Kısaca kimdir?
Altı çizili metnin yanındaki mühre dokun: bu bilginin hangi kaynağa dayandığını gör.
Çelik Uygur (Uğur) Gülersoy (d. 23 Eylül 1930, Hakkâri - ö. 6 Temmuz 2003, İstanbul); avukat, turizmci ve yazar.
İstanbul'un tarihî yapıların onarılıp halka açılmasına öncülük eden, turizme kazandırdığı kültür varlıklarının hikâyelerini tarihi, estetiği, anıları ve fotoğraflarıyla kitaplaştırıp yayımlayan bir kültür insanıdır. Soğukçeşme Sokağı'nda oluşturduğu İstanbul Kitaplığı'nda İstanbul ile ilgili on binin üzerinde eseri bir araya getirmiştir.
Türkiye'de henüz turizmin henüz tanınmadığı bir dönemde turizmi geliştirmeye çalışan Gülersoy'un adı, 55 yıl çeşitli kademelerde görev yaptığı, 1965-2002 arasında genel müdürlüğünü üstlendiği Türkiye Turing ve Otomobil Kurumu'yla özdeşleşmiştir.
Tarihî eserlerin restorasyonu
—Tarihî eserlerin restorasyonu
Gülersoy, 1971'de gerçekleştirilen bir düzenlemeyle triptik (otomobiller için verilen geçici gümrük belgesi) gelirini TTOK'a kazandırdı ve sağladığı bu maddi birikimle İstanbul'un tarihsel eserlerini restore etme, şehrin doğal ve tarihî kültür varlıklarının turistik işletmeler aracılığıyla halkın yararına sunmak üzere çalışmalar yaptı.
1970'lerde Kariye Müzesi'ne yardımlar ve çevre düzenlemesi; Ayrılık Çeşmesi'ndeki tarihî mezarlığın onarımı, çevredeki tarihî taşların toplanması, dikilip onarılması; Kandilli tarihî mezarlığının onarılması ve ağaçlandırılması için yaptığı çalışmalarla İstanbul'a hizmet verdi. Aynı dönemde Bolu'da, Koru Oteli satın alınarak Necdet Kalay'ın resimleri, kuş ve kelebek koleksiyonlarıyla süslenmiş; Safranbolu'nun en büyük konağı satın alınıp otele dönüştürülmüştür.
Gülersoy, 1979-1989 arasında gerçekleştirdiği büyük projelerle yurt içinde ve yurt dışında tanındı. Turing'in olanaklarıyla Çamlıca Tepesi, Kariye Camisi, Sultanahmet'teki Soğukçeşme Sokağı gibi kentsel mekanları yeniden düzenledi; Yıldız Parkı'ndaki Malta Köşkü, Çubuklu'daki Hıdiv Kasrı, Sultanahmet'teki Yeşil Konak, Emirgan Korusu'ndaki Sarı ve Beyaz köşkler gibi tarihsel yapıları onartarak bunlara yeni işlevler kazandırılmasını sağladı.
Malta Köşkü'nün korunması ve çağdaş kullanım amacıyla değerlendirilmesi amacıyla Gülersoy öncülüğünde gerçekleştirilen uygulama, 1979 yılında Avrupa Birliği'nin "Europa Nostra" ödülüne layık görüldü ve Malta Köşkü onarım uygulaması Türkiye'nin aldığı ilk Europa Nostra Ödülü oldu.
Gülersoy'un kültür ve turizm alanındaki çalışmaları 1978 yılında İtalya Cumhurbaşkanı tarafından cavaliere, 1979 yılında Fransa Cumhurbaşkanı tarafından Ordre National du Merite nişanları, 1980'de Türkiye Kültür ve Turizm Bakanlığı'nca şeref plaketi ile ödüllendirildi.
Gülersoy, 1981 Atatürk Yılı'na anlam katmak üzere bir dizi çalışma gerçekleştirdi. Atatürk'ün Samsun'a gitmeden önce 1919 yılında bir süre kaldığı Şişli'deki tarihî evin onarılmasının yanı sıra metnini kendisinin yazdığı, Suha Arın'ın yönettiği "Dolmabahçe ve Atatürk" belgeseli bu çalışmalardan başlıcalarıdır.
Gülersoy'un Sultanahmet'te otel olarak düzenlediği eski konak, 1984 yılında Yeşil Ev adıyla hizmete girdi. Bu restorasyon Europa Nostra Ödülü'ne değer görülen Türkiye'deki ikinci çalışma oldu. 1986 yılında Ayasofya'nın yanındaki Soğukçeşme Sokağı'nda türünün öncü bir örneği olarak Ayasofya Pansiyonları'nı hizmete soktu. Soğukçeşme Sokağı'nın içinde tamirhane olarak kullanılan antik sarnıcın onarılıp lokanta olarak; Sultanhamet Konağı yanındaki Cedid Mehmed Efendi Medresesi'nin İstanbul El Sanatları Çarşısı hâline gelmesini sağladı. Soğukçeşme Sokağı'nın 19. yüzyıl İstanbul sokak dokusuna örnek oluşturacak şekilde düzenledi.
