biyograftam
Giriş
  1. Keşfet
  2. Edebiyat & Tiyatro
  3. Ali Oktay Rifat
Şair, oyun ve Roman Yazarı · 1914–1988

Ali Oktay Rifat

Oktay Rifat, Türk şiirinin en büyük yenilikçilerinden biri olup Orhan Veli ve Melih Cevdet ile birlikte Garip Akımı'nın kurucuları arasında yer almıştır. Daha sonra İkinci Yeni akımına yönelen sanatçı, şiirin yanı sıra kaleme aldığı başarılı oyun ve romanlarıy...

Hayat çizgisi 6 kaynak Düzeltme öner
Hayat şeridi Bir döneme dokun, çizelge süzülsün
Kayıt yok1967–1988
191419501988
Eğitim Önemli eserler Eğitim İlk üretimler Eğitim Önemli eserler İlk üretimler Önemli eserler
01

Kısaca kimdir?

Altı çizili metnin yanındaki mühre dokun: bu bilginin hangi kaynağa dayandığını gör.

Ali Oktay Rifat (10 Haziran 1914, Trabzon - 18 Nisan 1988, İstanbul), Türk şair, oyun ve roman yazarıdır. Türk şiirinin en büyük isimlerinden birisi olarak kabul edilir. Orhan Veli ve Melih Cevdet'le birlikte Garip Akımı'nın kurucularındandır. 1955 yılından itibaren İkinci Yeni adlı şiir akımına yönlenmiştir. Şiir dışında roman ve oyun türlerinde de eserler vermiştir. Şair Nazım Hikmet'in kuzenidir. Soyadı Kanunu’nun (21 Haziran 1934) kabul edilmesinden sonra, 1932 yılında vefat eden Türk Dili Tetkik Cemiyeti'nin (bugünkü adıyla TDK) ilk başkanı olan babası Sâmih Rifat’ın adını, soyadı olarak almayı uygun bulmuştur. Kendisine ait bütün resmî kayıtlarda soyadı Rifat olarak geçer. Kendisi almadığı ve kullanmadığı hâlde pek çok kaynakta soyadı “Horozcu” olarak geçer.

02

Hayat çizgisi

Günü bilinmeyen olaylar bir tarihe zorlanmaz; yalnızca kaynaktaki yıl yazılır.

  1. 1914

    Doğum ve Erken Yıllar

    1914 yılında dünyaya geldi.

    Eğitim tek kaynak
  2. 1925

    Ortaöğrenimini 1925-1932 yıllarında Ankara Erkek Lisesi'nde yaptı.

    Önemli eserler tek kaynak
  3. 1932

    1932-1936 yılları arasında Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nde yükseköğrenim gördü.

    Eğitim tek kaynak
  4. 1934

    Soyadı Kanunu’nun (21 Haziran 1934) kabul edilmesinden sonra, 1932 yılında vefat eden Türk Dili Tetkik Cemiyeti'nin (bugünkü adıyla TDK) ilk başkanı olan babası Sâmih Rifat’ın adını, soyadı olarak almayı uygun bulmuştur.

    İlk üretimler tek kaynak
  5. 1936

    Ankara Erkek Lisesi’ndeki öğrencilik yıllarında şiir yazmaya başlayan Oktay Rıfat, şiirde biçim ve kural anlayışını tam anlamıyla yansıtan ilk şiirlerini 1936-1944 yılları arasında Varlık Dergisi’nde yayımlamıştı.

    Eğitim tek kaynak
  6. 1937

    1937 yılında devlet sınavını kazanarak Maliye Bakanlığı hesabına Siyasal Bilgiler öğrenimi görmek üzere Paris'e gönderildi.

    Önemli eserler tek kaynak
  7. 1940

    Dünya Savaşı nedeniyle, orada yaptığı doktora çalışmasını tamamlayamadan 1940 yılında Türkiye'ye döndü.

    Önemli eserler tek kaynak
  8. 1941

    Bu arada 1941 yılında Orhan Veli ve Melih Cevdet ile edebiyat dünyasında büyük tartışmalara sebep veren “Garip” adlı şiir kitabını yayımladı.

