biyograftam
Giriş
  1. Keşfet
  2. Kültür & Sanat
  3. Pargalı İbrahim Paşa
I · 1495–1536

Pargalı İbrahim Paşa Kökeni ve devşirilmesi

Pargalı İbrahim Paşa[b] (y. 1495, Parga – 15 Mart 1536, Kostantîniyye[c]), I. Süleyman'ın saltanatı döneminde 1523–1536 yılları arasında sadrazamlık yapan, önemli siyasi ve askerî olaylarda etkin rol oynayan Osmanlı devlet adamıdır.

Hayat çizgisi 11 kaynak Düzeltme öner
Hayat şeridi Bir döneme dokun, çizelge süzülsün
Erken yıllar1495–1536
149515201536
01

Kısaca kimdir?

Altı çizili metnin yanındaki mühre dokun: bu bilginin hangi kaynağa dayandığını gör.

Pargalı İbrahim Paşa[b] (y. 1495, Parga – 15 Mart 1536, Kostantîniyye[c]), I. Süleyman'ın saltanatı döneminde 1523–1536 yılları arasında sadrazamlık yapan, önemli siyasi ve askerî olaylarda etkin rol oynayan Osmanlı devlet adamıdır. Sahip olduğu yetkiler sebebiyle Osmanlı İmparatorluğu'nun dış siyasetinin beyni olarak kabul edilmektedir.

Etnik kökeni kesin bilinmemekle birlikte, çeşitli kaynaklarda Rum, İtalyan, Arnavut ya da Hırvat asıllı olduğu belirtilmiştir. Babasının Parga'da yaşayan bir denizci veya balıkçı olduğu tahmin edilmektedir. Küçük yaşta devşirme yolu ile Manisa'ya getirilen İbrahim, burada Şehzade Süleyman tarafından maiyetine alındı ve ölümüne kadar onun yanından ayrılmadı. 1521'deki Belgrad ve 1522'deki Rodos seferlerinde yer aldı. Süleyman'ın saltanatının ilk yıllarında hızla yükselerek önce has odabaşı oldu, daha sonra ise ani bir şekilde sadrazamlığa getirildi. Bunların yanında Rumeli ile Anadolu beylerbeyliği ve seraskerlik makamlarının da sahibi oldu.

1524'te görkemli bir düğünle evlendikten kısa bir süre sonra, Hain Ahmed Paşa'nın isyanı sonrası iç karışıklıklarla uğraşan Mısır'a düzeni sağlaması için gönderildi. Mısır'a kara yolu üzerinden giderken, birçok noktada halkın şikâyetlerini dinleyerek çözüme kavuşturdu ve Mısır'da birçok yenilik yaptı. 1526'da Macaristan'da gerçekleşen Mohaç Muharebesi'nin kazanılmasında büyük rol oynadı. 1529 tarihli I. Viyana Kuşatması'na katıldı, 1533 yılında Avusturya ile imzalanan ve Avusturya arşidükünü Osmanlı sadrazamına eşit sayan İstanbul Antlaşması'nın görüşmelerini yürüttü. Safevîlere karşı düzenlenen Irakeyn Seferi kapsamında, Osmanlı ordusunun komutanı olarak Ağustos 1534'te İran'ın Tebriz şehrini ele geçirdi. 1536 yılında, 14 Mart'ı 15 Mart'a bağlayan akşam iftar için saraya davet edilen İbrahim Paşa, Sultan Süleyman'ın emriyle geceleyin saraydaki odasında dört dilsiz cellat tarafından boğularak idam edildi.

