Kısaca kimdir?
Heşt Bihişt, İdris-i Bitlisi tarafından II. Bayezid’in isteği üzerine yazılan ve Osmanlı Devleti’nin II. Bayezid dahil sekiz padişah dönemini anlatan Farsça tarihi kitabıdır.
Eser, ilk sekiz padişah dönemini içine aldığı için Farsça’da “Sekiz Cennet” anlamına gelen “Heşt Bihişt” adıyla tanınır; Arapça adı “Kitâbü’s Sıfati’s-Semâniyye fi Ahbari’l Kayâsıreti’l Osmaniyye”’dir.
İdris-i Bitlisi, İlhanlı devri tarihçisi Vassaf’ın, Moğol tarihçisi Cüveynî’nin, Yezdî’nin meşhur tarihlerini örnek alarak yazmaya başladığı eseri 30 aylık bir çalışma sonunda 1506’da tamamlamıştır.
8000 satırı bulan mısra, beyit, kaside ve rubâîlerle süslü olan eserde edebi yön ağır basar ve belagat ön planda tutulur. Bu özellikler daha sonraki dönemlerin tarih yazıcılığında bir tarz olarak benimsenmiştir.
Eserin önemi ilk olarak I. Mahmud zamanında anlaşılmış ve bu dönemde padişahın teşvikleriyle eser, Abdülbaki Sadi Efendi tarafından Türkçe’ye çevrilmiştir.
Türkiye’de ve Türkiye dışındaki kütüphanelerde pek çok yazma nüshası bulunur. Günümüz ulaşan müellif hattı dört nüshası mevcuttur.
Müellifin oğlu Ebülfazl Mehmed Efendi, Yavuz Sultan Selim devri olaylarını babasının müsveddelerine dayanarak “Źeyl-i Heşt Bihişt” adıyla kaleme almıştır.
İçeriği
—İçeriği
Kitap bir mukaddime, sekiz ketîbe veya bihişt ve bir de hatimeden oluşur. Her bir ketîbe ayrı bir padişahın dönemini anlatır. Her ketîbenin girişinde 50–100 beyit arasında mesnevî vardır. Yazarın kendi döneminde bizzat şahit olduğu olayları anlatan bölüm, en kıymetli bölüm kabul edilir.
Mukaddime, esere sonradan eklenen bir bölümdür. Başlangıç bölümünde yazar, eserini II. Bayezid’e sunduktan sonra uğradığı haksızlıkları anlatır ve aleyhindeki iddiaları çürütür. “Mukaddime-i suğra” denen bölümde tarih ilminin incelikleri, padişahların tarihi bilme zorunlulukları, tarihi bilmemenin yaratacağı sonuçları işlenir. Mukaddime-i kübra denen bölümde ise Osmanlı sultanlarının diğer ülkelerin sultanlarına nazaran üstün olduğu ve Heşt Behişt'in de diğer tarih kitaplarına göre ayrıntılı oluşu anlatılır.
Heşt Behişt · diğer bölümler
Bağlantı atlası
Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.
-
Heşt Behişt hayat hikâyesinde anıyor Osmanlı Hanedanı
“Onu devletin kuruluşundan 1502/1503 yılına kadar olan Osmanlı hanedanının tarihini Farsça olarak, belagatli bir dille, Cüveynî, Vassaf, Yezdî ve Timurî’nin üslubuna benzer şekilde...”
-
Heşt Behişt kendi hikâyesinde anılıyor Şeyhî
“Sehî Bey'in Heşt Behişt tezkiresinde Harname'nin ve Hüsrev ü Şirin mesnevisinin yazılması şöyle anlatılır: Çelebi Mehmet'ten sonra Osmanlı tahtına geçen II.”
-
Heşt Behişt kendi hikâyesinde anılıyor Günay Kut
“1978'de Türkiye'ye dönünce "Heşt Behişt: Sehi Beg Tezkiresi” adlı çalışması ile 1982 yılında doçent oldu.”
-
Heşt Behişt kendi hikâyesinde anılıyor İdris-i Bitlisî
“Bayezid'in emriyle Farsça kaleme aldığı, Osmanlı tarihi alanındaki Heşt Behişt (Sekiz Cennet) adlı eseri ile elde etmiştir.”
-
Heşt Behişt kendi hikâyesinde anılıyor Molla Lutfî
“Hakkında bilgiler Heşt Behişt (Sehi Bey), Meşâirü'ş-Şu'arâ (Aşık Çelebi), Tezkire-i Lâtifi, Şuarâ Tezkiresi (Kınalızade Hasan Çelebi), Riyâzü'ş-Şuarâ (Riyazî), Beyânı Tezkiresi ve...”
Kaynaklar
Bu profil için henüz kaynak kaydı yok.
Bilerek dışarıda bırakılanlar
Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.
Vikipedi’den uyarlanmıştır
Bu profildeki metinler Vikipedi maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.
Ne değişti?
-
Profil oluşturuldu
0 kaynak ve 0 olayla ilk kayıt.
Düzeltme masası
Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.
- Ne yanlış?
- Doğrusu
- Kaynak
Önerin masada.
Editör ilk yanıtı en geç 5 iş günü içinde verecek. Kabul edilirse “Ne değişti?” günlüğünde görünecek.