    Önemli eserler tek kaynak
  9. 1945

    Şiirlerini "Yaşayıp Ölmek, Aşk ve Avarelik Üstüne Şiirler" (1945), "Güzelleme" (1945) ve "Aşağı Yukarı" (1952) adlı şiir kitaplarının yanı sıra "Aile" (1947), Orhan Veli tarafından çıkarılan "Yaprak" (1949-1950) ve "Yeditepe" (1951-1957) gibi dergilerde yayımlamayı sürdürdü.

    Önemli eserler tek kaynak
  10. 1954

    1954 yılında yayımladığı “Karga ve Tilki" adlı şiir kitabıyla Yeditepe Şiir Armağanı'nı kazandı.

    İlk üretimler tek kaynak
  11. 1955

    1955 yılından itibaren İkinci Yeni adlı şiir akımına yönlenmiştir.

    Önemli eserler tek kaynak
  12. 1958

    1958 yılında “Aşk Merdiveni" adlı şiir kitabını yayımladı.

    Önemli eserler tek kaynak
  13. 1960

    1960’lı yılların başında Latin ve Yunan ozanların mitoloji kitaplarının Türkçe çevirilerini yaptı.

    Önemli eserler tek kaynak
  14. 1961

    1961 yılından itibaren avukatlık mesleğini Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demir Yolları'nda sürdürdü ve 1973 yılında emekli olana dek burada çalıştı.

    Önemli eserler tek kaynak
  15. 1966

    Özellikle, 1966'da çıkan "Elleri Var Özgürlüğün" adlı şiir kitabında bu düşüncelerinin oldukça fazla etkisi görüldü.

    Önemli eserler tek kaynak
03

Hayat hikâyesi

01Hayatı

10 Haziran 1914'te Trabzon'da doğdu. Babası, o doğduğu sırada Trabzon valisi olan şair ve dilbilimci ve daha sonra Türk Dili Tetkik Cemiyeti'nin (bugünkü adıyla TDK) ilk başkanı Samih Rifat, annesi Hasan Enver Paşa’nın kızı Münevver Hanım’dır. Münevver Hanımın dedesi Prusya doğumlu Mehmed Ali Paşa'dır. Pek çok sanatçı ve yazar içeren bir ailede yetişti. Büyük dedesi Macar Hurşid Bey, hem Türk hem Batı müziği konusunda donanımlı bir bestekâr, dedesi Albay Hasan Rıfat Bey ise şairdi; amcası Ali Rıfat Bey değerli bir udî ve besteci, annesinin teyzesinin oğlu Ali Fuat Bey Cumhuriyet devrinin ünlü asker ve siyaset adamı, teyzesi Celile Hanım bir ressam, teyzesi Celile Hanım’ın oğlu Nâzım Hikmet ünlü bir şairdir.

Ortaöğrenimini 1925-1932 yıllarında Ankara Erkek Lisesi'nde yaptı. Bu okulda ünlü şair Ahmet Hamdi Tanpınar’ın öğrencisi oldu, ilk şiirlerini kaleme aldı ve ileride birlikte Garip Akımı'nı kuracağı arkadaşları Melih Cevdet ve Orhan Veli ile tanıştı. Üç arkadaş, okul bünyesinde “Sesimiz” adlı dergiyi çıkararak şiirlerini yayımladılar.

1932-1936 yılları arasında Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nde yükseköğrenim gördü. Edebiyata olan ilgisi ve yazma tutkusu yükseköğrenimi sırasında da devam etti. Mezun olduğu yıl, arkadaşları Melih Cevdet ve Orhan Veli ile birlikte geliştirdikleri yeni bir yazım tekniği ile kaleme aldığı şiirleri Varlık Dergisi’nde yayımlanmaya başladı.

