biyograftam
Giriş
  1. Keşfet
  2. Edebiyat & Siyaset
  3. Ali Suavi
Düşünür, yazar ve Gazeteci · 1839–1878

Ali Suavi

Osmanlı düşünce dünyasının en radikal figürlerinden biri olan Ali Suavi, 'Sarıklı İhtilalci' lakabıyla tanınan, Türkçülük ve meşrutiyet yanlısı görüşleriyle öne çıkan bir aydındır. II. Abdülhamit döneminde gerçekleştirdiği Çırağan Baskını girişimiyle tarihe ge...

Hayat çizgisi 0 kaynak Düzeltme öner
Hayat şeridi Bir döneme dokun, çizelge süzülsün
183918601878
İlk üretimler Eğitim Önemli eserler Öğretmenlik Önemli eserler
01

Kısaca kimdir?

1839'da İstanbul'da doğan Ali Suavi, kâğıt tüccarı Hüseyin Ağa'nın oğludur. Davutpaşa Rüşdiyesi'nde başladığı eğitimini Şehzadebaşı Camii medreselerinde sürdürdü. 17 yaşında hacca gitmesi, onun dini kimliğinin şekillenmesinde etkili oldu. Genç yaşta öğretmenlik sınavlarını kazanarak 'muallimi evvel' unvanını aldı ve Bursa ile Rumeli'de çeşitli eğitim görevlerinde bulundu.

02

Hayat çizgisi

Günü bilinmeyen olaylar bir tarihe zorlanmaz; yalnızca kaynaktaki yıl yazılır.

  1. 1839

    Doğum

    İstanbul'da dünyaya geldi.

    İlk üretimler kaynak eşleşmedi
  2. 1856

    Hac Ziyareti

    Babasıyla birlikte Mekke'ye giderek hacı oldu.

    Eğitim kaynak eşleşmedi
  3. 1867

    Avrupa'ya Kaçış

    Mustafa Fazıl Paşa'nın davetiyle Paris'e, ardından Londra'ya gitti.

    Önemli eserler kaynak eşleşmedi
  4. 1867

    Muhbir Gazetesi

    Londra'da Muhbir gazetesini yayımlamaya başladı.

    Önemli eserler kaynak eşleşmedi
  5. 1876

    İstanbul'a Dönüş

    II. Abdülhamit'in tahta çıkışıyla İstanbul'a döndü.

    Önemli eserler kaynak eşleşmedi
  6. 1877

    Galatasaray Sultanisi Müdürlüğü

    Galatasaray Sultanisi'ne müdür olarak atandı.

    Öğretmenlik kaynak eşleşmedi
  7. 1878

    Çırağan Baskını

    V. Murat'ı tahta geçirmek için Çırağan Sarayı'nı bastı.

    Önemli eserler kaynak eşleşmedi
  8. 1878

    Vefat

    Çırağan Baskını sırasında Yedi Sekiz Hasan Paşa tarafından öldürüldü.

    Miras kaynak eşleşmedi
03

Hayat hikâyesi

03.1Kariyeri ve Yükseliş Dönemi

İstanbul'a döndükten sonra Şehzadebaşı Camii'ndeki vaazlarıyla halk üzerinde büyük bir etki yarattı. 1867'de Muhbir gazetesinde yazmaya başlaması, onun gazetecilik kariyerinin başlangıcı oldu. Avrupa'ya kaçışının ardından Londra ve Paris'te çıkardığı yayınlarla Osmanlı siyasetine uzaktan yön vermeye çalıştı. Bu dönemde İngiliz parlamentarizmini inceledi ve Osmanlı'da meşrutiyetin tesisi için yoğun bir entelektüel çaba sarf etti.

03.2Zorlu Yıllar ve Dönüm Noktaları

Avrupa'daki sürgün yıllarının ardından 1876'da İstanbul'a dönerek Yıldız Sarayı Kütüphanesi Müdürü ve Galatasaray Sultanisi Müdürü olarak görev yaptı. Ancak Maarif Nazırı Münif Paşa ile yaşadığı çatışmalar ve görevden alınması, onu Abdülhamit yönetimine karşı radikal bir muhalefete sürükledi. Bu süreç, 1878'deki başarısız Çırağan Baskını ile sonuçlandı ve hayatını kaybetmesiyle noktalandı.

