Orhan Boran

1928 yılında İstanbul'da doğdu. Babası, İstanbul'un işgali sırasında Tıbbiye'deki direnişin örgütlenmesindeki rolü ve Sivas Kongresi'ndeki manda karşıtı konuşması ile tanınan doktor Hikmet Boran'dır. Edremit Cumhuriyet İlkokulu'nu bitirdikten sonra 1938 yılında yatılı olarak Galatasaray Lisesi'ne girdi.

Galatasaray Lisesi'nde okurken, İstanbul Şehir Tiyatroları'nda rejisör olan ve okul temsillerini sahneye koyan Necdet Mahfi Ayral'ın sahnelediği bir Moliere oyununda rol alması, ilk sahne deneyimi oldu. 1946 yılında liseden mezun oldu ve Türkoloji Fakültesi'ne yazıldı.

Yükseköğrenimine başladığı sırada, Necdet Mahfi Ayral, kendisini Muhsin Ertuğrul ile tanıştırdı. İstanbul Şehir Tiyatroları'nda işe başladı, 17 oyunda rol aldı.

Şehir Tiyatroları'nda iken Türkiye'ye gelen bir Fransız topluluğa tercümanlık yaptı ve topluluğun daveti üzerine Fransa'ya giderek Paris'teki "Théâtre des Mathurins" Tiyatrosu'nda bir yıl kadar staj yaptı. Burada bazı sahne sanatçılarının esprili konuşmalar yaparak halkı güldürmesinden esinlendi, ülkesine döndüğünde değerlendirmeyi tasarladı.

Türkoloji Fakültesi'ndeki öğrenimini 3. sınıftan terk edip İstanbul Radyoevi'nde radyoculuğa başladı. Ekrem Reşit Rey'in asistanı olarak girdiği Radyoevi'nde temsil yayınları rejisörlüğü yaptı; yeni program fikri ve uygulamaları getirdi.

1950'de ek iş olarak Elmadağ'da açılan Kervansaray gece kulübünde, sanatçıların sahne sırasını organize etmeye başladı. İstanbul Radyosu yönetimi, kendi kadrosunda bulunan bir sanatçının barda çalışmasını hoş karşılamayınca, radyoevindeki görevinden ayrılmak zorunda kaldı.

Yeni işinde Paris'te "Théâtre des Mathurins" tiyatrosundan edindiği tecrübelerle, esprili anonslar yapması çok beğenildi ve kısa süreli, esprili sohbetler yapması teklif edildi. Hayalî bir eş, kaynana ve kayınbiraderle yaşanan maceralara ilişkin fıkralar anlatarak sahne komedyenliği yaptı. Onun sohbetleri, kendisinin "Ayaküstü gırgır" dediği, bugün stand-up olarak adlandırılan sahne performansının Türkiye'deki ilk örneği oldu. Radyoda bir firma reklamı için "11 soru bilgi yarışması" programını yaptı ve büyük ilgi gördü.

1956 yılında BBC'nin Türkçe Servisi'nde çalışmak üzere açılan sınavı, 220 kişi arasından birincilikle kazanarak Londra'ya gitti. BBC Türkçe Servisi'nde pek çok program yaptı, haber okudu. Dünya Gazetesi'nin Londra muhabirliğini üstlendi. 17 Şubat 1959'da, içinde Adnan Menderes'in de bulunduğu uçağın, Londra'nın 40 kilometre güneyindeki Gatwick Havalimanı civarında, iniş sırasında düştüğünü dünyaya ilk duyuran Orhan Boran oldu.

4 yıl kaldığı İngiltere'den, yakın dostu Şakir Eczacıbaşı'nın kendisini daveti sonucu Türkiye'ye döndü. Firmalar ve bankalar için birçok bilgi yarışması programı yaptı. BBC Radyosu'nda yaşadığı bir deneyimden esinlenerek 1959 yılında "Yuki" adlı hayali kahramanı yarattı ve bu hayali kahraman ile diyaloglarına dayanan bir radyo programı yaptı. "Yuki", halk tarafından çok bepenilip bir fenomen oldu; Altan Erbulak tarafından çizgi romana uya

Orhan Boran, İngiltere'de BBC Türkçe servisinde çalıştığı yıllarda, bir stüdyo çalışması sırasında, teknisyenin bant kaydını zaman kazanmak amacıyla hızlı geçmesi sonucu, konuşma seslerinin hızlı ve ince çıkması stüdyoda bulunan İngilizleri güldürmüştü. Bu olay Boran'da ilham yaratmış ve "Hiç Türkçe bilmeyenler anlamadan bu kadar gülerse, kim bilir Türkiye'de ne kadar gülerler!" diye düşündürmüştü.

Orhan Boran, İlk defa 1959 Nisan'ında bir pazar sabahı İstanbul Radyosu'nda dinleyicilere "Yuki" adıyla; bir hayali yaratık tanıttı. Türkiye'de 1960'ların unutulmaz radyo kahramanı haline gelen "Yuki", hızla dönen banttaki konuşma sesinden ibaretti. Bu sesi çıkaran mahluk, ne çocuk, ne büyük, ne insandı. Orhan Boran'ın tanıttığı şekliyle; Brezilya ormanlarında yaşayan, nesli tükenmiş bir aileden, tavşan kulaklı, sincap kuyruklu, kazma dişli, zeki bir yaratıktı. Orhan Boran'la sohbet ederler, Yuki 'nin yaşadığı, komik, heyecanlı, gerçek dışı olaylardan, gündelik sorunlardan bahsederler, kimi zaman da ahlaki değerleri gündeme getirirlerdi. Zaman zaman Yuki, şakanın ölçüsünü kaçırır, Orhan Boran'dan güya bir tokat yer, "Viiik!" diye kısa bir çığlık atardı. Yuki programı radyoda 14 yıl boyunca yayımlandı.

Orhan Boran'ın yarattığı "Kayınbirader" tiplemesi; Yuki 'den farklı olarak, karşılıklı sohbet ettiği bir varlık değildir. Sadece adından, yaptıklarından ve konuşmalarından konu ettiği hayali bir kayınbiraderdi. Bu kayınbirader, zaman zaman çok zeki ve şaşırtıcı, zaman zaman da çok saf ve salakça davranan bir tiplemeydi. Bazen de sohbetlerine "Şu bizim kayınbirader dün bana dedi ki..." diye başlar; işin içine biraz da kaynanasını katarak, radyo başındaki insanları gülmekten kırar geçirirdi.

1. 1946 · FİLM Domaniç Yolcusu Unutulan Sır Domaniç Yolcusu 1946 · Unutulan Sır
2. 1949 · FİLM Kanlı Döşek Kanlı Döşek 1949
3. 1952 · FİLM Yıldırım Beyazıt ve Timurlenk Yıldırım Beyazıt ve Timurlenk 1952
4. 1952 · FİLM Söz Müdafaanındır Söz Müdafaanındır 1952
5. 1953 · FİLM Kaldırım Çiçeği Kaldırım Çiçeği 1953
6. 1953 · FİLM Balıkçı Güzeli 1002. Gece Balıkçı Güzeli 1953 · 1002. Gece
7. 1960 · FİLM İçimizden Biri Ölüm Çemberi İçimizden Biri 1960 · Ölüm Çemberi

Liste Vikipedi maddesindeki filmografiden alındı. Görseli bulunamayanlar künyesinden dizildi.

1. KİTAP · ANI Leyleğin Ömrü Orhan Boran Leyleğin Ömrü Anı

Künyeler Vikipedi maddesindeki eser listesinden ayrıştırıldı. Kapağı bulunamayan kitaplar künyesinden dizildi.