1937 yılında devlet sınavını kazanarak Maliye Bakanlığı hesabına Siyasal Bilgiler öğrenimi görmek üzere Paris'e gönderildi. Bu dönemde yalın bir söylemi ve bağımsız düşünceleri savunan Fransız şiirini kendisine yakın buldu ve ondan ilham aldı. Üç yıl sonra II. Dünya Savaşı nedeniyle, orada yaptığı doktora çalışmasını tamamlayamadan 1940 yılında Türkiye'ye döndü.

Paris’ten döndükten sonra bir süre Maliye Bakanlığı'nda, daha sonra Matbuat Umum Müdürlüğü'nde (Basın Yayın Genel Müdürlüğü) çalıştı. Ardından Ankara’da serbest avukatlık yaparak geçimini sağladı. Bu arada 1941 yılında Orhan Veli ve Melih Cevdet ile edebiyat dünyasında büyük tartışmalara sebep veren “Garip” adlı şiir kitabını yayımladı. Şiirlerini "Yaşayıp Ölmek, Aşk ve Avarelik Üstüne Şiirler" (1945), "Güzelleme" (1945) ve "Aşağı Yukarı" (1952) adlı şiir kitaplarının yanı sıra "Aile" (1947), Orhan Veli tarafından çıkarılan "Yaprak" (1949-1950) ve "Yeditepe" (1951-1957) gibi dergilerde yayımlamayı sürdürdü. 1954 yılında yayımladığı “Karga ve Tilki" adlı şiir kitabıyla Yeditepe Şiir Armağanı'nı kazandı.

1955 yılında İstanbul'a yerleşerek avukatlığını sürdürdü. Aynı yıl yayımladığı “Perçemli Sokak” adlı şiir kitabının önsözü tartışmalara neden oldu. Bu kitap ile İkinci Yeni adı verilen şiir anlayışına yöneldi. 1958 yılında “Aşk Merdiveni" adlı şiir kitabını yayımladı. 1961 yılından itibaren avukatlık mesleğini Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demir Yolları'nda sürdürdü ve 1973 yılında emekli olana dek burada çalıştı.

1960’lı yılların başında Latin ve Yunan ozanların mitoloji kitaplarının Türkçe çevirilerini yaptı. 1969 yılında yayımladığı “Şiirler” adlı kitabıyla Türk Dil Kurumu Şiir Ödülü’nü aldı. Bu tarihten sonra tiyatro ve roman çalışmalarına ağırlık verdi. "Oyun İçinde Oyun", "Zabit Fatma'nın Kuzusu", "Atlar ve Filler", "Yağmur Sıkıntısı", "Kadınlar Arasında", "Birtakım İnsanlar" ve "Çil Horoz” adlı oyunları kaleme aldı ve her biri sahnelendi. Arkadaşı Melih Cevdet ile “Kıskançlar” adlı oyunu kaleme aldı. 1976’da ilk romanın “Bir Kadının Penceresi'nden” yayımlandı. 1980’de “Danaburnu” kitabıyla Madaralı Roman Ödülü’nü kazandı. Aynı yıl “Bir Cigara İçimi” adlı şiiri Sedat Simavi Vakfı Ödülü’nü, 1984 yılında "Dilsiz ve Çıplak” kitabıyla Behçet Necatigil Şiir Ödülü’nü aldı.

Fransızca çevirmeni Sabiha Rıfat ile evli olan Oktay Rıfat; yazar, çevirmen ve şair Samih Rıfat’ın oğludur. Son günlerine dek eser vermeyi sürdüren sanatçı, “Yağmur Sıkıntısı” adlı oyununu tamamladıktan sonra 18 Nisan 1988 yılında İstanbul’da hayatını kaybetti. Karacaahmet Mezarlığı’na defnedildi.

