Kısaca kimdir?
Altı çizili metnin yanındaki mühre dokun: bu bilginin hangi kaynağa dayandığını gör.
Pargalı İbrahim Paşa[b] (y. 1495, Parga – 15 Mart 1536, Kostantîniyye[c]), I. Süleyman'ın saltanatı döneminde 1523–1536 yılları arasında sadrazamlık yapan, önemli siyasi ve askerî olaylarda etkin rol oynayan Osmanlı devlet adamıdır. Sahip olduğu yetkiler sebebiyle Osmanlı İmparatorluğu'nun dış siyasetinin beyni olarak kabul edilmektedir.
Etnik kökeni kesin bilinmemekle birlikte, çeşitli kaynaklarda Rum, İtalyan, Arnavut ya da Hırvat asıllı olduğu belirtilmiştir. Babasının Parga'da yaşayan bir denizci veya balıkçı olduğu tahmin edilmektedir. Küçük yaşta devşirme yolu ile Manisa'ya getirilen İbrahim, burada Şehzade Süleyman tarafından maiyetine alındı ve ölümüne kadar onun yanından ayrılmadı. 1521'deki Belgrad ve 1522'deki Rodos seferlerinde yer aldı. Süleyman'ın saltanatının ilk yıllarında hızla yükselerek önce has odabaşı oldu, daha sonra ise ani bir şekilde sadrazamlığa getirildi. Bunların yanında Rumeli ile Anadolu beylerbeyliği ve seraskerlik makamlarının da sahibi oldu.
1524'te görkemli bir düğünle evlendikten kısa bir süre sonra, Hain Ahmed Paşa'nın isyanı sonrası iç karışıklıklarla uğraşan Mısır'a düzeni sağlaması için gönderildi. Mısır'a kara yolu üzerinden giderken, birçok noktada halkın şikâyetlerini dinleyerek çözüme kavuşturdu ve Mısır'da birçok yenilik yaptı. 1526'da Macaristan'da gerçekleşen Mohaç Muharebesi'nin kazanılmasında büyük rol oynadı. 1529 tarihli I. Viyana Kuşatması'na katıldı, 1533 yılında Avusturya ile imzalanan ve Avusturya arşidükünü Osmanlı sadrazamına eşit sayan İstanbul Antlaşması'nın görüşmelerini yürüttü. Safevîlere karşı düzenlenen Irakeyn Seferi kapsamında, Osmanlı ordusunun komutanı olarak Ağustos 1534'te İran'ın Tebriz şehrini ele geçirdi. 1536 yılında, 14 Mart'ı 15 Mart'a bağlayan akşam iftar için saraya davet edilen İbrahim Paşa, Sultan Süleyman'ın emriyle geceleyin saraydaki odasında dört dilsiz cellat tarafından boğularak idam edildi.
İbrahim Paşa, Sultan Süleyman'ın baş danışmanı ve en yakınıydı. Türkçe dışında Farsça, Rumca, Sırpça ve İtalyanca dillerini iyi biliyordu. Sanata oldukça meraklıydı ve müzik alanında çocukluğundan beri yoğun bir eğitim görmüştü. Bunun yanında, 13 yıllık sadrazamlık görevi süresince birçok cami, medrese, hamam ve çeşme yaptırdı. O zamana kadar pek rastlanmayan ölçüde şan ve şerefe erişen, döneminin dış siyasi hadiselerinin gelişmesinde belirleyici roller üstlenen bir devlet adamı olan Pargalı İbrahim Paşa, modern tarihçiler tarafından en önemli ve başarılı Osmanlı sadrazamlarından biri kabul edilmektedir.
İlk yılları ve padişahla ilişkisi
—İlk yılları ve padişahla ilişkisi
I. Süleyman'ın maiyetine girişinden idamına kadar geçirdiği yıllar boyunca, Pargalı İbrahim onun yakın arkadaşı ve danışmanı oldu. Süleyman, babası I. Selim'in ölümü üzerine 30 Eylül 1520 tarihinde tahta geçti. Süleyman padişah olduktan sonra İbrahim onunla birlikte Kostantîniyye'ye geldi ve Osmanlı Devleti'nde sadrazamlık, Anadolu ve Rumeli beylerbeylikleri ve seraskerlik dâhil olmak üzere en üst düzeylerdeki görevlerde bulundu.
Boğdan Prensi Dimitri Kantemiroğlu, İbrahim'in sekizinci odaya bağlı sıradan bir yeniçeri olduğunu iddia etmiştir. Ancak Hammer, onun bu görüşünün doğru olmadığını ve İbrahim'in askerî değil, sivil bir eğitim aldığını belirtmiştir. İbrahim, Kostantîniyye'ye geldikten sonra ilk olarak Enderûn Mektebi'nde eğitim gördü. Süleyman'ın şehzadelik yıllarında iç oğlanı olarak görev yapan İbrahim, Süleyman'ın padişah olması ile birlikte ilk olarak hademe-i hassa reisi ve doğancıbaşı makamlarına getirildi. Daha sonra has odabaşılık ve iç şahincilerbaşı görevlerine atandı.[n] Bu makamlarda yaklaşık 2 yıl 8 ay görev yaptı. Padişah, İbrahim'i daha büyük rütbelere getirmeden önce çeşitli muharebelere götürerek tecrübe kazanmasını sağladı. 1521'de Belgrad'ın Fethi'nde kapı ağası rütbesiyle görev aldı. Bu seferin öncesinde, masrafları Süleyman tarafından karşılanan At Meydanı'ndaki İbrahim Paşa Sarayı'nın inşası başladı.[o] Padişahın bir saray inşa ettirmesi, İbrahim'in nüfuz ve gücünün artmasını sağladı. 1522'deki Rodos Seferi'ne de katıldı. Çeşitli alanlarda kendini geliştirmeyi başaran ve padişahla düşünce alışverişinde bulunup seferlere katılan İbrahim, böylece devlet yönetiminde de söz sahibi olmaya başladı. Aynı zamanda kişisel servetini de artırdı. Alçak gönüllü kişiliği sayesinde, diğer vezirler İbrahim'e karşı kin beslemeyerek onu padişahın bir eğlence arkadaşı olarak gördüler.
