biyograftam
Giriş
  1. Keşfet
  2. Kültür & Sanat
  3. İbrahim Edhem Paşa
Kültür & Sanat · 1818–1893

İbrahim Edhem Paşa

İbrahim Edhem Paşa (1818, Sakız Adası - 20 Mart 1893, İstanbul), 5 Şubat 1877 - 11 Ocak 1878 arasında sadrazamlık yapmış, hükûmet nazırlığı, Şura-yı Devlet reisliği ve büyükelçilik gibi birçok yüksek kademe görevlerde hizmet vermiş Rum asıllı Osmanlı devlet ad...

Hayat çizgisi 9 kaynak Düzeltme öner
Hayat şeridi Bir döneme dokun, çizelge süzülsün
181818601893
Önemli eserler İlk üretimler Önemli eserler Miras
01

Kısaca kimdir?

Altı çizili metnin yanındaki mühre dokun: bu bilginin hangi kaynağa dayandığını gör.

İbrahim Edhem Paşa (1818, Sakız Adası - 20 Mart 1893, İstanbul), 5 Şubat 1877 - 11 Ocak 1878 arasında sadrazamlık yapmış, hükûmet nazırlığı, Şura-yı Devlet reisliği ve büyükelçilik gibi birçok yüksek kademe görevlerde hizmet vermiş Rum asıllı Osmanlı devlet adamıdır.

02

Hayat çizgisi

Günü bilinmeyen olaylar bir tarihe zorlanmaz; yalnızca kaynaktaki yıl yazılır.

  1. 1818

    İbrahim Edhem Paşa (1818, Sakız Adası - 20 Mart 1893, İstanbul), 5 Şubat 1877 - 11 Ocak 1878 arasında sadrazamlık yapmış, hükûmet nazırlığı, Şura-yı Devlet reisliği ve büyükelçilik gibi birçok yüksek kademe görevlerde hizmet vermiş Rum asıllı Osmanlı devlet adamıdır.

    Önemli eserler tek kaynak
  2. 1856

    İbrahim Edhem Paşa'nın Osmanlı Devleti hizmetindeki ilk yüksek kademeli görevi Kasım 1856-Nisan 1857 tarihleri arasında yaptığı Hariciye Nazırlığıdır.

    İlk üretimler tek kaynak
  3. 1859

    Bu görevden sonra sırasıyla Ticaret Nazırlığı (Aralık 1859-Temmuz 1861), Ticaret ve Nafıa Nazırlığı (Şubat-Mayıs 1863), Maarif Nazırlığı (Mart-Mayıs 1863) ve tekrar Ticaret Nazırlığı (Mart 1865-Haziran 1866) görevlerini yüklenmiştir.

    Önemli eserler tek kaynak
  4. 1866

    Bundan sonra 1866 yılının Eylül ayında Tırhala Valisi, 1867 yılının Haziran ayında da Yanya Valisi olmuş, bu görevde 1868 yılının Mart ayına kadar kalmıştır.

    Önemli eserler tek kaynak
  5. 1870

    Sırasıyla Divan-ı Ahkam ve Adliye Nazırı (Ağustos 1870-Haziran 1871), Nafıa Nazırı (Haziran 1871-Ocak 1873), Ticaret Nazırı (Eylül 1871-Ağustos 1872) ve tekrar Nafıa Nazırı (Şubat 1874-Haziran 1875) olarak görev yapmıştır.

    Önemli eserler tek kaynak
  6. 1876

    Bu görevi Nisan-Aralık 1876 tarihleri arasında yaptığı Berlin büyükelçiliği ve 26 Aralık 1876-5 Şubat 1877 tarihleri arasında yaptığı Şura-yı Devlet reisliği izlemiştir.

    Önemli eserler tek kaynak
  7. 1877

    5 Şubat 1877 tarihinde padişah II.

    Önemli eserler tek kaynak
  8. 1879

    Bu görevden sonra Mart 1879 -Mart 1882 tarihleri arasında Viyana büyükelçisi ve Mart 1883-Ekim 1885 tarihleri arasında Dahiliye Nazırı olarak görev yapmış, 20 Mart 1893'te 75 yaşında İstanbul'da hayatını kaybetti.

