Şehzade Bayezid (I. Süleyman'ın oğlu)

1525 veya 1526 yılında İstanbul'da dünyaya geldi. Babası Osmanlı padişahı Kanuni Sultan Süleyman, annesi Hürrem Sultan'dır.

11 Kasım 1539'da erkek kardeşi Şehzade Cihangir ile birlikte sünnet edildi. 1543'teki Macaristan seferine katıldı. 1546'da Karaman Sancak Beyliği ile görevlendirildi. 1548'de İkinci İran Seferine çıkan babasını abisi Şehzade Mustafa'yla birlikte Akşehir'de karşıladı.

Kanuni, 1553'te Nahcıvan Seferi'ne (3. İran Seferi) çıkarken Bayezid'i taht muhafazası için Edirne'ye gönderdi. Ordu sefere giderken Konya'da Şehzade Mustafa'nın boğdurulması ve ardından Şehzade Cihangir'in de hastalanarak Halep'te hayatını kaybetmesi üzerine Bayezid, tahtın iki varisinden birisi olarak kaldı. Diğer varis, ağabeyi Şehzade Selim idi.

Şehzade Mustafa'nın öldürülmesinden sonra ortaya çıkan Düzmece Mustafa olayında Şehzade Bayezid'in, isyancı kuvvetleri durdurmada ağır davrandığı, hatta bu isyanı onun tertiplediği iddiası ortaya atıldı. Kanuni'nin ona olan güveni sarsıldı, ancak yine de kendisini affedip Kütahya'ya gönderdi. Bayezid bunun üzerine babasına yazdığı mektupta “ben kulunuzu muradına irgürdünüz” diyerek teşekkür etmiş ve kendisini tahtın vârisi olarak görmüştür.

Hürrem Sultan, kendi oğullarından birisinin, daha çok karakter bakımından Kanuni'ye benzeyen Bayezid'in tahta geçmesini istiyordu. Hatta Düzmece Mustafa olayında Bayezid'in affedilmesinin Hürrem Sultan'a borçlu olduğu söylenmektedir. Ancak Hürrem Sultan'ın 1558'de ölümünden sonra, Bayezid koruyucusuz kalmış ve kendine askerler toplamaya girişmiştir. Bayezid'in Selim aleyhine harekete geçmesinde, Lala Mustafa Paşa'nın rolü olduğu düşünülür.

Oğullarının taraftar toplamaya başlamaları üzerine Kanuni onları birbirlerinden uzaklaştırmış, 1558'de Selim'i Konya'ya, Bayezid'i ise Amasya'ya göndermiştir. Bayezid bunu kendisine bir hakaret saydı ve Kütahya'da kalmaya çalıştı. Ancak babasının ısrarları sonucu Amasya'ya gitmek zorunda kaldı; 21 Aralık 1558'de Amasya'ya vardı. Kanuni onu çeşitli vaatlerle oyalamaya çalışırken, o bir mektubunda babası için “padişah olan yalan söyler mi” dedi ve taraftar toplamaya devam etti.

Kanuni, aynı şekilde Selim'in de asker toplamasını söylemiş ve Sokollu Mehmed Paşa'yı ona yardıma göndermiştir. Bu arada Bayezid'in sancağından çıkması isyan olarak değerlendirildi ve Şeyhulislam Ebusuud ve başka din adamları tarafından öldürülmesinin vacip olduğuna dair fetvalar verildi.

Bu esnada Amasya'dan Ankara'ya gelmiş olan Bayezid, 30 Mayıs 1559'da Konya önlerinde Selim'in ordusuyla çarpıştı, Konya Şehzâdeler Muharebesi denilen bu çarpışmada Selim'in düzenli ordusu karşısında üstünlük sağlayamayıp yenildi. Bunun üzerine Amasya'ya dönmüş ve müftü Muhyiddin Cürcani'yi babasına, affedilmesini dilemesi için gönderdi.