biyograftam
Giriş
  1. Keşfet
  2. Kültür & Sanat
  3. Korşirmat
Kültür & Sanat · 1895–1970

Korşirmat Madamin Bey’in Suikastı

Bilinen diğer adları: Mahmud-bek

Şir Muhammed-bek Gazi, Mahmud-Bek yahut Korşirmat takma ismiyle tanınır. (1895, Garbaba, Fergana – 10 Mart 1970) 15 Nisan 1922'den 1922 yazına kadar Türkistan Türk Müstakil İslam Cumhuriyeti Devlet başkanı, 1923'ten itibaren de sürgünde bulunan Korbaşı Hareket...

Hayat çizgisi 11 kaynak Düzeltme öner
Hayat şeridi Bir döneme dokun, çizelge süzülsün
Erken yıllar1895–1914
Kayıt yok1943–1970
189519301970
Miras Önemli eserler Miras Önemli eserler Miras Önemli eserler
01

Kısaca kimdir?

Altı çizili metnin yanındaki mühre dokun: bu bilginin hangi kaynağa dayandığını gör.

Şir Muhammed-bek Gazi, Mahmud-Bek yahut Korşirmat takma ismiyle tanınır. (1895, Garbaba, Fergana – 10 Mart 1970) 15 Nisan 1922'den 1922 yazına kadar Türkistan Türk Müstakil İslam Cumhuriyeti Devlet başkanı, 1923'ten itibaren de sürgünde bulunan Korbaşı Hareketi'nin önde gelen simalarından biri, Büyük Yurtseverlik Savaşı sırasında Abwehr desteğiyle Türkistan'da isyan hareketini yeniden canlandırmak amacıyla teşkil olunan Türkistan Birliği'nin ilk reisidir. Özbek Türk'üdür.

02

Madamin Bey’in Suikastı

—Madamin Bey’in Suikastı

Sovyet hükûmetiyle iş birliğine girerek mücadeleyi bırakan Madamin Bey, Şir Muhammed Bey'e yeni iktidarın safına geçmesi için arabuluculuk teklifinde bulundu. Şir Muhammed Bey, Madamin Bey'in teklifine müzakerelere hazır olduğunu söyleyerek olumlu yaklaşmış gibi göründü, fakat aynı zamanda ona bir tuzak hazırladı. Müzakereler için bir birlikle birlikte Uç-Kurgan'a gelen Madamin Bey, Şir Muhammed Bey tarafından tutuklanarak, kendisiyle şahsî bir husumeti bulunan Kırgızların Korbaşısı Hal Hoca'ya teslim edildi. Neticede, Hal Hoca Madamin Bey'in başını kestirdi. Madamin Bey'e bağlı olan birçok Korbaşı birliği, bu olaydan sonra Hal Hoca ve Şir Muhammed Bey'in denetimine geçti.

1921 yılı Mart ayı sonunda, Korşirmat Sovyet kuvvetleriyle barış görüşmeleri yapmayı kabul etti. Aynı yıl yaz mevsiminde, en yakın silah arkadaşı Muat'din Bey ile birlikte bu görüşmeleri Sovyet komutanlığı ile yürüttü. Ancak Korşirmat bu müzakereleri oldukça kaçamak biçimde sürdürdü. Korbaşı liderlerinin ileri sürdüğü talepler arasında Şeriat'ın dokunulmazlığı, şer'î mahkeme ve adalet sisteminin yeniden tesis edilmesi, özel mülkiyet ve miras hakkı gibi hususlar bulunmaktaydı. Kızıl Ordu komutanlığı, bu talepleri bazı değişikliklerle "kabul ettiğini" beyan etmesine rağmen, isyancılar silah bırakmaya razı olmadı. Sovyet kaynaklarına göre, 12 Eylül tarihinde kendisine silah bırakması için bir ültimatom sunuldu. Korşirmat doğrudan bir yanıt vermekten yine kaçındı. Bunun üzerine, Kızıl Ordu birlikleri Margelan bölgesinde Korşirmat birliklerine karşı taarruza geçti.

