Kısaca kimdir?
Şark Tiyatrosu (Arevelyan Tadron), Tanzimat döneminde İstanbul'da kurulmuş bir tiyatro topluluğu.
Osmanlı Devleti'ndeki ilk profesyonel tiyatro topluluğu olarak bilinir. 1859 yılında Osmanlı tebası Ermeni tiyatrocular tarafından kuruldu. Daha sonra ünlü Tokatlıyan Oteli'nin inşa edildiği yerde bulunan Alcazar de Byzance adlı yapıda Ermenice, Türkçe ve İtalyanca temsiller verdi. Ağırlıklı olarak melodramlar, komediler sahneledi. Birçok yeni ve amatör oyuncunun sahneye çıkmasına olanak tanıması açısından tiyatro tarihinde önemli yeri vardır.
Tarihçe
—Tarihçe
1859'da Hasköy'de bir tiyatro binası inşa eden ancak İstanbul'da tiyatro yapma hakkı padişah fermanıyla Naum Efendi'ye verilince tiyatrosunu kapatmak zorunda kalan Arakel Altınduryan, 1861'de kardeşlerinin desteği ile Cadde-i Kebir üzerindeki Café Oriental adlı yapıyı kiralayıp, tiyatroya dönüştürdü; burada muntazam temsiller vermek için hükûmetten izin aldı.
Şark Tiyatrosu (Arevelyan Tadron) adını alan topluluk, ilk oyununu 15 Aralık 1861 tarihinde sahneledi. Sahnelenen ilk oyunlar, İki Ahbap Çavuşlar ve Punçinella idi.
Topluluğun belli başlı oyuncuları Acemyan, S., Agavni Papazyan, Bedros Magakyan, Beşiktaşlıyan, David Triyans, Hovannes Acemyan, Kalus Dernogasyan, Licezi, Osep Çeraz, Romanos Sedefçiyan, Serope Benliyan, Mardiros Mmakyan, Terziyan, Tığlıyan idi. Sonradan Güllü Agop olarak meşhur olan Agop Vartovyan 1862 yılında topluluğa girdi ve ilk olarak Victor Hugo'nun Kral Eğleniyor adlı eserinde oynadı. İlk kadın oyuncular olan Arusyak ve Ağavni Papazyan kardeşler ile Mariam Dzağikyan ilk defa Şark Tiyatrosu'nda sahneye çıktı.
Tiyatronun ilk rejisörü Bedros Mağakyan idi. Çok kısa bir süre sonra Sinyör Asti adlı tecrübeli bir İtalyan tiyatrocu, rejisör olarak görev yaptı. Sinyör Asti, Şark Tiyatrosu'nda heveslilere muntazam tiyatro dersleri verdi.
Şark Tiyatrosu, perdesini birkaç yıl açık tutabildi. Repertuarında yabancı komedilere, melodilere, trajediler yer verdi. Ermenice oyunların yanında Türkçeye çevrilmiş oyunlar da oynadı.
Aralarında geçimsizlikler olan oyuncuların yavaş yavaş ayrılması ile dağılmaya başlayan topluluk, 1862- 1863 sezonunda Moliere ve Voltaire'in eserlerini oynadı. Bu sezonda sahneledikleri tek telif eser, S. Tığlıyan'ın Elonara'sı oldu. Oyunlara ilgi gitgide azaldı ve tiyatro kapandı. Birçok oyuncu İzmir'deki Vaspuragan Topluluğu'na katıldı.
1864'te Sultan, Şark Tiyatrosuna yardımda bulundu, Altınduryan kardeşler tiyatro binasını yıkarak yeniden yaptılar. Tiyatronun başına Sırabyan Hekimyan getirildi. Hekimyan, tiyatroyu tekrar ayağa kaldırmaya çalıştı ancak başarılı olamadı. 1866'da Simon Tıngır isimli bir Ermeni Şark tiyatrosunu yeniden faaliyete geçirdi; tekrar Ermenice oyunlar sahnelemeye başladı. Tiyatro 1867 yılında kapandı.
Şark Tiyatrosu · diğer bölümler
Bağlantı atlası
Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.
-
Şark Tiyatrosu hayat hikâyesinde anıyor Güllü Agop
“Sonradan Güllü Agop olarak meşhur olan Agop Vartovyan 1862 yılında topluluğa girdi ve ilk olarak Victor Hugo'nun Kral Eğleniyor adlı eserinde oynadı.”
-
Şark Tiyatrosu kendi hikâyesinde anılıyor Azniv Hraçya
“Kariyerine 1869'da Şark Tiyatrosu'nda başladı ve daha sonra Osmanlı Tiyatrosu'nda devam etti.”
-
Şark Tiyatrosu kendi hikâyesinde anılıyor Dikran Çuhacıyan
“İstanbul'a döndükten sonra Şark Tiyatrosu'nda orkestra şefliği ve bestecilik yaptı.”
-
Şark Tiyatrosu kendi hikâyesinde anılıyor Ahmed Resmî Efendi
“Tıpkı Paris halkı gibi Berlinliler de gördükleri ilk Osmanlı olan Ahmed Efendi'yi, başında balkabağından büyükçe kavuğu, kaftanı ve maiyetinin şatafatıyla, pencerelerinden bir Şark...”
-
Şark Tiyatrosu kendi hikâyesinde anılıyor Yeranuhi Karakaşyan
“İlk defa 1864'te Sırabyan Hekimyan'ın Şark Tiyatrosu'nda sahneye çıktı, kısa sürede zamanın başarılı sanatçıları arasında yer aldı.”
-
Şark Tiyatrosu kendi hikâyesinde anılıyor Osmanlı İmparatorluğu'nda tiyatro
“Hasköy Tiyatrosu hükûmetten oyun izni alırken "Şark Tiyatrosu" topluluğunda David Triyant, Mardiros Mınakyan, Serovpe Benğiyan, Horannes Acemyan, Bedros Mağakyan, Tomas Fasulyeciya...”
-
Şark Tiyatrosu kendi hikâyesinde anılıyor Oksen Şahinyan
“Krikor Hagopyan yönetimindeki Şark Tiyatrosu'ndan ayrılan Savarş Boğos Karakaş ve Hayg Aram ikilisi Azkayin Taderakhump adlı tiyatro topluluğunu kurmaya karar verdi.”
-
Şark Tiyatrosu kendi hikâyesinde anılıyor Tomas Fasulyeciyan
“İlkokulda öğretmenlerinin taklidini yaparak yeteneğiyle dikkat çeken Tomas Fasulyeciyan, 1858 yılında "Şark Tiyatrosu"'nda çalışmaya başladı.”
Kaynaklar
Bu profil için henüz kaynak kaydı yok.
Bilerek dışarıda bırakılanlar
Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.
Vikipedi’den uyarlanmıştır
Bu profildeki metinler Vikipedi maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.
Ne değişti?
-
Profil oluşturuldu
0 kaynak ve 0 olayla ilk kayıt.
Düzeltme masası
Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.
- Ne yanlış?
- Doğrusu
- Kaynak
Önerin masada.
Editör ilk yanıtı en geç 5 iş günü içinde verecek. Kabul edilirse “Ne değişti?” günlüğünde görünecek.