02Sanatı

Ankara Erkek Lisesi’ndeki öğrencilik yıllarında şiir yazmaya başlayan Oktay Rıfat, şiirde biçim ve kural anlayışını tam anlamıyla yansıtan ilk şiirlerini 1936-1944 yılları arasında Varlık Dergisi’nde yayımlamıştı. İlk şiirlerinde şiir vezni olarak hece ölçüsünü kullanmayı tercih eden şair daha sonra serbest ölçüye geçiş yaptı. 1941 yılında Orhan Veli Kanık ve Melih Cevdet Anday ile birlikte Garip adlı şiir kitabını yayımlayarak Garip şiir akımının öncülerinden oldu. Garip dönemi şiirlerinde kentte yaşayan sıradan insanların günlük yaşamlarına şaşırtıcı, alaycı bir söyleyişle yaklaşmıştı.

"Perçemli Sokak" adlı kitabıyla Türk şiirinde İkinci Yeni denilen anlayışa, anlamca kapalı bir şiire yöneldi. Kitaptan kitaba değişen şiiri ile Türk şiirinin genel akışını en çok etkileyen şairlerden sayılmaktadır.

1960’lı yıllarda genellikle sosyal sorunlar, emekçilerin hakları ve sistemsel karmaşalar ile ilgili düşüncelerini satırlara döktü. Özellikle, 1966'da çıkan "Elleri Var Özgürlüğün" adlı şiir kitabında bu düşüncelerinin oldukça fazla etkisi görüldü. 1969 yılında yayımladığı, "Şiirler" adlı kitabıyla, edebiyat hayatında üçüncü ve son dönemine girdi. Tarzını, biçimini ve yazın anlayışını iyice belirginleştirdiği, dili ve kelimeleri kullanmada ustalaştığı bu dönemde şiirin kuramsal karakteri üzerine de kitaplar yazdı.

Tiyatro oyunu ve roman türünde de eserler veren Oktay Rıfat, her biri toplumun değişik kesimlerini sembolize eden oyun ve roman kahramanları yarattı.

'Oktay Rifat'in şiirsel konjonktörü büyük inip çıkmalar gösteriyor. Her değişiş, bir öncekinin bazı yönlerden tam tersiymiş izlenimini uyandırıyor okurda. Yalnız bunların kimlik değiştirmeyle bir ilgisi yok. İlhan Berk gibi her değişişte bir önceki dönemi yadsımıyor, inkâr etmiyor. Ve tuhaf bir şekilde –böyle diyebiliyorum–, başta yadırgansa da, birbirinin tersi olarak belirmiş dönemler ve bu dönemlerin ürünleri birbirine bağlaniyor; eklem yerleri o ters çıkış noktaları olmak üzere

03Şiir 21 kitap · kapaklı raf
21 kitap 1941 → 2007 · 66 yıl

Künyeler Vikipedi maddesindeki eser listesinden ayrıştırıldı. Kapağı bulunamayan kitaplar künyesinden dizildi.

04Tiyatro Oyunu
  • 1961: Birtakım İnsanlar
  • 1948: Kadınlar Arasında (Devlet Tiyatrosu'nda gösterilmiştir) ya da Fettah Paşalar
  • 1988: Atlarla Filler ya da Dirlik Düzenlik (ilk yayınlanışı)
  • 1988: Çil Horoz (ilk yayınlanışı)
  • 1988: Yağmur Sıkıntısı (ilk yayınlanışı)
05Ödülleri
  • 1954: Yeditepe Şiir Armağanı- Karga ile Tilki adlı kitabıyla
  • 1970: Türk Dil Kurumu Şiir Armağanı - Şiirler adlı kitabıyla
  • 1970: Ankara Sanat Sevenler Derneği En İyi Yerli Oyun Yazarı ve TRT Sanat Ödülleri Yarışması Başarı Ödülü Yağmur Sıkıntısı adlı oyunuyla
  • 1980: Sedat Simavi Vakfı Ödülü - Bir Cigara İçimi adlı şiir kitabıyla
  • 1984: Necatigil Şiir Ödülü- Dilsiz ve Çıplak adlı yapıtıyla
  • 1980: Madaralı Roman Ödülü - Danaburnu adlı romanıyla
04

Üretimleri

1948 · TIYATRO Kadınlar Arasında (Devlet Tiyatrosu'nda...

