Mehmet Ali Birand

9 Aralık 1941 gecesi Alman Hastanesi'nde dünyaya geldi. Birand'ın kökeni anne tarafından Elazığ'ın Palu ilçesine, baba tarafından ise Karadeniz Ereğli'ye dayanmaktadır. Birand iki yaşındayken babasını kalp krizi nedeniyle kaybetti. Üç yaşına geldiğinde ise sol bacağına kaynar su döküldü ve bu sebeple toplamda beş ameliyat geçirdi. İlkokulu Erenköy Zihnipaşa'da tamamladı ve 1955'te Galatasaray Lisesinde okumaya başladı. Bu okula, Dışişleri Bakanlığında "küçük bir diplomat" olan dayısının maddi yardımlarıyla gitti. Liseyi 1962'de bitirdi. İstanbul Üniversitesi Filoloji Fakültesinde Fransızca bölümüne girerek eğitimini sürdürdü fakat maddi sorunlardan dolayı devam edemedi.

Birand, 1971'de Milliyet gazetesinde çalışırken, gazetenin kurucusu Ali Naci Karacan'ın oğlu Ercüment Karacan'ın üvey kızı Cemre Güngören'le evlendi.. Çift, evlendikten sonra Brüksel'e giderek burada yirmi yıl yaşadı. 1977'de Umur Ali adında bir oğlu oldu. Belçika vatandaşlığı da bulunan Birand, ana dili olan Türkçeye ek olarak Fransızca ve İngilizce de bilmekteydi.

Mesleğe 1964 yılının Temmuz ayında Abdi İpekçi'nin vasıtasıyla Milliyet gazetesinde başladı. 1971'de evlendikten sonra 500 dolar maaşla Brüksel'de Milliyet için çalışmaya başladı ve burada yirmi yıl çalıştı. 1974 Kıbrıs Harekâtı'nın meydana gelmesiyle sürekli Washington, Atina, Strazburg'a (Avrupa Konseyi için) gider oldu. Abdi İpekçi'den sonra kısa bir dönem Milliyet'in Genel Yayın Yönetmenliği'ni yaptı.

1985 yılında TRT 1'de 32. Gün adlı bir aylık haber programını yapmaya başladı. Programda uluslararası ilişkileri ele aldı ve yabancı devlet adamlarını konuk etti. Birand, programı, Avrupa televizyonlarında gördüklerini örnek alarak ve izlediklerinden esinlenerek yaptı. 32. Gün'ün beğenilmesiyle Birand oldukça tanındı. Can Dündar, Mithat Bereket, Çiğdem Anad, Ali Kırca, Deniz Arman, Cüneyt Özdemir, Rıdvan Akar, Musa Çözen, Talip Korkmaz, Sacit Baydar başta olmak üzere birçok muhabir, kameraman ve teknisyen program için çalıştı.

1986 yılında Sovyetler Birliği yetkililerini ve Milliyet'i ikna edip Moskova'da da büro açtı. 1988'de Lübnan'ın Bekaa Vadisindeki PKK kampında Abdullah Öcalan ile röportaj yaptı. Bu röportaj, Türkiye'de Öcalan ile yapılan ilk röportajdı ve Haziran 1988'de yayımlanması sonrası Milliyet gazetesi toplatıldı ve yayımlanması yasaklandı. Daha sonraki yıllarda çeşitli belgeseller çekti.

1991 yılının Haziran ayında Birand, ailesiyle birlikte Türkiye'ye geri döndü. İstanbul'a yerleştikten sonra Milliyet'ten Sabah'a geçti ve 32. Gün programını TRT'den Show TV'ye taşıdı. Fakat 28 Şubat sonrası Sabah'tan kovuldu ve Show TV'deki programı da durduruldu. 1997'de Aydın Doğan, kendisine CNN Türk'ün kuruluşunda görev verdi ve bu dönem, Posta gazetesinde yazmaya başladı. CNN Türk'te Manşet adlı günlük siyasi bir talk show yaptı. 2005'te Kanal D Haber'in Genel Yayın Yönetmeni ve bültenin ana haber sunucusu oldu. Ocak 2009'da hem CNN Türk hem de Kanal D'nin Genel Yayın Yönetmenliği'ni üstlendi.