03.3Sanat Anlayışı, Mirası ve Etkisi

Ali Suavi, klasik medrese eğitiminden gelmesine rağmen Batı düşüncesinden etkilenmiş, dilde sadeleşme ve hutbelerin Türkçe okunması gibi reformist fikirleri savunmuştur. Türkçülük fikrinin ilk eylemcisi olarak kabul edilen Suavi, ardında 127 eserlik bir külliyat iddiası bırakmış olsa da günümüze ulaşan eserleri onun siyasi ve kültürel vizyonunu yansıtmaktadır.

03.4Ekşi Sözlük 10 öne çıkan yazı · ekşi sözlük
10 öne çıkan yazı eksisozluk.com · şükela modu
ali suavi, kabına sığmayan, ateşli bir ruha sahip olması yüzünden, ülke sorunlarına, ateşli bir hatip edası ile görüşlerini beyan etmiştir. üzerinde kafa yorduğu sorunları ayrıntılarıyla incelemiş ülkenin yararı için ne gerekliyse onu önermiş ve o yolda çalışmıştır. günümüzde batı dillerinin üstünlüğüne inanan ve savunan sömürge anlayışıyla yetişmiş, eziklere o yıllardan seslenir: ‘’ türkçe diğer dillerden üstündür.’’ bu düşüncesini batılı bilim insanlarının görüşleri ile desteklemenin yanında kendisi de türkçenin fonetik, morfolojik, etimolojik ve sentaks özelliklerini arapça ve farsça ile karşılaştırır. bunun dışında suavi, türkçenin sondan eklemeli dil yapısına dikkat çekerek kelimeye eklenen bir sesin veya hecenin anlamı yoğunlaştırıp genişletebileceğine değinir. türkçenin diğer dillere göre daha az kelime ile daha çok durum anlatılabileceğine dikkat çeker. bu bağlamda türkçeyi ve ingilizceyi şu şekilde karşılaştırır: “seviştirmemek’’ türkçede sekiz harfli bir kelimedir. bunun belirttiği anlamı ingilizcede on kelime ile ‘’ to cause that we do not love one anther mutually ‘’ söylemek gerekir. ‘’ seviştirememek’’ için ise oniki kelimeye ihtiyaç vardır ‘'to cause that it be impossible for us to love another mutually.'’ türkçenin kulağa hoş gelen kuvvetli ve zengin bir vurguya sahip olduğuna değinen suavi, türk dilinin bu konuda avrupa dillerinden daha uyumlu bir dil olduğunu savunur. türkçenin diğer dillerden daha kolay öğrenilen basit bir dil bilgisine sahip olduğunu savunurken şunları sıralar: • türkçede arapça ve fransızcadaki gibi harf-i tarif (article) yoktur. • türkçede çokluklar, çokluk eki ile yapılır. fransızca ve arapçada çoğul yapma yolları çoktur ve kaidesizdir. • türkçede erkeklik ve dişilik için özel kullanışlar yoktur. • bütün mastarlar –mek, -mak ekleriyle yapılır. medrese sırasından, çırağan baskınına kadar geçen süre içerisinde onlarca eserin yazarı olan suavi, bir tanzimat aydını olarak kendini memleket sorunlarına adamış; türk tarihine, türk kültürüne ve türk diline sarılıp türklük hakkındaki önyargıları kırmaya ve insanları türk dilinin üstünlüğüne inandırmaya çalışan bir devrimci olarak can vermiştir…
beşiktaş karakol komutanı yedi-sekiz hasan paşa, ali suavi'nin başına bir sopa ile vurarak öldürüldü. yedi-sekiz hasan paşa ali suavi'yi öldürünce padişah abdülhamit'in çok hoşna gitti ve onu paşa yaptı. paşanın okuması yazması bile yoktu. cahildi. imzasını atamazdı da arap rakamı olan v ve ters v (7-8) biçiminde atardı. halk da ona 7-8 hasan paşa unvanını reva gördü. cahil adam halkın gözünden kaçmaz.
