Mişer Tatar lehçesi Kazan Tatarcası ile karşılaştırma

Mişer Tatar lehçesi, bazı kişiler tarafından düşünüldüğü gibi Tatarcanın “bozulmuş bir biçimi” değil, aksine eski Kıpçak kabileleri, Oğuz unsurları ve Fin-Ugor etkileriyle şekillenmiş, kendine özgü fonolojik ve morfolojik özelliklere sahip bağımsız olarak gelişmiş bir lehçe olarak kabul edilir.

Kazan Tatarcası (Standart Tatarca) ile karşılaştırıldığında, Mişer konuşurları uvular ğ ve q yerine velar g ve k kullanırlar. Ayrıca hem c hem de ç sesleri affrikat olarak telaffuz edilir (Kazan Tatarcasında bunlar [ʑ] ve [ɕ] olarak gerçekleşir) ve [a] ünlüsü yuvarlaklaşmadan korunur. Bazı kelimelerde c (җ) harfi Mişerlerde y [j] olarak telaffuz edilir (örneğin cäy → yäy, “yaz”). Bazı durumlarda ise [j] sesinin yerini [v] alabilir (örneğin söyü → sevü, “sevmek”). Söz varlığında da belirgin farklılıklar bulunur. Örneğin “ayçiçeği” Kazan Tatarcasında könbağış iken Mişer diyalektinde aybagar olarak adlandırılır. “Köpek” kelimesi Kazan Tatarcasında et, Mişer diyalektinde ise kıçık veya koçok şeklindedir.

Kazan diyalektinde bulunmayan bazı eski özellikler Mişer Tatarcasında korunmuştur. Örneğin ul kilä (“o geliyor”) ve ul kiläder biçimleri buna örnek gösterilebilir. Ek kullanımında da farklılıklar görülür: kilgälä, kilgäklä (“ara sıra gelmek”); barasım kilä, barma kelim / bargım keli (“gitmek istiyorum”). Ayrıca diftongların tek sesliye indirgenmesi (monoftonglaşma) de gözlenir; örneğin köy → kü (“melodi”) ve qoyrıq → kurik (“kuyruk”).

Finlandiya Tatarlarının kullandığı yazılı Mişer Tatarcasına göre, bir kelimenin ilk ön ünlüsü bazen arka ünlü olarak ortaya çıkabilir. Bu durum möxtäräm (muhterem) yerine mohtäräm, xäzer (şimdi) yerine hazer ve räxmät (rahmet) yerine rahmät gibi biçimlere yol açar. Aynı eğilim kişi adlarında da görülür; örneğin Möxämmät (Muhammed) yerine Mohammäd ve Xälimä (Halime) yerine Halimä biçimleri kullanılabilir.