26 Nisan 1998 tarihli Sabah gazetesinde yer alan ve sonradan yalan olduğu ortaya çıkan Şemdin Sakık'ın ifadelerinden bir kısmı

1998'de yakalanan PKK'nın üst düzey yöneticilerinden Şemdin Sakık'ın soruşturma zaptına, yalan ifadeler eklenerek basına sızdırılmasıyla Andıç Olayı ortaya çıktı. Çevik Bir ve Erol Özkasnak'ın gönderdiği sahte belgeye göre Sakık ifadesinde bazı gazetecilerin ve sivil toplum kuruluşlarının "para karşılığı PKK'ya destek verdikleri" iddia etmişti. Bu gazeteciler arasında Birand'ın adı da geçti. Birand, bu konu hakkında hazırladığı Son Darbe: 28 Şubat adlı belgeselindeki anlatımına göre, 24 Nisan günü dönemin Genelkurmay 2. Başkanı Çevik Bir, "andıç" denilen belgeyi imzaladı. Amaç, Şemdin Sakık'ın ifadeleri ile "can sıkan" gazeteci, siyasetçi, iş adamlarını yıpratmaktı. Belgeselde anlatılan sürece göre söz konusu kişiler önce yıpratılacak ardından haklarında dava açılacaktı. Belgeselde anlatılanlara göre yıpratılmak istenen kişi ve kurumların isimleri Sakık'ın ifadesine eklendi. Planın bir sonraki aşamasında Hürriyet ve Sabah gibi gazetelerde "şok ifadeler" başlığında verilen Sakık'ın ifadelerinde içinde Birand'ın da yer aldığı bazı gazeteciler hedef tahtasına konuldu. Bu olayla birlikte Birand, Sabah'tan atıldı ve 32. Gün programı Show TV'de askıya alındı. Bu manşetlerden bir süre sonra Sakık mahkeme karşısına çıkarıldı ve gazetelerde kendisine atfen çıkan "itirafları" reddetti, hiçbir zaman bu yönde itiraflarda bulunmamıştı. Konuya açıklık getiren ilk bilgiler, Sabah gazetesi köşe yazarlarından Can Ataklı'dan geldi. Ataklı, Öküz dergisine verdiği uzun röportajda, 28 Şubat sürecinde Sabah'ın ve öbür büyük gazetelerin verdiği "haberlerin yüzde doksanının yalan" olduğunu söyledi ve "Dönemin çok güçlü bir generali, bu haberlerin konulmaması durumunda gazeteyi batırma tehdidinde bulunmuştu." cümlelerini sarf etti. 21 Ekim 2000 tarihinde Yeni Şafak gazetesi yazarı ve Fazilet Partisi (FP) milletvekili Nazlı Ilıcak, "Çevik Bir'in güçlü eylem planı" adlı bir köşe yazısı yazdı. Yazısında, Çevik Bir'in Şemdin Sakık'ın ifadesinden istifade ederek Cengiz Çandar ve Mehmet Ali Birand gibi gazetecilerin yıpratılması talimatını verdiği, hatta icap ederse aynı pakete Yavuz Gökmen, Altan kardeşler vb.nin de konulmasını tavsiyesini verdiğini yazdı. 1 Kasım 2000'de Ilıcak bu kez milletvekili sıfatıyla bir basın toplantısı düzenledi ve elindeki belgenin fotokopisini basın mensuplarına dağıttı. Aynı gün akşam saatlerinde Genelkurmay'dan yapılan açıklamada, böyle bir belgenin hazırlandığı kabul edildi ama uygulamaya konduğu reddedildi.

1990'larda toplumun bir kesimi ve Türk Silahlı Kuvvetlerinin tehlike olarak gördüğü Fethullah Gülen hakkında şöyle dedi:

"Kendine özgü bir insan. Tam olarak şey yapamıyorsunuz, elle tutamıyorsunuz. Çünkü bizim belirli, yetmiş yılda oluşmuş, birtakım kalıplarımız var. Biz o kalıplarımızla bakıyoruz insanlara. Hocaefendi öyle bir kalıplarla yetişmiş bir insan değil. Hangi görüşte olursanız olun, uzlaşıyla bakabiliyor. Ne kadar kızgın olursanız olun, ne kadar nefret dahi ediyor olursanız olun; hayır, dinleyebiliyor. Bu çok önemli bir unsur. Bu, bizde hiç olmayan bir şey. Biz son derece sertizdir. Ya bizden yanasındır veyahut da karşındakinden yanasındır. Yoksa, 'Yahu söyle, gel, tartışalım. Bakalım, ben de görüşlerimi anlatayım, sen de görüşlerini anlat. Ama sonunda zarar yok. Belki anlaşamayabiliriz ama hiç değilse birbirimizin ne yaptığını daha iyi anlarız.' İşte bu yaklaşımı beni çok etkiliyor."

2005 yılında yazdığı "Fethullah Gülen bizi neden korkutuyor?" başlıklı yazısında şu ifadeleri kullandı:

"Görüşlerini açıklaması beni korkutmadığı gibi bu görüşleri benimseyecek kişilerin ülkenin geleceğini tehlikeye düşüreceklerine de inanmıyorum. Artık Fethullah Gülen'in yakasını bırakalım."

