Sedad Hakkı Eldem

Sedad Hakkı Eldem, Osmanlı üst sınıfına mensup bir ailenin çocuğu olarak 1908 yılında İstanbul'da doğdu. Babası diplomat İsmail Hakkı Bey, annesi Azize Galip Hanım'dır. Anne tarafından büyük dedesi, II. Abdülhamid devrinde Osmanlı sadrazamlığı yapmış Rum asıllı Osmanlı devlet adamı İbrahim Edhem Paşa'dır. İbrahim Edhem Paşa'nın oğularından biri olan dedesi İsmail Galip Bey Türkiye'de nümismatiğin kurucusu olarak bilinir; büyük dayılarından Osman Hamdi Bey Türk müzeciliğinin kurucusu olarak, Halil Ethem Bey ise jeoloji ilmine katkıları ile tanınan kişilerdir.

Diplomat olan babasının görev yerleri nedeniyle Sedad Hakkı Bey'in çocukluğu Cenevre, Münih ve Zürih gibi Avrupa şehirlerinde geçti. İlköğretimi Fransızca, liseyi ise Almanca okuyan Sedad Hakkı Eldem bu iki dile de oldukça hakim oldu. Münih'te lise öğrenimi gördüğü yıllarda devrin Avrupa mimarisi ve tanınmış mimarlarından etkilendi.

1924 yılında İstanbul'a döndü. Mimar Vedat Bey'in tavsiyesiyle, Sanâyi-i Nefîse Mektebinde mimarlık okudu ve bu kurumda Guilio Mongeri'nin öğrencisi oldu. Öğrencilik döneminde mimari desen çizim ile ilgilendi; Topkapı Sarayı'nın ayrıntılı krokileri ve Yeni Cami'nin cephe deseni üzerinde çalıştı.

Öğrenciliği sırasında Mongeri'nin bürosunda yardımcı eleman olarak çalıştı. 1926-1927 yıllarında Ankara'da bulundu ve Mongeri'nin gerçekleştirdiği Ziraat Bankası Genel Müdürlük Binası inşaatında görev aldı. Bu dönemde Ankara Kalesi içindeki eski evleri fotoğrafladı, inceleyip desenlerini çizdi. İstanbul'da şehrin yangından kurtulmuş semtlerindeki eski ev ve konakların da rölövelerini çizdi.

Sanâyi-i Nefîse Mektebindeki mimarlık eğitimini 1928'de tamamladı. Diploma projesi birincisi olduğu için staj yapmak üzere üç yıllık bir süre için Avrupa'ya gönderildi; Berlin ve Paris’teki mimarlık atölyelerinde staj görme imkanı buldu. 1930'da Sanâyi-i Nefîse Mektebinden gelen davet üzerine Türkiye'ye döndü.

1931'de Budapeşte Fuarı'nda Türk Pavyonu'nun inşa edilmesiyle mimarlık pratiği başladı.1932'de İstanbul'da kendi bürosunu açtı. Aynı yıl Akademi'ye atanmasıyla da akademik hayatı başladı. 1978'de emekli oluncaya kadar yapı, millî mimari, mimari proje, rölöve ve restorasyon dersleri verdi. Emekli olduktan sonra proje atölyelerindeki çalışmalarını sürdürdü.

Tarihi yapıların korunmasıyla ilgili olarak 1941-1945 arasında Eski Eserleri Muhafaza Encümeninde, daha sonradan 1962-1978 arasında Gayrimenkul Eski Eserler ve Anıtlar Yüksek Kurulunda görev aldı.

II. Dünya Savaşı'ndan sonra kurulan ve ilk genel kurul toplantısını 1948'de Lozan'da yapan Uluslararası Mimarlar Birliği'nde (UIA) Türkiye'yi temsil etti. 1986'da Uluslararası Ağa Han Mimarlık Ödülü kazandı. 7 Eylül 1988'de İstanbul'da öldü ve cenazesi Zincirlikuyu Mezarlığına defnedildi.

1. № 001 100 Yılda İki Mimar Emin Onat ve Sedad Hakkı Eldem Sempozyumu. İstanbul: Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi. 2010. ISBN 9944898880
2. № 0022021 Duyan, Efe Tame Modernism: The Manifestos of Sedad Hakkı Eldem and Orhan Veli Kanik 6 Aralık 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Tasarım+Kuram, 17(34), 1-13, DOI: 10.14744/tasarimkuram.2021.53244
3. № 0032020 Duyan, Efe İmkansız Sentez: SEDAT HAKKI ELDEM'İN ARKİTEKT YAZILARI, 6 Aralık 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Çağdaş Mimarlık Araştırmaları: Kent, Tarih, Kuram, DAKAM Yayınları. ISBN 978-625-7034-12-8

1. 1954 Türk Evi Plan Tipleri Sedad Hakkı Eldem Türk Evi Plan Tipleri 1954
2. 1968 Köşkler ve Kasırlar I-II Sedad Hakkı Eldem Köşkler ve Kasırlar I-II 1968
3. 1976 Türk Bahçeleri Sedad Hakkı Eldem Türk Bahçeleri 1976
4. 1977 Sadabad Sedad Hakkı Eldem Sadabad 1977
5. 1979 İstanbul Anıları Sedad Hakkı Eldem İstanbul Anıları 1979
6. 1979 Boğaziçi Anıları Sedad Hakkı Eldem Boğaziçi Anıları 1979
7. 1984 Türk Evi-Osmanlı Dönemi I-II Sedad Hakkı Eldem Türk Evi-Osmanlı Dönemi I-II 1984

Künyeler Vikipedi maddesindeki eser listesinden ayrıştırıldı. Kapağı bulunamayan kitaplar künyesinden dizildi.