Çelik Gülersoy, Soğukçeşme Sokağı'ndaki evlerden birini bir turistik işletme yerine bir kitaplık olarak tasarlamıştır. Ömrü boyunca topladığı İstanbul kitaplarını, Soğukçeşme Sokağı'nda onardığı bu yapıda topladı. 1985 yılında tüm mal varlığını, kendi adını taşıyan vakfa vasiyet etti. Vakıf, 1990 yılında İstanbul Kitaplığı'nı hizmete soktu.
İstanbul'un Anadolu yakasındaki Feneryolu semtinde, denize yarımada şeklinde uzanmış, üzerinde tarihî ağaçların bulunduğu Fenerbahçesi Parkı'nı, 1990'larda içinde bulunduğu kötü ve bakımsız durumdan kurtararak geniş kitlelerin kullanımına sundu.
Çelik Gülersoy · diğer bölümler
Hayat çizgisi
Günü bilinmeyen olaylar bir tarihe zorlanmaz; yalnızca kaynaktaki yıl yazılır.
-
1930
Doğum ve Erken Yıllar
1930 yılında dünyaya geldi.
Eğitim tek kaynak -
1933
Onun doğumundan sonra iki buçuk yıl Elazığ ve Malatya'da yaşayan ailesi, 1933 yılında İstanbul'a taşınıp Kariye Camii yakınına yerleşti.
Önemli eserler tek kaynak -
1934
Bir yıl sonra, 1934 yılında,Yıldız'a taşındılar.
Önemli eserler tek kaynak -
1935
1935 yılında babasını kaybeden Gülersoy, ilk ve orta eğitimini İstanbul'da tamamladı.
Eğitim tek kaynak -
1947
Türkiye Turing ve Otomobil Kurumu'nun (TTOK) kurucusu Reşit Safvet Atabinen'in daveti ile 1947'de henüz lise öğrencisi iken bu kurumda çalışmaya başladı.
Eğitim tek kaynak -
1951
Çelik Gülersoy'un yayımlanan ilk yazısı, 1951 yılında Belleten'de yayımlanmış "Bir İstanbul Kitabı" başlıklı kitap tanıtım yazısı le başladı.
İlk üretimler tek kaynak -
1955
1955 yılında yazdığı ve Türkçesi "Türkiye'de Trafik Düzeninin Hukuki Temelleri" olan Almanca eser, yayımlanan ilk kitabıdır.
İlk üretimler tek kaynak -
1959
1959-1960 yıllarında askerlik görevini ve ardından avukatlık stajını yaptı.
Önemli eserler tek kaynak -
1961
Çalışma hayatına 1961'de TTOK'ta hukuk müşaviri olarak devam etti.
Önemli eserler tek kaynak -
1963
Bu kitabı Seyahat Acentalığı (1963), Türkiye'nin Turizm Propagandası (1964), Türk Toplumu ve Turizm (1970) adlı mesleki kitaplar takip etti.
Önemli eserler tek kaynak -
1965
Türkiye'de henüz turizmin henüz tanınmadığı bir dönemde turizmi geliştirmeye çalışan Gülersoy'un adı, 55 yıl çeşitli kademelerde görev yaptığı, 1965-2002 arasında genel müdürlüğünü üstlendiği Türkiye Turing ve Otomobil Kurumu'yla özdeşleşmiştir.
Önemli eserler tek kaynak -
1966
1966'da "Trafik'te Kılavuz İşaretler" ve "Turizm Gerçeğimizin En Önemli İncelemesi Üzerine Düşünceler" kitaplarını da yayımlayan Gülersoy, 1967 yılında, İstanbul yollarına, Hollanda levhaları örnek alınarak, Türkiye'nin ilk trafik ve yön levhaları konulmasına ön ayak oldu.
İlk üretimler tek kaynak -
1970
1970'lerde Kariye Müzesi'ne yardımlar ve çevre düzenlemesi; Ayrılık Çeşmesi'ndeki tarihî mezarlığın onarımı, çevredeki tarihî taşların toplanması, dikilip onarılması; Kandilli tarihî mezarlığının onarılması ve ağaçlandırılması için yaptığı çalışmalarla İstanbul'a hizmet verdi.
Önemli eserler tek kaynak -
1974
1974 ve 1975 yıllarında üç dilde ve resimli ilk "Kariye" incelemesi yayınlandı.
İlk üretimler tek kaynak
Bağlantı atlası
Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.
-
Çelik Gülersoy hayat hikâyesinde anıyor Abdülhak Şinasi Hisar
“TTOK bünyesinde Abdülhak Şinasi Hisar, Şehremini Cemil Paşa, Said Naum Duhani, Ali Fuad Cebesoy, Henri Prost gibi tanınmış edebiyatçı, diplomat ve şehircilerin bulunduğu kültür ort...”
