Eşref Sencer Kuşçubaşı

Çerkes Mustafa Nuri Bey'in oğludur. Çerkeslerin Ubıh boyundandır. Harp okulunun son sınıfındayken Jön Türkler'le ilişkisi yüzünden II. Abdülhamid tarafından Hicaz'a sürgüne gönderildi. Sürgünde bulunduğu zindandan kaçıp II. Abdülhamid'in başyaverinin oğlunu üç tabur korumanın arasından kaçırmayı başardı. Arabistan'da II. Abdülhamid'e karşı giriştiği isyan hareketi sırasında tüm Arabistan'ı dolaştı, yerel şeyhlerle dostluk kurdu. Her an her yerde ortaya çıkabildiği için kendisine şeyhi't tuyyur (uçanların efendisi) denildi.

II. Abdülhamid meşrutiyeti ilan etmek zorunda bırakılıp aralarında Kuşçubaşı'nın da bulunduğu pek çok kişiye af çıkarmasıyla birlikte isyanına son verdi. İsyan sırasında etrafına topladığı kendisine bağlı silah arkadaşlarıyla beraber, kurulan Teşkilat-ı Mahsusa adlı istihbarat örgütüne katıldı.

1911 yılında Trablusgarp'ta Enver Bey ile birlikte direniş hareketlerini örgütledi. 1912 yılında İkinci Balkan Savaşı sırasında Enver Bey, kardeşi Sami Kuşçubaşı, Cihangiroğlu İbrahim ve Süleyman Askeri ile birlikte Çorlu, Tekirdağ, Malkara, Hayrabolu ve Edirne'nin kurtarılmasında yer aldı. Aynı yıl Süleyman Askeri ve yörenin ileri gelenleri ile beraber Batı Trakya'da, Batı Trakya Bağımsız Hükûmeti adıyla ilk Türk Cumhuriyeti'nin kurulmasında rol oynadı.

I. Dünya Savaşı'nın çıkmasıyla birlikte 1914-1915 yılları arasında Teşkilat-ı Mahsusa için Arap Yarımadası'nda görev yaptı, Süleyman Askeri Bey'in ölümünü takiben Teşkilat-ı Mahsusa başkanı olmuştur. 1915-1918 yılları arasında bu görevi sürdürdü.

I. Dünya Savaşı sırasında İngilizlere karşı girişilen İkinci Kanal Harekâtı'nda öncü birliklere komutanlık etti. 1917 yılında Hayber'de Faysal'ın (sonradan Irak Kralı olacaktır) 20 bin kişilik birliğine karşı 40 kişilik Teşkilat-ı Mahsusa birliği ile beş saatten fazla savaştıktan sonra yaralı olarak ele esir düştü. Bir savaş gemisi ve bir denizaltı eşliğinde Malta'ya sürgüne gönderildi. Sürgünlüğü sırasında Arabistan'daki macerasını, yakalanışının ve sürgün hayatının ayrıntılarını anlatan bir eser yazdı.

Yakalandıktan sonra Lawrence'a "Lawrence, kazandığını sanıyorsun. Fakat henüz hiçbir şey bitmedi. Hükûmetinin başına öyle musibetler salacağım ki, 2 asır uğraşsanız bitiremeyeceksiniz." dediği iddia edilmektedir.

İngilizlerle imzalanan esir değiş-tokuş anlaşması gereği serbest bırakıldı. Deniz yoluyla Anadolu'ya döndü ve hemen Türk Kurtuluş Savaşı'na katıldı. 1920 yılı boyunca kendi yetiştirdiği Çerkez Ethem'le beraber Kuva-yi Seyyare'de Yunan işgaline karşı savaştı. Özellikle Adapazarı civarındaki Kuvâ-yi Milliye'nin başarıları ona mal edildi. Çerkez Ethem'in Türk kuvvetlerine isyan edip yenilmesinden sonra onunla birlikte Yunan kuvvetlerine sığındı.

Lozan Antlaşması'ndan sonra Yunan ve İngiliz iş birlikçisi olması iddiasıyla, Çerkez Ethem'le birlikte Yüzellilikler listesinde yer alarak vatandaşlıktan çıkarıldı. Türkiye'ye girişi 1936 yılına kadar yasaklandı. 1936 affıyla yurda girişi serbest bırakıldığı hâlde "Hiçbir zaman af dilemedim,

2023-2024 yılları arasında tabii'de yayımlanan Mahsusa: Trablusgarb dizisinde Ali Ersan Duru tarafından canlandırıldı. Kurtlar Vadisi dizisindeki Aslan Akbey karakteri Kuşçubaşı Eşref'in torunu olarak kurgulanmıştır.

1. KİTAP TSK Genelkurmay Başkanlığı Arşivi, I. Dünya Savaşı'nda Güney Cepheleri Savaşları Eşref Sencer Kuşçubaşı TSK Genelkurmay Başkanlığı Arşivi, I. Dünya Savaşı'nda Güney Cepheleri Savaşları
2. KİTAP İngiliz Harp Tarihi Arşivi, I. Dünya Savaşı'nda Arabistan Bölgesi Savaşları Eşref Sencer Kuşçubaşı İngiliz Harp Tarihi Arşivi, I. Dünya Savaşı'nda Arabistan Bölgesi Savaşları
3. KİTAP Cemal Kutay, Trablusgarb'da Bir Avuç Kahraman Eşref Sencer Kuşçubaşı Cemal Kutay, Trablusgarb'da Bir Avuç Kahraman
4. KİTAP Cemal Kutay, Trakya'da İlk Türk Cumhuriyeti Eşref Sencer Kuşçubaşı Cemal Kutay, Trakya'da İlk Türk Cumhuriyeti
5. KİTAP Cemal Kutay, Teşkilat-ı Mahsusa Eşref Sencer Kuşçubaşı Cemal Kutay, Teşkilat-ı Mahsusa
6. KİTAP Cemal Kutay, Lawrence'a Karşı Kuşçubaşı Eşref Sencer Kuşçubaşı Cemal Kutay, Lawrence'a Karşı Kuşçubaşı
7. KİTAP Philip H. Stoddard, Teşkilat-ı Mahsusa: İstanbul'un Doğusunda Bitmeyen Oyun Eşref Sencer Kuşçubaşı Philip H. Stoddard, Teşkilat-ı Mahsusa: İstanbul'un Doğusunda Bitmeyen Oyun
8. 2008 Enver Paşa Dergisi, "Eşref Sencer Kuşçubaşı Eşref Sencer Kuşçubaşı Enver Paşa Dergisi, "Eşref Sencer Kuşçubaşı 2008
9. KİTAP Ahmet Efe, Efsaneden Gerçeğe Kuşçubaşı Eşref Eşref Sencer Kuşçubaşı Ahmet Efe, Efsaneden Gerçeğe Kuşçubaşı Eşref
10. KİTAP Polat Safi, Eşref - Kuşçubaşı'nın Alternatif Biyografisi Eşref Sencer Kuşçubaşı Polat Safi, Eşref - Kuşçubaşı'nın Alternatif Biyografisi
11. KİTAP Benjamin C. Fortna, Kuşçubaşı Eşref Eşref Sencer Kuşçubaşı Benjamin C. Fortna, Kuşçubaşı Eşref

Künyeler Vikipedi maddesindeki eser listesinden ayrıştırıldı. Kapağı bulunamayan kitaplar künyesinden dizildi.