osmanlı devletinin son zamanlarında yetişen yazar ve ihtilalci. 1839 senesinde istanbul'un cerrahpaşa semtinde doğdu. babası çankırı'nın çay köyünden olup, istanbul'da yerleşmiş kağıt mühreciliği (parlatmacılığı) yapan hüseyin ağadır. davutpaşa iskele rüşdiyesinde bir kaç sene okuyan suavi, medrese tahsili görmemiş olup, cami dersleriyle kalmıştı. bu sebeple daha sonraları cami vaizliği yaptığı dönemlerde halkın diliyle ve çok kere de mantıkiyle konuşurdu. suavi, sami paşanın maarif nazırlığı sırasında girdiği imtihanda başarı göstererek, bursa rüşdiyesine muallim-i evvel tayin edildi. ancak ahlaki düşüklüğü dolayısıyla hakkında yapılan şikayetler artınca, bir sene sonra bursa'dan ayrılmak mecburiyetinde kaldı. bir müddet rüşdiyede baş muallimlik vazifesinde bulundu. bu sırada hacca giden ali suavi, dönüşte sami paşa'nın himayesiyle filibe rüşdiyesine hoca olarak tayin edildi. daha sonra sofya'da ticaret mahkemesi reisliği, filibe'de tahrirat müdürlüğü yaptı. 1867 senesinde istanbul'a dönen suavi, bir taraftan şehzade camiinde vaazlar veriyor, diğer taraftan filip efendinin muhbir adlı gazetesinde yazarlık yapıyordu. bir süre sonra devlet aleyhinde şiirler yazmaya başladı. bu durum, gazetenin kapatılmasına ve ali suavi'nin kastamonu'da ikamete mecbur edilmesine yol açtı. kastamonu'dayken mustafa fazıl paşanın daveti üzerine kaçıp paris'e gitti. paris'te mustafa fazıl paşa ve arkadaşlarıyla yapılan toplantıdan sonra, burada alınan karar üzerine muhbir gazetesini çıkarmak için londra'ya gitti. gazetenin daha ilk nüshalarından itibaren kararlaştırılmış hedeflerin dışına çıktığı görüldü. bu yüzden yeni osmanlılar ve diğer erkan ile arası bozuldu. namık kemal ve ziya bey'in desteklerini çekmeleri üzerine gazete kapanmak zorunda kaldı. londra'da bir ingiliz kızı ile evlenen ali suavi, sultan abdülaziz'in tahttan indirilmesinden sonra istanbul'a geri döndü. sultan ikinci abdülhamid hanın mabeyn feriki olan ingiliz said paşanın yardımı ile galatasaray sultanisine müdür tayin edildi. kötü idaresi ile mektebi karıştırması, perişan tavırları ve türk halkının örf ve adetlerine uymayan davranışları yüzünden kısa zaman sonra bu görevden azl edildi. bu olaydan sonra abdülhamid han'a ve idaresine düşman kesilen ali suavi, sultan'ı tahttan indirmeye ve yerine beşinci murad'ı padişah yapmaya karar verdi. bu konuda ingilizlerin de desteğini sağladı. bunun için gizli olarak çalışmaya başladı. etrafına topladığı beş yüz kadar göçmen ile 20 mayıs'ta beşinci murad'ın bulunduğu çırağan sarayı'nı basarak, beşinci murad'ı dışarı çıkardı. bu sırada yetişen beşiktaş muhafızı hasan paşa'nın vurduğu bir sopa darbesiyle ali suavi, olay yerinde öldü (1878). yıldız sarayı civarında bir yere gömüldü. bugün yeri kaybolmuştur. ingiliz olan karısı mary, olay gecesi yalıda bulunan belgeleri yaktıktan sonra derhal kendisini bekleyen gemi ile