek. Kabul edilirse “Ne değişti?” günlüğünde görünecek.