İran Cephesi İran’ın Tarafsızlığı ve İhlali

1 Kasım 1914 tarihinde, Osmanlı İmparatorluğu'nun savaşa dahil olmasıyla birlikte tahta yeni çıkan Kaçar şahı Ahmed Şah Kaçar, İran’ın tarafsızlığını ilan etti; bu karar daha sonraki her hükûmet tarafından da yinelendi. Şah hükûmeti bi'taraflığını ilan etmiş olmasına rağmen, 1907'de Britanya-Rusya Antantı gereği Ruslara ve İngilizlere, kendi toprakları üzerinde birliklerini barındırmaları için gerekli müsaadeyi vermişti. Nitekim Ruslar, Osmanlı-İran sınırının her iki tarafındaki Kürt aşiretlerini, Ermeni ve Nesturileri ayaklandırmak için çeşitli istihbarat faaliyetleri yürütmekteydi.

Ancak Rus kuvvetleri İran topraklarını tahliye etmedikçe tarafsızlığın bir anlam ifade etmeyeceği, özellikle de İran’ın bu politikayı uygulayacak askerî güce sahip olmadığı gerçeği aşikârdı. Nitekim ne savaşan taraflardan herhangi biri ne de İran’ın İtilaf Devletlerine karşı savaş ilan etmesini isteyen İranlı milliyetçiler -özellikle de Demokratlar- hükûmetin ilan ettiği tarafsızlığa saygı gösterdi. Tarafsızlık politikasını hayata geçirmenin zorluklarıyla birlikte İran hükûmeti, bir dizi içinden çıkılmaz sorunla da kuşatılmış durumdaydı. 1907 Antlaşması ile aralarındaki anlaşmazlıkları gideren eski rakipler Rusya ve Büyük Britanya, İran’ın siyasi ve mali işlerini kontrol altında tutuyordu. Fakat bu antlaşma ne rekabeti ne de birbirlerine duydukları güvensizliği sona erdirdi; Alman faaliyetleri ise İran siyaset sahnesine yeni bir unsur getirerek "oyunun eski kurallarını" altüst etti. Bu durum, emperyalist güçler tarafından uzun süredir aşağılandığını hisseden Demokratlar ve milliyetçiler için başvurulabilecek yeni bir kapı açtı.

Osmanlı hükûmeti ise tereddüt etmeden "İran tarafındaki hududumuzu korumak üzere gereken tedbirleri aldık." demiştir. Yüzbaşı Mukbil Bey'e göre de "Bu bölgedeki eylemimiz sadece müdafaaya yönelik sınırlı olmalıydı." denilmektedir.