    Miras tek kaynak
  9. 1893

    Vefat ve Mirası

    1893 yılında aramızdan ayrıldı.

    Miras tek kaynak
  10. 1990

    Ayrıca 1990 yılında bir suikast sonucu öldürülen MİT Müsteşar Yardımcısı Hiram Abas'ın büyük dedesidir.

    Miras tek kaynak
03

Hayat hikâyesi

01Çocukluğu ve kökeni

1818 yılında Rum kökenli bir ailede doğduğuna inanılan İbrahim Edhem Paşa çocukluğunda, 1822'de Sakız Adası katliamı esnasında, kimi kaynaklara göre köle olarak satılmak, kimi kaynaklara göre ise İzmir'e kaçtıktan sonra evlatlık olarak verilmek suretiyle sonradan sadrazam olan Koca Mehmet Hüsrev Paşa'nın velayetine geçmiştir.

Koca Mehmet Hüsrev Paşa çocuklara olan sevgisi ile tanınmakla, 10 kadar kimsesiz çocuğu bu şekilde himayesine almış ve hepsini okutmuştur. Bu çocukların çoğu sonradan önemli mevkilere gelmişlerdir. Zekasıyla kısa sürede dikkat çeken İbrahim Edhem Bey, Hüsrev Paşa'nın ve bizzat padişah II. Mahmud'un gözetiminde Paris'e eğitim için gönderildi. Önce İnstitution Barbet'e kaydoldu. Buradaki en yakın sınıf arkadaşlarından biri de ünlü Fransız kimyacısı ve bilim insanı Louis Pasteur'dü. Mines ParisTech'te Paris'ten sınıfının en başarılı öğrencilerinden biri olarak mezun oldu ve Türkiye'nin çağdaş anlamdaki ilk maden mühendisi olma ayrıcalığını kazandı.

02Mesleki yaşamı

İbrahim Edhem Paşa'nın Osmanlı Devleti hizmetindeki ilk yüksek kademeli görevi Kasım 1856-Nisan 1857 tarihleri arasında yaptığı Hariciye Nazırlığıdır. Bu görevden sonra sırasıyla Ticaret Nazırlığı (Aralık 1859-Temmuz 1861), Ticaret ve Nafıa Nazırlığı (Şubat-Mayıs 1863), Maarif Nazırlığı (Mart-Mayıs 1863) ve tekrar Ticaret Nazırlığı (Mart 1865-Haziran 1866) görevlerini yüklenmiştir. Bundan sonra 1866 yılının Eylül ayında Tırhala Valisi, 1867 yılının Haziran ayında da Yanya Valisi olmuş, bu görevde 1868 yılının Mart ayına kadar kalmıştır.

Bu iki valilik görevini tekrar bir dizi hükûmet nazırlıkları izlemiştir. Sırasıyla Divan-ı Ahkam ve Adliye Nazırı (Ağustos 1870-Haziran 1871), Nafıa Nazırı (Haziran 1871-Ocak 1873), Ticaret Nazırı (Eylül 1871-Ağustos 1872) ve tekrar Nafıa Nazırı (Şubat 1874-Haziran 1875) olarak görev yapmıştır. Bu görevi Nisan-Aralık 1876 tarihleri arasında yaptığı Berlin büyükelçiliği ve 26 Aralık 1876-5 Şubat 1877 tarihleri arasında yaptığı Şura-yı Devlet reisliği izlemiştir.

