Kısaca kimdir?
Molla Hayâlî, 15. yüzyıl Osmanlı alimi.
Fatih Sultan Mehmed devri alimlerindendir. Fıkıh, tefsir ve Arap diline dair şerh ve haşiyeler yazmıştır. Yaşadığı devrin ilmî meselelerini en iyi kavrayan âlimler arasında yer aldığı ifade edilir.
Gündemde
Başlıklar yayın kuruluşlarının RSS akışlarından ve konu sayfalarından otomatik eşlenir; sayfa açıkken kendiliğinden yenilenir. Haberin tamamı kaynağındadır.
Hayat hikâyesi
02.1Hayatı
İznik'te dünyaya geldi. İsmi Ahmed, lakabı Şemsedin'dir. Babası; Kadı Hoca Musa Efendi idi. Babasının yanında ilk öğrenimini gördükten sonra Yeşil Medrese'de (Bursa Sultaniye Medresesi) eğitimine devam etti. Müderris Hızır Bey'den icazet aldı ve onun kızı ile evlendi.
Bir süre Hızır Bey'in yardımcısı olarak çalıştıktan sonra müderris olarak Filibe Medresesi'ne tayin edildi. "'Alâ Şerĥi’l-Aķāidi’n-Nesefiyye" adını taşıyan eserini burada yazdı; sadrazam Veli Mahmud Paşa'ya sunarak takdirini kazandı. Kitap, islam alimleri tarafından beğenilmiş ve çok defa bir imtihan metni olarak kullanılmıştır.
Hatibzâde diye şöhret kazanan Molla Tâceddin'in ölümü üzerine İznik Orhaniye Medresesi'ne tayin oldu ve hac ziyaretini yaptıktan sonra bu göreve başlamayı kabul etti. Hac ziyareti sırasında Mısır'a uğradığı düşünülür. Hayâlî, Orhaniye Medresesi'nde kısa bir dönem müderrislik yaptıktan sonra henüz otuz üç yaşında iken ölmüştür. Kaynaklarda yaşı üzerinde görüş birliği olsa da ölüm tarihi konusunda farklı görüşler vardır. Farklı kaynaklarda ölüm tarihi “875(1470)”, “860 (1456) yılından sonra”, “862 (1458)”, “870 (1466)” şeklinde ifade edilmiştir.
Kabri Bursa'da Zeyniler Haziresi'nde Molla Hüsrev'in kabri yakınındadır.
Titiz araştırmaları ve nazik üslûbu sebebiyle Hayâlî mahlasının verildiği kaydedilmektedir.
02.2Kelâm
- Ĥâşiye alâ Şerĥi'l-Aķāidi'n-Nesefiyye
- Şerĥu'l-Ķaśîdeti'n-nûniyye. Hocası Hızır Bey'in yazıp Fâtih Sultan Mehmed'e sunduğu Kasîde-i Nuniyye adlı risalesine yazılan şerhlerin en ünlüsüdür.
- Ĥâşiye alâ Şerĥi Tecrîdi'l-aķāid. Nasîruddîn-i Tûsî'nin Tecrîdü'l-aķāid'i üzerine Seyyid Şerîf el-Cürcânî tarafından yapılan şerhin ilk bölümüyle ilgili bir hâşiye.
- Ĥâşiye alâ Şerĥi'l-Maķāśıd. Teftâzânî'nin Şerĥu'l-Maķāśıd adlı eserinin beşinci “maksad”ına hâşiyedir.
02.3Tefsir
• Müsveddâtü Ħayâlî ale’l-Keşşâf. Zemahşerî’'nin tefsiriyle ilgili notlar
02.4Fıkıh
- Ĥâşiye alâ Şerĥi'l-Viķā.
- Ĥâşiye alâ Şerĥi Muħtaśari'l-Müntehâ. İbnü'l-Hâcib'in Muħtaśarü'l-Müntehâ adlı eserine Adudüddin el-Îcî tarafından yapılan şerhe Seyyid Şerîf el-Cürcânî'nin yazdığı hâşiyenin hâşiyesidir.
Bağlantı atlası
Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.
-
Hayâlî hayat hikâyesinde anıyor Molla Hüsrev
“Kabri Bursa'da Zeyniler Haziresi'nde Molla Hüsrev'in kabri yakınındadır.”
-
Hayâlî hayat hikâyesinde anıyor Veli Mahmud Paşa
“"'Alâ Şerĥi’l-Aķāidi’n-Nesefiyye" adını taşıyan eserini burada yazdı; sadrazam Veli Mahmud Paşa'ya sunarak takdirini kazandı.”
-
Hayâlî kendi hikâyesinde anılıyor Bahri Dede
“Türk edebiyatının en bilinen beyitlerinden biri olan 'Cihân-ârâ cihân içindedir' mısralarının asıl sahibi olup, bu beyti şair Hayâlî Bey'e hediye etmesiyle tanınır.”
Kaynaklar
Bu profil için henüz kaynak kaydı yok.
Bilerek dışarıda bırakılanlar
Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.
Vikipedi’den uyarlanmıştır
Bu profildeki metinler Vikipedi maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.
Ne değişti?
-
Profil oluşturuldu
0 kaynak ve 0 olayla ilk kayıt.
Düzeltme masası
Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.
- Ne yanlış?
- Doğrusu
- Kaynak
Önerin masada.
Editör ilk yanıtı en geç 5 iş günü içinde verecek. Kabul edilirse “Ne değişti?” günlüğünde görünecek.