18811938
Kurtuluş Savaşı’nın önderi, Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu ve ilk cumhurbaşkanı. Selanik’te doğdu; 10 Kasım 1938’de İstanbul’da, Dolmabahçe Sarayı’nda aramızdan ayrıldı.
“Yurtta sulh, cihanda sulh.”
1931
“Hayatta en hakiki mürşit ilimdir.”
Samsun, 1924
60
Mustafa Kemal Atatürk ve silah arkadaşlarını saygı, minnet ve rahmetle anıyoruz.
1881’de Selanik’te doğdu; babası Ali Rıza Efendi, annesi Zübeyde Hanım’dır. Selanik Askerî Rüştiyesi’nde matematik öğretmeni ona “Kemal” adını verdi.
Manastır Askerî İdadisi’nin ardından 1899’da İstanbul’da Harbiye’ye girdi; 1902’de teğmen, 1905’te Harp Akademisi’ni bitirerek kurmay yüzbaşı oldu.
Şam’da başlayan görev hayatı Trablusgarp (1911) ve Balkan Savaşları ile sürdü.
Çanakkale Savaşları’nda (1915) Arıburnu ve Anafartalar’da cepheyi tuttu; “Anafartalar Kahramanı” olarak anıldı. I. Dünya Savaşı’nı Suriye cephesinde Yıldırım Orduları Grubu komutanı olarak bitirdi.
19 Mayıs 1919’da Samsun’a çıktı. Amasya Genelgesi ile “milletin istiklalini yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır” dedi; Erzurum ve Sivas kongreleriyle direnişi tek çatı altında topladı.
23 Nisan 1920’de TBMM açıldı ve başkanlığına seçildi. Sakarya Meydan Muharebesi’nin (1921) ardından Meclis ona Gazi unvanını ve mareşal rütbesini verdi. 30 Ağustos 1922’de Başkomutanlık Meydan Muharebesi kazanıldı; Lozan Antlaşması (24 Temmuz 1923) yeni devletin bağımsızlığını tescil etti.
29 Ekim 1923’te Cumhuriyet ilan edildi ve oy birliğiyle ilk cumhurbaşkanı seçildi; ölümüne kadar dört kez bu göreve seçildi.
Eğitimden hukuka, yazıdan ölçü birimlerine uzanan devrimlerle modern Türkiye’nin temellerini attı. Son yıllarında Hatay meselesiyle uğraştı; 10 Kasım 1938’de saat 09.05’te Dolmabahçe Sarayı’nda hayata gözlerini yumdu.
“Ey Türk gençliği! Birinci vazifen, Türk istiklâlini, Türk Cumhuriyetini, ilelebet muhafaza ve müdafaa etmektir.”
“Muhtaç olduğun kudret, damarlarındaki asil kanda mevcuttur.”
Nutuk’un sonunda, Türk gençliğine emanet olarak.
Naaşı, Etnografya Müzesi’ndeki geçici kabrinden 10 Kasım 1953’te Rasattepe’de yükselen Anıtkabir’e taşındı. Her yıl 10 Kasım’da saat 09.05’te ülkenin dört bir yanında hayat durur; sirenler eşliğinde saygı duruşunda bulunulur.
Bu sayfaya yeni bir bilgi, belge ya da onaylanmış bir düzeltme eklendiğinde sana haber verelim.
Bu sayfadaki metinler BiyografTam editörlerince, yaygın kabul gören tarih bilgilerinden yazılmıştır. Ayrıntılı biyografi için Vikipedi maddesine bakabilirsin. Portre: Görsel: Unknown author · Public domain · Wikimedia Commons.