Pargalı İbrahim Paşa · diğer bölümler
Hayat çizgisi
Günü bilinmeyen olaylar bir tarihe zorlanmaz; yalnızca kaynaktaki yıl yazılır.
-
1965
1965 yılında Uzunçarşılı, daha önceki iddiasında yanıldığını ve İbrahim Paşa'nın eşinin bir Osmanlı prensesi olmadığını kabul eden bir makale yayımladı.
Önemli eserler tek kaynak
Üretimleri
Lütuf ve ihsânını itmâm edicek böyle gerek
Her hususa şeref ve kadri kemâlinde iken
Rağbetin illere ‘ilâm edicek böyle gerek
Kimse ‘aybeylemedi lütfuna mahmûl oldu
Bağlantı atlası
Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.
-
Pargalı İbrahim Paşa hayat hikâyesinde anıyor Ahmed Paşa
“1524'te görkemli bir düğünle evlendikten kısa bir süre sonra, Hain Ahmed Paşa'nın isyanı sonrası iç karışıklıklarla uğraşan Mısır'a düzeni sağlaması için gönderildi.”
-
Pargalı İbrahim Paşa hayat hikâyesinde anıyor Ayas Mehmed Paşa
“Padişah, Mısır meselesini kökünden halletmek üzere Ayas Mehmed Paşa kumandasında bir ordu gönderdi.”
-
Pargalı İbrahim Paşa hayat hikâyesinde anıyor Cansel Elçin
“2022 yapımı Türk televizyon dizisi Barbaros Hayreddin: Sultanın Fermanı dizisinde Cansel Elçin tarafından canlandırılmıştır.”
-
Pargalı İbrahim Paşa hayat hikâyesinde anıyor Hadım Süleyman Paşa
“İsyanın ardından padişah tarafından acil bir şekilde Kostantîniyye'ye dönüş emrini alan İbrahim Paşa, 14 Haziran 1525'te, Mısır'ın yönetimini Suriye Beylerbeyi Hadım Süleyman Paşa'...”
Kaynaklar
-
K·01Ansiklopedi maddesiansiklopedi maddesiVikipedi - Pargalı İbrahim Paşatr.wikipedia.org · erişim 28.09.2026
NotAçık kaynak ansiklopedi maddesi.
Kaynağa git ↗ -
K·02Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıİbrahim Paşa'nın eşiyle ilgili tartışmalar için bakınız.erişim 28.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
-
K·03Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıFrenk İbrahim Paşa veya Makbul İbrahim Paşa olarak da bilinmektedir. İdam edilmesinin ardından Maktul İbrahim Paşa adıyla anılmıştır.erişim 28.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
-
K·04Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıGünümüzdeki adı İstanbul olan şehrin Osmanlı İmparatorluğu dönemindeki resmî adı "Kostantîniyye" idi. Bu sebeple madde içerisinde Kostantîniyye kullanılmıştır.erişim 28.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
-
K·05Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıFazla sayıda kaynağa atfedildi:erişim 28.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
-
K·06Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıElçilik heyeti sadece Almanca konuşmaları emredildiğinden başka bir dilde konuşmak istemedi. İbrahim Paşa'nın tercümanının yalnızca İtalyanca bilmesi nedeniyle, elçiler yalnızca Hırvatça bilen bir tercüman istediler. Elç...erişim 28.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
-
K·07Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı1532'de elçi Jerome de Zara'ya, Süleyman'la aynı hafta doğduğunu söyledi.erişim 28.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
-
K·08Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıPietro Zen'in Pregadi Konseyi'nde 4 Kasım 1524 tarihinde okunan raporu, Marino Sannuto tarafından nakledildi.erişim 28.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
-
K·09Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıFazla sayıda kaynağa atfedildi:erişim 28.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
-
K·10Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıFazla sayıda kaynağa atfedildi:erişim 28.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
-
K·11Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıFazla sayıda kaynağa atfedildi:erişim 28.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Bilerek dışarıda bırakılanlar
Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.
Vikipedi’den uyarlanmıştır
Bu profildeki metinler Vikipedi’deki “Pargalı İbrahim Paşa” maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.
Ne değişti?
-
Kaynak yeniden tarandı
Profil bilgileri kaynak maddeyle yeniden karşılaştırıldı.
-
Profil oluşturuldu
11 kaynak ve 1 olayla ilk kayıt.
Düzeltme masası
Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.
- Ne yanlış?
- Doğrusu
- Kaynak
Önerin masada.
Editör ilk yanıtı en geç 5 iş günü içinde verecek. Kabul edilirse “Ne değişti?” günlüğünde görünecek.