1. 1975 Sıcak Gün Mehmet Ali Birand Sıcak Gün 1975
2. 1979 Diyet: Türkiye ve Kıbrıs Üzerine Uluslararası Pazarlıklar Mehmet Ali Birand Diyet: Türkiye ve Kıbrıs Üzerine Uluslararası Pazarlıklar 1979
3. 1986 Emret Komutanım Mehmet Ali Birand Emret Komutanım 1986
4. 1986 Türkiye'nin Ortak Pazar Macerası Mehmet Ali Birand Türkiye'nin Ortak Pazar Macerası 1986
5. 1991 Demirkırat: Bir Demokrasinin Doğuşu, Can Dündar, Bülent Çaplı ile birlikte Mehmet Ali Birand Demirkırat: Bir Demokrasinin Doğuşu, Can Dündar, Bülent Çaplı ile birlikte 1991
6. 1992 Apo ve PKK Mehmet Ali Birand Apo ve PKK 1992
7. 1994 Mart: İhtilalin Pençesinde Demokrasi, Can Dündar, Bülent Çaplı ile birlikte Mehmet Ali Birand Mart: İhtilalin Pençesinde Demokrasi, Can Dündar, Bülent Çaplı ile birlikte 1994
8. 1995 Yılın Perde Arkası 32. Gün Mehmet Ali Birand Yılın Perde Arkası 32. Gün 1995
9. 1996 Türkiye'nin Gümrük Birliği Macerası Mehmet Ali Birand Türkiye'nin Gümrük Birliği Macerası 1996
10. 1999 Eylül: Türkiye'nin Miladı Mehmet Ali Birand Eylül: Türkiye'nin Miladı 1999
11. 2000 Türkiye'nin Avrupa Macerası Mehmet Ali Birand Türkiye'nin Avrupa Macerası 2000
12. 2001 The Özal: Bir Davanın Öyküsü, Soner Yalçın ile birlikte Mehmet Ali Birand The Özal: Bir Davanın Öyküsü, Soner Yalçın ile birlikte 2001
13. 2005 Türkiye'nin Büyük Avrupa Kavgası 31 Temmuz 'dan 17 Aralık 'e Mehmet Ali Birand Türkiye'nin Büyük Avrupa Kavgası 31 Temmuz 'dan 17 Aralık 'e 2005
14. 2005 Gün 20 Yılın Perde Arkası Mehmet Ali Birand Gün 20 Yılın Perde Arkası 2005

Künyeler Vikipedi maddesindeki eser listesinden ayrıştırıldı. Kapağı bulunamayan kitaplar künyesinden dizildi.

1. 1989 · FİLM Bir Kıbrıs Belgeseli:Yeşil Ada Kıbrıs Bir Kıbrıs Belgeseli:Yeşil Ada Kıbrıs 1989
2. 1991 · FİLM Demirkırat: Bir Demokrasinin Doğuşu, Mehmet Ali Birand, Can Dündar, Bülent Çaplı Demirkırat: Bir Demokrasinin Doğuşu, Mehmet Ali Birand, Can Dündar, Bülent Çaplı 1991
3. 1994 · FİLM Mart: İhtilalin Pençesinde Demokrasi Mart: İhtilalin Pençesinde Demokrasi 1994
4. 1994 · FİLM Vehbi Koç Vehbi Koç 1994
5. 1998 · FİLM Eylül Eylül 1998
6. 1999 · FİLM Kıbrıs'ın 50 Yılı Kıbrıs'ın 50 Yılı 1999
7. 2000 · FİLM Özallı Yıllar Özallı Yıllar 2000
8. 2005 · FİLM Unutulmaz Maçlar Unutulmaz Maçlar 2005
9. 2006 · FİLM Yıllık Sevda Yıllık Sevda 2006
10. 2006 · FİLM Mayıs Mayıs 2006
11. 2006 · FİLM Latife Hanım Latife Hanım 2006
12. 2008 · FİLM Binbir Gece - Rolü: Mehmet Ali Birand Binbir Gece - Rolü: Mehmet Ali Birand 2008
13. 2008 · FİLM Çok Güzel Hareketler Bunlar - Rolü: Mehmet Ali Birand Çok Güzel Hareketler Bunlar - Rolü: Mehmet Ali Birand 2008
14. 2009 · FİLM Küçük Kadınlar - Rolü: Mehmet Ali Birand Küçük Kadınlar - Rolü: Mehmet Ali Birand 2009
15. 2012 · FİLM Son Darbe: 28 Şubat Son Darbe: 28 Şubat 2012
16. 2012 · FİLM Kurtuluş Son Durak - Rolü: Mehmet Ali Birand Kurtuluş Son Durak - Rolü: Mehmet Ali Birand 2012
17. 2012 · FİLM Annem Uyurken - Rolü: Mehmet Ali Birand Annem Uyurken - Rolü: Mehmet Ali Birand 2012

Liste Vikipedi maddesindeki filmografiden alındı. Görseli bulunamayanlar künyesinden dizildi.