-
Çelik Gülersoy hayat hikâyesinde anıyor Mustafa Kemal Atatürk
“Yakın arkadaşlık etme fırsatı bulduğu Abdülhak Şinasi Hisar hakkında "Abdülhak Şinasi Hisar", Mustafa Kemal Atatürk hakkında Atatürk-Atatürk" adlı kitabı yayımladı.”
-
Çelik Gülersoy hayat hikâyesinde anıyor Necdet Kalay
“Aynı dönemde Bolu'da, Koru Oteli satın alınarak Necdet Kalay'ın resimleri, kuş ve kelebek koleksiyonlarıyla süslenmiş; Safranbolu'nun en büyük konağı satın alınıp otele dönüştürülm...”
-
Çelik Gülersoy hayat hikâyesinde anıyor Suha Arın
“Atatürk'ün Samsun'a gitmeden önce 1919 yılında bir süre kaldığı Şişli'deki tarihî evin onarılmasının yanı sıra metnini kendisinin yazdığı, Suha Arın'ın yönettiği "Dolmabahçe ve Ata...”
-
Çelik Gülersoy kendi hikâyesinde anılıyor Leyla Asım Turgut
“Ailesinden kalan fotoğraflar, belgeleri ve sanat koleksiyonu ile toprak altı koleksiyonunu ve özel eşyalarını, İstanbul Resim Heykel Müzesi, İstabul Deniz Müzesi, Arkeoloji Müzesi,...”
Kaynaklar
-
K·01Ansiklopedi maddesiansiklopedi maddesiVikipedi - Çelik Gülersoytr.wikipedia.org · erişim 28.09.2026
NotAçık kaynak ansiklopedi maddesi.
Kaynağa git ↗ -
K·02Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıÇuhadar, Nuriye Özlem (1 Eylül 2010). "İstanbul'a Adanmış Bir Hayat: Çelik Gülersoy". Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi (16): 711-724. ISSN 1303-9369. 8 Temmuz 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi8 Temmuz 2023.dergipark.org.tr · erişim 28.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·03Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı"Cumhuriyet Kuşağının Not Karnesi:Çelik Gülersoy" (PDF). Taha Toros Arşivi. 8 Temmuz 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 8 Temmuz 2023.core.ac.uk · erişim 28.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·04Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı"Çelik Gülersoy Biyografisi". Çelik Gülersoy Vakfı İstanbul Kitaplığı web sitesi. 9 Temmuz 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Temmuz 2023.arşiv · istanbulkitapligi.org.tr · erişim 28.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·05Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıKaya, Aysel (4-5 Nisan 2014). "Akademik Kişiliği ve Yayınları ile Çelik Gülersoy'un Turing'e Katkılarının İncelenmesi". III. Disiplinlerarası Turizm Araştırm aları Kongresi: 04-05 Nisan 2014, Kuşadası, Aydın. 8 Temmuz 20...academia.edu · erişim 28.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·06Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıÇelik Yalun, Nurcan (20 Ocak 2011). "Çelik Gülersoy efsanesi ve vefasız İstanbullular!". blog.milliyet.com.tr. 30 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Temmuz 2023.arşiv · blog.milliyet.com.tr · erişim 28.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·07Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı"Çelik Gülersoy'un işleri ve kitapları". birgun.net. 28 Temmuz 2007. 8 Temmuz 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Temmuz 2023.birgun.net · erişim 28.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·08Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıBaşgelen, Nezih (7 Temmuz 2013). "İstanbul'u 'dönüştüren' adam: Çelik Gülersoy". Milliyet. 8 Temmuz 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Temmuz 2023.arşiv · www.milliyet.com.tr · erişim 28.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·09Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıPerker, Z. Sevgen (1 Mart 2010). "Avrupa Kültür Mirasının Korunmasında Europa Nostra Ödüllerinin Rolü ve Türkiye". Engineering Sciences. 5 (2): 230-272. doi:10.12739/nwsaes.v5i2.5000067089. ISSN 1308-7231. 8 Temmuz 2023...dergipark.org.tr · erişim 28.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·10Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı"Şişli Atatürk Evi". Atatürk Ansiklopedisi. 19 Mart 2021. 23 Eylül 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Temmuz 2023.arşiv · ataturkansiklopedisi.gov.tr · erişim 28.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·11Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı"Çelik Gülersoy". Türk Edebiyatı İsimler Sözlüü. 11 Eylül 2019. 30 Haziran 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi.arşiv · teis.yesevi.edu.tr · erişim 28.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗
Bilerek dışarıda bırakılanlar
Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.
Vikipedi’den uyarlanmıştır
Bu profildeki metinler Vikipedi’deki “Çelik Gülersoy” maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.
Ne değişti?
-
Kaynak yeniden tarandı
Profil bilgileri kaynak maddeyle yeniden karşılaştırıldı.
-
Profil oluşturuldu
11 kaynak ve 14 olayla ilk kayıt.
Düzeltme masası
Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.
- Ne yanlış?
- Doğrusu
- Kaynak
Önerin masada.
Editör ilk yanıtı en geç 5 iş günü içinde verecek. Kabul edilirse “Ne değişti?” günlüğünde görünecek.