londra'ya kaçtı (çırağan vak'ası). ali suavi daima ön safta bulunmak isteyen, övülmeyi seven, yalan söylemekten çekinmeyen ve dostluğuna güvenilmeyen bir kişiliğe sahipti. onun bu şahsiyetini iyi değerlendiren ingilizler, kendisini istedikleri biçimde yetiştirmişler ve kullanmışlardır. nitekim o, rejim meselesinde ingiliz parlamentarizmine benzeyen bir meşrutiyet arzusunu daimi olarak dile getiriyordu. diğer taraftan klasik medrese tahsili bile görmeyen suavi, belli çevrelerce muhaddis ve hatta müctehid gibi gösterilmeye çalışılmıştır. suavi, dinde reform yapmak gerektiğini, hutbenin her milletin kendi dilinde okunmasını ısrarla savunmuştur. suavi'nin bu fikirleri daha sonra cemaleddin efgani adlı yine bir ingiliz ajanı tarafından geliştirilecektir. (bkz: namık kemal)
hakkında okumadığım kitap-tez neredeyse kalmadı. ilginç olan bunların arasında özellikle akademik açıdan en tatmin edici bulduğum çalışma hüseyin çelik'e aitti. olabildiğine ideolojiden uzak-hakkında yazılan diğer kitapları düşünürsek tamamen tarafsız denilebilir-, belgelerden ve dönem gazetelerinden temelle bir ali suavi anlatımı yapmış.
1865'de yeni osmanlılar adıyla kurulan örgütte bulunan namık kemal, ziya paşa gibi aydınlardan bitanesi. ali suavi cumhuriyetten yazılı ve sözlü olarak sözeden ilk kişidir.
namık kemal'in hakkında "kim nederse desin kendisiyle iki yıl arkadaşlık ettim, ali suavi gerçek bir şarlatandı" dediği adam. paralel düşüncelerle tanpınar da hazzetmez kendisinden.
türkçülük akımının ilk eylemcisi kabul edilir.
olumune sebep olan copun (daha dogrusu, odunun) sahibi, ikinci abdulhamit tarafindan "pa$a" unvaniyla odullendirilmistir. (bkz: yedi sekiz hasan pasa)
osmanlı halkı olarak kabul edilen istanbul insanının arasından çıkmış, döneminin iki aydınından biridir.diğeri ise şinasidir.edebiyaçı kişiliğinden çok gazeteci kişiliği ön plandadır.babası esnaf olan ali suavi, eleştirilerinin hükümetin istekleriyle çatışması üzerine muhbir kapatılınca kastamonu'ya sürülür, oradan paris'e kaçar.londrada muhbiri tekrar yayın hayatına geçirince söylediği 'muhbir, doğru söylemenin yasak olmadığı bir memleket bulur, yine çıkar' sözü onun mücadeleci kişiliğinin kanıtıdır.paristeki yeni osmanlıların para kaynağı mısır şehzadesi mustafa fazıl paşanın, padişahla anlaşmasından dolayı yeni osmanlıların istanbula geri dönmesi üzerine, eski arkadaşları için 'fazıl paşa maaşlıları' der ve yeni osmanlıların amacını tek başına yüklenir.bildiğim kadarıyla osmanlı devletinde laikliği ilk benimseyen aydındır.döneminin aydınları gibi sözde sade ve yalın türkçenin destekçisi olmayıp en bilinçli uygulayıcıları arasındadır.
ali suavi avrupada bulunduğu yıllarda inigiliz parlamenterizmine uygun bir sistemi osmanlıda uygulamak isemiştir 1878 de sultan 2 abdülhamid'i tahttan indirip yerine beşinci murat'ı çıkarmak istemiş ama abdülhamid hanın sadık adamlarından yedi sekiz hasan paşanın kafasına sopayla vurmasıyla ölmüştür darbe girişimi neticelenememiştir

