Ömer Nâilî Paşa

1831'de Avusturya İmparatorluğu'nun içinde bulunan Macaristan Krallığı'nda Macar bir aileye doğdu. Doğum ismi bilinmiyor. Almanca'da takma adı "Schatmar" olduğu söylenmektedir. 17 yaşındayken Macar Devrimi'ne katıldı. Devrim başarısızlıkla sonuçlandığında; Cumhurbaşkanı Lajos Kossuth ve kabinesinin çoğu üyesi, Józef Bem, György Klapka, Henryk Dembiński, Józef Wysocki, György Kmety, Fischel Freund, Adolf Farkas, Josef Kohlman ve diğer pek çok Macar ile Polonyalılar gibi Osmanlı İmparatorluğu'na babasıyla birlikte sığındı.

Geçici olarak Tuna Vilâyeti'nde yaşarken, Hristiyanlıktan Müslümanlığa geçti. Sultan Abdülmecid ona "Ömer Nâilî" ismini verdi. Tıpkı Osmanlı Devleti'nin hizmetine geçen birçok ecnebi figürler gibi (en önemlisi Ludwig Detroit), Sultan Abdülmecid kendisini Ömer Lütfi Paşa'nın gözetimine teslim etti. Kısa bir süre sonra İstanbul'a yerleşerek Maçka'daki Askerî Îdâdî'de ve akabinde Mekteb-i Harbiye'de öğrenim gördü. 1855'te kurmay yüzbaşı olarak mezun oldu ve Kırım Savaşı'na iştirak etti. Rumeli'de önemli memuriyetlerde bulundu. 1866'da miralay rütbesindeyken, iki ciltlik Fenn-i Harb ve Târih-i Askerî eserini yayımladı. Ömer Nâilî Paşa, Osmanlı İmparatorluğu'nun Batılılaşmasını destekliyordu. Bu nedenle Genç Osmanlılar'ın bir üyesiydi. Diğer Macar ile Polonyalı paşalarla demokratik ve progresif düşüncelerini savunan Courrier d'Orient gazetesinde yazarlık yaptı.

Genç Osmanlılar, Sultan Abdülaziz'i tahttan indirip yerine Şehzâdeler Abdülhamid ya da Murad'ı getirmek istediler. Ayetullah Bey'in yardımıyla açığa getirilen entrikalar, Mayıs ve Haziran 1867'de örgütün başkanlığını sürdüren Ömer Paşa dâhil birçok üyenin tutuklanmasına sebep oldu. Ömer Paşa bu sırada İstanbul'daki tüm polislik işlevlerinden sorumlu olan Dersaadet Karakollar Ferîki makâmındaydı. Çok geçmeden serbest bırakıldı ve Mayıs 1868'de Mekteb-i Harbiye'de öğretmen oldu. Strateji, taktik ve istihkâm üzerine dersler verdi. 1869'da ferîk mevkisindeyken, Tuna Vilâyeti'ndeki 2. Ordu'nun kurmay başkanı yapıldı. Vazîfesini yürüttüğü esnâda, 38-39 yaşlarında 1870'te İstanbul'da öldü. Sicill-i Osmânî'de "genç ve zeki" olduğu yazılmaktadır.

Ömer Paşa, dört dili akıcı bir şekilde konuşabiliyordu; Osmanlıca, Macarca, İtalyanca ve Fransızca. Paşa, süvâri yarbayı Hasan Suphi Bey'in babası; politikacı Saim Önhon'un dedesi ve bürokrat Ömer Önhon'un büyük büyükbabasıdır.