Kadınlar Arasında (Devlet Tiyatrosu'nda gösterilmiştir) ya da Fettah Paşalar

tiyatro
1961 · TIYATRO Birtakım İnsanlar

Birtakım İnsanlar

tiyatro
1988 · TIYATRO Atlarla Filler ya da Dirlik Düzenlik (il...

Atlarla Filler ya da Dirlik Düzenlik (ilk yayınlanışı)

tiyatro
1988 · TIYATRO Çil Horoz (ilk yayınlanışı)

Çil Horoz (ilk yayınlanışı)

tiyatro
1988 · TIYATRO Yağmur Sıkıntısı (ilk yayınlanışı)

Yağmur Sıkıntısı (ilk yayınlanışı)

tiyatro

Hakkında yazılanlar

2007Bütün Şiirleri I, ISBN 978-975-08-1295-8
2007Bütün Şiirleri II, ISBN 978-975-08-1296-5
05

Bağlantı atlası

Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.

Ali Oktay Rifat Melih Cevdet Anday
düz çizgi: bu biyografide anılıyorkesik çizgi: bu kişiyi anıyor
  • Ali Oktay Rifat hayat hikâyesinde anıyor Melih Cevdet Anday

    “1941 yılında Orhan Veli Kanık ve Melih Cevdet Anday ile birlikte Garip adlı şiir kitabını yayımlayarak Garip şiir akımının öncülerinden oldu.”

06

Kaynaklar

6kaynak kaydı
4farklı yayıncı
1ansiklopedi maddesi
15zaman çizelgesi olayı
  1. K·01
    Ansiklopedi maddesiansiklopedi maddesi
    Vikipedi - Oktay Rifat
    tr.wikipedia.org · erişim 26.09.2026

    NotAçık kaynak ansiklopedi maddesi.

    Kaynağa git ↗
  2. K·02
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Sözlüğü, Türk Edebiyatı İsimler. "Oktay Rifat". teis.yesevi.edu.tr. 15 Aralık 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Şubat 2025.
    teis.yesevi.edu.tr · erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  3. K·03
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "Oktay Rifat'ın Soyadının Horozcu Olduğu İddiası". Malumatfuruş. 18 Şubat 2021. 18 Şubat 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Şubat 2021.
    arşiv · www.malumatfurus.org · erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  4. K·04
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Rifat, Samih (2010). "Oktay Rifat". Tanzimat’tan Bugüne Edebiyatçılar Ansiklopedisi (ed. Murat Yalçın). Yapı Kredi Yayınları.
    erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

  5. K·05
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "Biyografi.info sitesi Oktay Rıfat Sayfası". 28 Ocak 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Ocak 2011.
    biyografi.info · erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  6. K·06
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Metin And, Türk Tiyatrosunun Evreleri. s.377
    erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

yayımlanmadı

Bilerek dışarıda bırakılanlar

Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.

Metin lisansı

Vikipedi’den uyarlanmıştır

Bu profildeki metinler Vikipedi’deki “Ali Oktay Rifat” maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.

07

Ne değişti?

  1. Kaynak yeniden tarandı

    Profil bilgileri kaynak maddeyle yeniden karşılaştırıldı.

  2. Profil oluşturuldu

    6 kaynak ve 15 olayla ilk kayıt.

08

Düzeltme masası

Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.

  1. Ne yanlış?
  2. Doğrusu
  3. Kaynak

Hangi bölümde bir hata var?

Önerin editör incelemesinden geçer, otomatik yayımlanmaz. E-posta adresin yalnızca bu başvuru için kullanılır.
09

Buradan nereye?

aynı alan · edebiyat & tiyatro

Ani Hatun (Fatma Hanım)

Şair ve Hattat

aynı alan · edebiyat & tiyatro

Mehmet Sadi Bey

Şair, güfte Yazarı ve Besteci · 1839–1902

aynı alan · edebiyat & tiyatro

Zeynep Avcı

Yazar, çevirmen ve Senarist · d. 1947

Edebiyat & Tiyatro alanındaki tüm profiller →