İbrahim Paşa, Sultan Süleyman'ın baş danışmanı ve en yakınıydı. Türkçe dışında Farsça, Rumca, Sırpça ve İtalyanca dillerini iyi biliyordu. Sanata oldukça meraklıydı ve müzik alanında çocukluğundan beri yoğun bir eğitim görmüştü. Bunun yanında, 13 yıllık sadrazamlık görevi süresince birçok cami, medrese, hamam ve çeşme yaptırdı. O zamana kadar pek rastlanmayan ölçüde şan ve şerefe erişen, döneminin dış siyasi hadiselerinin gelişmesinde belirleyici roller üstlenen bir devlet adamı olan Pargalı İbrahim Paşa, modern tarihçiler tarafından en önemli ve başarılı Osmanlı sadrazamlarından biri kabul edilmektedir.

02

Kökeni ve devşirilmesi

—Kökeni ve devşirilmesi

"Pargalı, Frenk, Makbul ve Maktul" gibi ünvanlarla anılan İbrahim Paşa'nın hayatının ilk yıllarına dair ayrıntılı bir bilgi yoktur.[d] Etnik kökeni ile ilgili de farklı bilgiler mevcuttur. Eski Osmanlı kaynakları Efrenci (Frenk) olduğundan bahsetmektedir. Sonradan yazılan kaynaklarda ise babasının Parga'yı yurt edinen Cenevizli bir İtalyan balıkçı olduğu belirtilmektedir. Bunların dışında Rum veya Hırvat olduğu da iddia edilmektedir. Evliya Çelebi ise ailesinin Razgrad kökenli olduğunu ve bu nedenle orada görkemli İbrahim Paşa Camii'ni ve Kurşunlu Han'ı inşa ettirdiğini söylemiştir. Bazı kaynaklar İbrahim'in bir Slav lehçesi konuştuğundan, 1533'te Habsburglar ile yapılan barış görüşmeleri sırasında Kutsal Roma İmparatoru I. Ferdinand'ın Hırvat elçisi Jerome ile ana dilinde sohbet ettiğinden bahsetmektedir.[e] Gelibolulu Mustafa Âlî'nin Künhü'l-Ahbâr ile Osmanzâde Ahmed Tâib'in Hadîkatü'l-vüzerâ isimli eserlerinde Frenk olduğu yazılıdır. Hadîkatü'l-vüzerâ bunun yanında Rum asıllı olduğunu da söylemektedir. Avrupa kaynakları ise Rum, İtalyan ve Arnavut olduğuyla ilgili farklı bilgiler vermektedir.

Doğumunun kesin tarihi de bilinmemekle birlikte, İbrahim'in kendisinin 1494'te Sultan Süleyman ile aynı hafta doğduğunu söylediğini belirten rivayetler mevcuttur.[f] Bunun dışında doğumuyla ilgili yapılan araştırmalarda genellikle 1493 tarihi verilmektedir. Latîfî ve Yılmaz Öztuna 1495, Hester Donaldson Jenkins ise 1494 yılını zikretmektedir. Rivayetlere göre günümüzde Yunanistan sınırları içinde kalan Parga yakınlarındaki bir köyde doğmuştur. Venedik diplomatlarının raporlarında da, İbrahim'in sık sık Parga'da doğduğunu söylediği beyan edilmiştir.[g] Ailesi hakkında çok az bilgi olmasına karşın, babasının bir denizci veya balıkçı olduğu düşünülmektedir.[h] II. Bayezid devrinde korsanlarca ya da askerî bir baskında esir edildiği tahmin edilmektedir.[i] Daha sonra Osmanlı'nın veliaht şehzadelerinin görev yaptığı Manisa'ya (Saruhan Sancağı) götürülen İbrahim'in Manisa Sarayı'na nasıl geldiğine dair farklı rivayetler vardır.