Kasım 1921'de Şir Muhammed Bey, Fergana'daki Korbaşı birliklerinin komutasını korbaşı Muat'din'e devretti; kendisi Doğu Buhara'ya geçti, oradan da Afganistan'a intikal etti.

Korşirmat · diğer bölümler

← Korşirmat profilinin tamamı

03

Hayat çizgisi

Günü bilinmeyen olaylar bir tarihe zorlanmaz; yalnızca kaynaktaki yıl yazılır.

  1. 1915

    1915 yılında hac dönüşü sırasında İstanbul'da vefat etmiştir.

    Miras tek kaynak
  2. 1916

    Kesinlik kazanmamış bazı rivayetlere göre Şir Muhammed Bey, 1916 Orta Asya Ayaklanması'na etkin biçimde katılmıştır.

    Önemli eserler tek kaynak
  3. 1917

    Akrabalarının anlattığına göre, 1917 yazında Taşlak civarındaki bir gösteri esnasında Şir Muhammed Bey, jandarma tarafından dövülen bir hemşehrisine sahip çıkarak jandarmayı vurup onu attan düşürmüş ve ardından öldüresiye dövmüştür.

    Miras tek kaynak
  4. 1920

    1920 yılında Kâbil'den resmî destek sağlamayı başarmışlar ve ardından Afganistan'ın kuzeyinde faaliyete geçmişlerdir.

    Önemli eserler tek kaynak
  5. 1921

    1921 sonbaharında Enver Paşa, Korşirmat ve Cüneyt Han ile ittifak kurarak Buhara Sovyet Halk Cumhuriyeti'nin önemli bir bölümünü ele geçirmiştir.

    Miras tek kaynak
  6. 1922

    Ancak Haziran - Ağustos 1922 tarihleri arasında, Nikolay Kakurin ve ardından P.A.

    Önemli eserler tek kaynak
  7. 1925

    1925 yılında, OGPU ajanı Georges Agabekov, Kâbil'de Korşirmat ile görüşerek İngilizlerle yaptığı varsayılan anlaşmanın metnini elde etmeye çalıştı; böyle bir anlaşma bulunmadığını öğrenince, Agabekov, Korşirmat'la ilgili faaliyetlerin takibine olan ilgisini kaybetti.

    Önemli eserler tek kaynak
  8. 1941

    Eylül 1941'de, Alman istihbaratının talimatıyla Korbaşı birliklerini yönetmenin yanı sıra, Sovyet Orta Asyası'nda oluşturduğu ajan ve sabotaj şebekesini genişletmiş, bu ağ üzerinden bölgedeki istihbarat verilerini toplamayı sürdürmüştür.

    Önemli eserler tek kaynak
  9. 1942

    OGPU'ya göre, İkinci Dünya Savaşı sırasında (1942 yılına dek) Mahmud Bey, Türk, Japon ve Alman istihbarat servisleri lehine, Orta Asya cumhuriyetleri ve Afganistan'ın kuzeyinde başlıca istihbarat toplayıcı ajan olarak faaliyet göstermekteydi.

    Önemli eserler tek kaynak
04

Bağlantı atlası

Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.

Korşirmat Enver Paşa Hive Hanlığı Hokand Hanlığı Zeki Velidi Togan
düz çizgi: bu biyografide anılıyorkesik çizgi: bu kişiyi anıyor
  • Korşirmat hayat hikâyesinde anıyor Enver Paşa

    “1921 sonbaharında Enver Paşa, Korşirmat ve Cüneyt Han ile ittifak kurarak Buhara Sovyet Halk Cumhuriyeti'nin önemli bir bölümünü ele geçirmiştir.”

  • Korşirmat hayat hikâyesinde anıyor Hive Hanlığı

    “Afgan monarşisi, ülkenin kuzeyindeki çok sayıdaki Korbaşı oluşumuna karşı ihtiyatlı bir tutum sergilemekteydi; zira kısa süre içerisinde Sovyetler Birliği'nin Almanya tarafından ma...”

  • Korşirmat hayat hikâyesinde anıyor Hokand Hanlığı

    “Şir Muhammed Bey'in dedesi Abdurahimbek, Hokand Hanlığı'nın son hükümdarlarından biri olan Hudayar Han'ın beylerinden biriydi.”