Yazılar eksisozluk.com platformundaki başlığın en çok beğenilen (şükela) kayıtlarından otomatik olarak derlenmiştir. Fikir ve telif hakları ilgili yazarlara aittir.

04

Üretimleri

04.1Kitapları 6 kitap · kapaklı raf
6 kitap 1870 → 1954 · 84 yıl

Künyeler Vikipedi maddesindeki eser listesinden ayrıştırıldı. Kapağı bulunamayan kitaplar künyesinden dizildi.

Eser listesinden

1867-1868 · ESER Muhbir

Muhbir

Gazeteci / Kurucu
1867 · ESER La République

La République

Gazeteci / Kurucu
05

Bağlantı atlası

Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.

Ali Suavi Münif Paşa Abdulhaluk Mehmet Çay Caner Kurtaran Samipaşazade Sezai Ali Şefkati Nihat Sırdar Mustafa Fâzıl Paşa Stanislas Saint Clair
düz çizgi: bu biyografide anılıyorkesik çizgi: bu kişiyi anıyor
  • Ali Suavi hayat hikâyesinde anıyor Münif Paşa

    “Ancak Maarif Nazırı Münif Paşa ile yaşadığı çatışmalar ve görevden alınması, onu Abdülhamit yönetimine karşı radikal bir muhalefete sürükledi.”

  • Ali Suavi kendi hikâyesinde anılıyor Abdulhaluk Mehmet Çay

    “• Ali Suavi'nin Hive Hanlığı ve Türkistan'da Rus Yayılması, Orkun, İstanbul, 1977.”

  • Ali Suavi kendi hikâyesinde anılıyor Caner Kurtaran

    “• 2006: Kurtlar Vadisi Irak • 2017: Ayla • 2018: Müslüm • 2019: Türk İşi Dondurma • 2021: Malazgirt 1071 - Romen Dyojen • 2022: Garip Bülbül Neşet Ertaş • 2023: 49 • 2023: Düşeş: M...”

  • Ali Suavi kendi hikâyesinde anılıyor Samipaşazade Sezai
  • Ali Suavi kendi hikâyesinde anılıyor Ali Şefkati

    “Ali Suavi'nin Çırağan Baskını'ndan sonra bu gizli dernek de meydana çıkmış ve toplantısı basılmıştı.”

  • Ali Suavi kendi hikâyesinde anılıyor Nihat Sırdar

    “İlköğrenimini Ali Suavi İlkokulu'nda tamamladı.”

  • Ali Suavi kendi hikâyesinde anılıyor Mustafa Fâzıl Paşa

    “Ülke dışına sürgün edilip yaşamını bir süre Paris’te sürdüren Mustafa Fâzıl Paşa, bu dönemde Jön Türkler’in hamiliğini ve başkanlığını yaptı; Namık Kemal, Ziya Paşa, Ali Suavi gibi...”

  • Ali Suavi kendi hikâyesinde anılıyor Stanislas Saint Clair

    “Bu sırada Ali Suavi'yle arkadaşlık edindi.”

06

Kaynaklar

0kaynak kaydı
0farklı yayıncı
0ansiklopedi maddesi
8zaman çizelgesi olayı

Bu profil için henüz kaynak kaydı yok.

yayımlanmadı

Bilerek dışarıda bırakılanlar

Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.

Metin lisansı

Vikipedi’den uyarlanmıştır

Bu profildeki metinler Vikipedi maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.

07

Ne değişti?

  1. Profil oluşturuldu

    0 kaynak ve 8 olayla ilk kayıt.

08

Düzeltme masası

Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.

  1. Ne yanlış?
  2. Doğrusu
  3. Kaynak

Hangi bölümde bir hata var?

Önerin editör incelemesinden geçer, otomatik yayımlanmaz. E-posta adresin yalnızca bu başvuru için kullanılır.
09

Buradan nereye?

aynı alan · edebiyat & siyaset

Ramazan Nafi Demirsoy

Hukukçu, siyasetçi ve Yazar · d. 1928

aynı alan · edebiyat & siyaset

Aka Gündüz

Yazar, gazeteci ve Siyasetçi · 1884–1958

aynı alan · edebiyat & siyaset

Ercüment Akdeniz

Gazeteci, yazar ve Siyasetçi · d. 1972

Edebiyat & Siyaset alanındaki tüm profiller →