Bir rivayete göre II. Bayezid devrinde Bosna valisi İskender Paşa tarafından bir akın esnasında ele geçirilen İbrahim, yetenekli olduğu düşünülerek Kefe'de sancakbeyi olan Şehzade Süleyman'a hediye edildi ve onunla birlikte saraya gitti.[j] Diğer bir rivayete göre ise, Türk korsanları tarafından esir alınarak Manisa civarında zengin ve dul bir kadına satıldı.[k] Bu kadın, İbrahim'in İslamiyet, yabancı dil, şiir ve özellikle keman çalma konusunda iyi bir müzik eğitimi almasını sağladı. Daha sonra ise İbrahim, Manisa'da bulunan Süleyman'ın hizmetine girdi.[l] Bu son rivayete göre Şehzade Süleyman; bir gezinti esnasında ağaçların arasında İbrahim'in çaldığı kemanın sesini duydu ve onu yanına çağırttı, ardından giyimini ve yeteneğini beğendiği için onu maiyetine aldı. Bütün bu bilgilerin doğruluğu şüpheli olmakla birlikte, İbrahim'in gençlik yıllarında Manisa'da Süleyman'ın hizmetinde bulunduğu bilinmektedir.

İbrahim Paşa, kökenini ve ailesini hiçbir zaman unutmadı. 1527'de babası onu ziyaret etmek için Kostantîniyye'ye geldi ve daha sonra annesi ve iki erkek kardeşi sarayda kaldı. Babası İslam'ı kabul ederek Yunus adını aldı ve İbrahim ona bir sancak veya valilik verdi.[m] Bu sayede babası 2.000 altınlık bir yıllık gelir elde etti. Ayrıca iki erkek kardeşi de çeşitli memurluk işlerde bulundu. Devşirilmeden önce Hristiyan olan İbrahim, İslam'ı benimsedi. O dönemde bir Hristiyanın Osmanlı İmparatorluğu'nda bu şekilde bir kariyer yapması olanaksızdı.

Pargalı İbrahim Paşa · diğer bölümler

← Pargalı İbrahim Paşa profilinin tamamı

03

Hayat çizgisi

Günü bilinmeyen olaylar bir tarihe zorlanmaz; yalnızca kaynaktaki yıl yazılır.

  1. 1965

    1965 yılında Uzunçarşılı, daha önceki iddiasında yanıldığını ve İbrahim Paşa'nın eşinin bir Osmanlı prensesi olmadığını kabul eden bir makale yayımladı.

    Önemli eserler tek kaynak
04

Üretimleri

ESER Lütuf ve ihsânını itmâm edicek böyle ger...

Lütuf ve ihsânını itmâm edicek böyle gerek

eser
ESER Her hususa şeref ve kadri kemâlinde iken

Her hususa şeref ve kadri kemâlinde iken

eser
ESER Rağbetin illere ‘ilâm edicek böyle gerek

Rağbetin illere ‘ilâm edicek böyle gerek

eser
ESER Kimse ‘aybeylemedi lütfuna mahmûl oldu

Kimse ‘aybeylemedi lütfuna mahmûl oldu

eser
05

Bağlantı atlası

Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.

Pargalı İbrahim Paşa Ahmed Paşa Ayas Mehmed Paşa Cansel Elçin Hadım Süleyman Paşa I. Ahmed I. Bayezid I. Selim I. Süleyman
düz çizgi: bu biyografide anılıyorkesik çizgi: bu kişiyi anıyor
  • Pargalı İbrahim Paşa hayat hikâyesinde anıyor Ahmed Paşa

    “1524'te görkemli bir düğünle evlendikten kısa bir süre sonra, Hain Ahmed Paşa'nın isyanı sonrası iç karışıklıklarla uğraşan Mısır'a düzeni sağlaması için gönderildi.”

  • Pargalı İbrahim Paşa hayat hikâyesinde anıyor Ayas Mehmed Paşa

    “Padişah, Mısır meselesini kökünden halletmek üzere Ayas Mehmed Paşa kumandasında bir ordu gönderdi.”

  • Pargalı İbrahim Paşa hayat hikâyesinde anıyor Cansel Elçin

    “2022 yapımı Türk televizyon dizisi Barbaros Hayreddin: Sultanın Fermanı dizisinde Cansel Elçin tarafından canlandırılmıştır.”