  • Korşirmat hayat hikâyesinde anıyor Zeki Velidi Togan

    “Ancak bu iddia, meşhur Başkurt Türkoloğu Zeki Velidi Togan tarafından tartışmaya açılmıştır.”

05

Kaynaklar

11kaynak kaydı
8farklı yayıncı
1ansiklopedi maddesi
9zaman çizelgesi olayı
  1. K·01
    Ansiklopedi maddesiansiklopedi maddesi
    Vikipedi - Korşirmat
    tr.wikipedia.org · erişim 03.10.2026

    NotAçık kaynak ansiklopedi maddesi.

    Kaynağa git ↗
  2. K·02
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Пылёв, А. И. (2006). Басмачество в Средней Азии: этнополитический срез : взгляд из XXI века (Rusça). Кыргызско-Российский славянский университет.
    books.google.com · erişim 03.10.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  3. K·03
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    upravlenie, Russian S. F. S. R. Gosudarstvennoe politicheskoe (2004). "Sovershenno sekretno": 1929 g (Rusça). Institut rossiĭskoĭ istorii RAN. ISBN 9785805501310.
    books.google.com · erişim 03.10.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  4. K·04
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "Ещё раз о Шермухаммад-беке и авторе книги о нём — Джонриде Абдуллаханове". Письма о Ташкенте (Rusça). 21 Aralık 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Temmuz 2021.
    mytashkent.uz · erişim 03.10.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  5. K·05
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "Н. Гейдаров: К вопросу о ситуации в Афганистане". ia-centr.ru (Rusça). 23 Ekim 2020. 17 Temmuz 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Temmuz 2021.
    arşiv · ia-centr.ru · erişim 03.10.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  6. K·06
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    автор. "Шермухаммад-бек". kokshetau.asia (Rusça). 21 Aralık 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Temmuz 2021.
    arşiv · kokshetau.asia · erişim 03.10.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  7. K·07
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "БАСМАЧЕСТВО • Большая российская энциклопедия - электронная версия". bigenc.ru. 6 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Temmuz 2021.
    arşiv · bigenc.ru · erişim 03.10.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  8. K·08
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "Сводка о басмачестве · Russian Perspectives on Islam". islamperspectives.org. 17 Temmuz 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Temmuz 2021.
    islamperspectives.org · erişim 03.10.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  9. K·09
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Алешкин, Петр; Васильев, Юрий (30 Ocak 2018). Крестьянские восстания в Советской России (1918—1922 гг.) в 2 томах. Том второй (Rusça). Litres. ISBN 978-5-04-035380-4.
    books.google.com · erişim 03.10.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  10. K·10
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    С, Агабеков Г. (16 Ekim 2015). ЧК за работой (Rusça). Directmedia. ISBN 978-5-4475-5895-6.
    books.google.com · erişim 03.10.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  11. K·11
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    historyonline (26 Ekim 2012). "Разгром басмачества". необычные истории из истории. 24 Aralık 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Temmuz 2021.
    historyonline.livejournal.com · erişim 03.10.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
yayımlanmadı

Bilerek dışarıda bırakılanlar

Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.

Metin lisansı

Vikipedi’den uyarlanmıştır

Bu profildeki metinler Vikipedi’deki “Korşirmat” maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.

06

Ne değişti?

  1. Kaynak yeniden tarandı

    Profil bilgileri kaynak maddeyle yeniden karşılaştırıldı.

  2. Profil oluşturuldu

    11 kaynak ve 9 olayla ilk kayıt.

07

Düzeltme masası

Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.

  1. Ne yanlış?
  2. Doğrusu
  3. Kaynak

Hangi bölümde bir hata var?

Önerin editör incelemesinden geçer, otomatik yayımlanmaz. E-posta adresin yalnızca bu başvuru için kullanılır.
08

Buradan nereye?

aynı alan · kültür & sanat

Mustafa Hakan Güvençer

Bürokrat · d. 1963

aynı alan · kültür & sanat

Erol Kaya

Siyasetçi · d. 1959

aynı alan · kültür & sanat

Recai Güreli

Bürokrat · d. 1884

Kültür & Sanat alanındaki tüm profiller →