Mustafa Fâzıl Paşa Paris'teki Faaliyetleri ve Jön Türkler

Sürgün edilmesinden ve Mısır'daki veraset hakkını yitirmesinden ötürü intikam duygusuyla dolan Mustafa Fâzıl Paşa, hükümete karşı şiddetli bir mücadele kararı aldı ve İstanbul’daki Yeni Osmanlılar Cemiyeti ile temas kurdu. Yeni Osmanlılar, İstanbul’da hükümete muhalif bir gizli örgüttü.

Mustafa Fâzıl Paşa, Paris’ten Sultan Abdülaziz’e bir mektup yazdı. “Padişahların saraylarına en zor giren şey doğruluktur ibaresiyle başlayan, 18 sayfalık mektup, Paşa'ya göre Osmanlı Devleti'nin içinde bulunduğu durumu ve yapılması gereken reformları açıklıyor ve laik bir idare kurulması öneriliyordu. Paşanın mektubu 7 Mart 1867'de “La Liberte” gazetesinde yayımladı; daha sonra İstanbul'da tercüme edilip kitapçık halinde çoğaltılarak dağıtıldı; birçok Avrupa gazetesinde yer aldı ve büyük yankı uyandırdı. İlk defa bu mektupta “Jön Türkler” ifadesi kullanılmıştı ve Fâzıl Paşa, kendisinin bu grubun başkanı olduğunu ifade etmişti.

Paşa, Nisan 1867'de özel temsilcisi Sakakini Efendi'yi İstanbul'a gönderip Yeni Osmanlılar Cemiyeti üyelerini Osmanlı Devleti'ne karşı faaliyetler için Avrupa'ya davet etti. Onlara maaş tahsis etti ve bir gazete çıkarmaları için fon sağladı. Kastamonu’da sürgünde bulunan Ali Suavi, Erzurum’a sürgün kararı çıkmış olan Namık Kemal, Kıbrıs’a sürgün kararı çıkan Ziya Paşa davetine uyarak ülkeden kaçtılar 30 Mayıs 1867’de Paris’e ulaştılar. Ayrıca Kani Paşazâde Rıfat, Agâh Efendi, Şinasi, Sağır Ahmet Beyzâde Mehmet, Nuri Beyler Fâzıl Paşa’nın himayesindeki Jön Türkler arasında yer aldı. Sağlanan fon ile ilk önce Muhbir, ardından Hürriyet, Ulum, Fecr gibi gazeteler yayımlandı.