  • Pargalı İbrahim Paşa hayat hikâyesinde anıyor Hadım Süleyman Paşa

    “İsyanın ardından padişah tarafından acil bir şekilde Kostantîniyye'ye dönüş emrini alan İbrahim Paşa, 14 Haziran 1525'te, Mısır'ın yönetimini Suriye Beylerbeyi Hadım Süleyman Paşa'...”

  • Pargalı İbrahim Paşa hayat hikâyesinde anıyor I. Ahmed
  • Pargalı İbrahim Paşa hayat hikâyesinde anıyor I. Bayezid
  • Pargalı İbrahim Paşa hayat hikâyesinde anıyor I. Selim
  • Pargalı İbrahim Paşa hayat hikâyesinde anıyor I. Süleyman
06

Kaynaklar

11kaynak kaydı
1farklı yayıncı
1ansiklopedi maddesi
1zaman çizelgesi olayı
  1. K·01
    Ansiklopedi maddesiansiklopedi maddesi
    Vikipedi - Pargalı İbrahim Paşa
    tr.wikipedia.org · erişim 28.09.2026

    NotAçık kaynak ansiklopedi maddesi.

    Kaynağa git ↗
  2. K·02
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    İbrahim Paşa'nın eşiyle ilgili tartışmalar için bakınız.
    erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

  3. K·03
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Frenk İbrahim Paşa veya Makbul İbrahim Paşa olarak da bilinmektedir. İdam edilmesinin ardından Maktul İbrahim Paşa adıyla anılmıştır.
    erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

  4. K·04
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Günümüzdeki adı İstanbul olan şehrin Osmanlı İmparatorluğu dönemindeki resmî adı "Kostantîniyye" idi. Bu sebeple madde içerisinde Kostantîniyye kullanılmıştır.
    erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

  5. K·05
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Fazla sayıda kaynağa atfedildi:
    erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

  6. K·06
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Elçilik heyeti sadece Almanca konuşmaları emredildiğinden başka bir dilde konuşmak istemedi. İbrahim Paşa'nın tercümanının yalnızca İtalyanca bilmesi nedeniyle, elçiler yalnızca Hırvatça bilen bir tercüman istediler. Elç...
    erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

  7. K·07
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    1532'de elçi Jerome de Zara'ya, Süleyman'la aynı hafta doğduğunu söyledi.
    erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

  8. K·08
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Pietro Zen'in Pregadi Konseyi'nde 4 Kasım 1524 tarihinde okunan raporu, Marino Sannuto tarafından nakledildi.
    erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

  9. K·09
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Fazla sayıda kaynağa atfedildi:
    erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

  10. K·10
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Fazla sayıda kaynağa atfedildi:
    erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

  11. K·11
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Fazla sayıda kaynağa atfedildi:
    erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

yayımlanmadı

Bilerek dışarıda bırakılanlar

Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.

Metin lisansı

Vikipedi’den uyarlanmıştır

Bu profildeki metinler Vikipedi’deki “Pargalı İbrahim Paşa” maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.

07

Ne değişti?

  1. Kaynak yeniden tarandı

    Profil bilgileri kaynak maddeyle yeniden karşılaştırıldı.

  2. Profil oluşturuldu

    11 kaynak ve 1 olayla ilk kayıt.

08

Düzeltme masası

Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.

  1. Ne yanlış?
  2. Doğrusu
  3. Kaynak

Hangi bölümde bir hata var?

Önerin editör incelemesinden geçer, otomatik yayımlanmaz. E-posta adresin yalnızca bu başvuru için kullanılır.
09

Buradan nereye?

aynı alan · kültür & sanat

Serkan Atak

Alman-Türk eski futbolcu · d. 1984

aynı alan · kültür & sanat

Semahat Geldiay

Zoolog · 1923–2002

aynı alan · kültür & sanat

Feyyaz Gölcüklü

Hukukçu · 1926–2011

Kültür & Sanat alanındaki tüm profiller →