5 Şubat 1877 tarihinde padişah II. Abdülhamid o sırada sadrazamlık görevini yapmakta olan Midhat Paşa'yı görevden alarak yerine o sırada Şura-yı Devlet reisi olan İbrahim Edhem Paşa'yı getirdi. Bu tarih 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı öncesinde toplanan Tersane Konferansı'nın başarısızlıkla sonuçlanarak 20 Ocak 1877 tarihinde dağıldığı ve savaşın kaçınılmaz duruma geldiği günlere rastlar. Padişah bu başarısızlıktan Midhat Paşa'yı sorumlu tutmuş, onu sadece sadrazamlıktan indirmekle yetinmemiş, yurt dışına sürgüne göndermiştir. İbrahim Edhem Paşa sadrazam olduktan 2-3 ay gibi kısa bir süre sonra Ruslar hem batıdan, hem de doğudan Osmanlı Devleti'ne saldırarak savaşı başlattılar. İbrahim Edhem Paşa bu savaşın büyük bir bölümünde sadrazamlık görevinde kaldı. Ancak savaşın gidişi sırasında verilen önemli kararlar sadece İbrahim Edhem Paşa değil, onun başkanlık ettiği bir savaş kurulu tarafından verilmiştir. Nihayet 10 Aralık 1877 tarihinde Plevne Savunması'nın başarısızlıkla sonuçlanması ve savaşın kaybedildiğinin kesinleşmesi üzerine padişah 11 Ocak 1878 tarihinde İbrahim Edhem Paşa'yı görevden alarak yerine Ahmed Hamdi Paşa'yı getirdi.

İbrahim Edhem Paşa'nın sadrazamlık dönemi görevi on bir ay dört gün süreyle sürdürmüştür. Bu görevden sonra Mart 1879 -Mart 1882 tarihleri arasında Viyana büyükelçisi ve Mart 1883-Ekim 1885 tarihleri arasında Dahiliye Nazırı olarak görev yapmış, 20 Mart 1893'te 75 yaşında İstanbul'da hayatını kaybetti.

03Diğer bilgiler

İbrahim Edhem Paşa'nın 2 kız ve 4 erkek olmak üzere 6 çocuğu vardı. Çocuklarından Osman Hamdi Bey Türk müzeciliğinin babası olarak bilinmektedir. Diğer oğlu İsmail Galip Bey ise Türk nümismatik'inin kurucusu olarak bilinir. Diğer bir oğlu olan Halil Ethem Eldem ise jeoloji ilmine büyük katkılarda bulunmuştur. Ayrıca 1990 yılında bir suikast sonucu öldürülen MİT Müsteşar Yardımcısı Hiram Abas'ın büyük dedesidir.

04

Bağlantı atlası

Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.

İbrahim Edhem Paşa Ahmed Hamdi Paşa Hüsrev Paşa I. Abdülhamid I. Mahmud II. Abdülhamid II. Mahmud Midhat Paşa Ekrem Reşit Rey
düz çizgi: bu biyografide anılıyorkesik çizgi: bu kişiyi anıyor
  • İbrahim Edhem Paşa hayat hikâyesinde anıyor Ahmed Hamdi Paşa

    “Nihayet 10 Aralık 1877 tarihinde Plevne Savunması'nın başarısızlıkla sonuçlanması ve savaşın kaybedildiğinin kesinleşmesi üzerine padişah 11 Ocak 1878 tarihinde İbrahim Edhem Paşa'...”

  • İbrahim Edhem Paşa hayat hikâyesinde anıyor Hüsrev Paşa

    “1818 yılında Rum kökenli bir ailede doğduğuna inanılan İbrahim Edhem Paşa çocukluğunda, 1822'de Sakız Adası katliamı esnasında, kimi kaynaklara göre köle olarak satılmak, kimi kayn...”

  • İbrahim Edhem Paşa hayat hikâyesinde anıyor I. Abdülhamid
  • İbrahim Edhem Paşa hayat hikâyesinde anıyor I. Mahmud
  • İbrahim Edhem Paşa hayat hikâyesinde anıyor II. Abdülhamid
  • İbrahim Edhem Paşa hayat hikâyesinde anıyor II. Mahmud
  • İbrahim Edhem Paşa hayat hikâyesinde anıyor Midhat Paşa

    “Abdülhamid o sırada sadrazamlık görevini yapmakta olan Midhat Paşa'yı görevden alarak yerine o sırada Şura-yı Devlet reisi olan İbrahim Edhem Paşa'yı getirdi.”

  • İbrahim Edhem Paşa kendi hikâyesinde anılıyor Ekrem Reşit Rey

    “Babası Mâbeyn-i Hümâyun katibi Ahmet Reşit Rey, annesi ise Rum asıllı Sadrazam İbrahim Edhem Paşa'nın oğlu Mustafa Bey'in kızı Fethiye Hanım'dır.”

05

Kaynaklar

9kaynak kaydı
3farklı yayıncı
1ansiklopedi maddesi
10zaman çizelgesi olayı
  1. K·01
    Ansiklopedi maddesiansiklopedi maddesi
    Vikipedi - İbrahim Edhem Paşa
    tr.wikipedia.org · erişim 28.09.2026

    NotAçık kaynak ansiklopedi maddesi.

    Kaynağa git ↗
  2. K·02
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    İnal, İbnülemin Mahmut Kemal (1964), Son Sadrazamlar, Cilt: 2, Sayfa:600, İstanbul: Dergah Yayınları, (3. Baskı: 1982).
    erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

  3. K·03
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Kuneralp, Sinan (1999) Son Dönem Osmanlı Erkan ve Ricali (1839 - 1922) Prosopografik Rehber, İstanbul:ISIS Press, ISBN 9784281181
    erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

  4. K·04
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "İbrahim Edhem Paşa; 1232 İstanbul doğumlu, Hüsrev Paşa'nın yetiştirmesi", T.C. Başbakanlık Osmanlı Arşivleri, Tarih: 29/Z /1232 (Hicrî), Dosya No:2 Gömlek No:218 Fon Kodu: DH.SAİDd...
    erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

  5. K·05
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Eldem, Edhem, "Bir Biyografi Üzerine Düşünceler: İbrahim Edhem Paşa Rum Muydu?", Toplumsal Tarih, Sayı: 202 (Ekim, 2010)
    erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

  6. K·06
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "Sadrazam İbrahim Edhem, Fransa Ankara Büyükelçiliği web sitesi, erişim tarihi: 20.9.2011". 12 Aralık 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Eylül 2011.
    ambafrance-tr.org · erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  7. K·07
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "Halil Edhem Bey, İstanbul Üniversitesi, Jeoloji Mühendiliği Bölümü Tarihçesi". 1 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Eylül 2011.
    istanbul.edu.tr · erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  8. K·08
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Latimer, Elizabeth Wormeley, (2008), Russia and Turkey in the Nineteenth Century,, BiblioBazaar, Sayfa: 204, ISBN 055952708X
    erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

  9. K·09
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Tunaşar, Seyhun (2003), Dört Mason Sadrazam 1 : Abdülhamid Dönemi İbrahim Edhem Paşa Hüseyin Hilmi Paşa, Istanbul: Piramit Yayınevi, ISBN 9789758854059.
    erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

yayımlanmadı

Bilerek dışarıda bırakılanlar

Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.

Metin lisansı

Vikipedi’den uyarlanmıştır

Bu profildeki metinler Vikipedi’deki “İbrahim Edhem Paşa” maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.

06

Ne değişti?

  1. Kaynak yeniden tarandı

    Profil bilgileri kaynak maddeyle yeniden karşılaştırıldı.

  2. Profil oluşturuldu

    9 kaynak ve 10 olayla ilk kayıt.

07

Düzeltme masası

Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.

  1. Ne yanlış?
  2. Doğrusu
  3. Kaynak

Hangi bölümde bir hata var?

Önerin editör incelemesinden geçer, otomatik yayımlanmaz. E-posta adresin yalnızca bu başvuru için kullanılır.
08

Buradan nereye?

aynı alan · kültür & sanat

İbrahim Yurdunuseven

Avukat ve siyasetçi · d. 1969

aynı alan · kültür & sanat

Suat Hayri Ürgüplü

Bürokrat, büyükelçi ve siyasetçi · 1903–1981

aynı alan · kültür & sanat

Hacı Halil Paşa

III · 1733–1733

Kültür & Sanat alanındaki tüm profiller →