Bitlis Emirliği Tarihçe

Bitlis Beyliği'nin kökenleri, 10. yüzyıla dayanmaktadır. Gürcü Kralı David Curopalate'in (1089-1125) Bitlis ve Sasun bölgelerini fethederek kısa süreli bir egemenlik kurduğu bilinmektedir. Ancak bu hâkimiyet uzun sürmemiş ve Rojkanlar, Gürcülerin bu bölgeler üzerindeki kontrolünü sona erdirerek Bitlis ve Sasun bölgelerinde kendi yönetimlerini tesis etmişlerdir. Ermeni, Gürcü ve yabancı kaynaklar, Bitlis Beyliği'nin kuruluşunu, Gürcü Kralı David Curopalate'in fetihleri sonrasında bölgenin Rojkanlar tarafından ele geçirilmesine dayandırmaktadır. Bununla birlikte, Rojkanlar kendi soylarını Sasaniler'e dayandırmakta. İslam Ansiklopedisi de bu değerlendirmeyi kabul etmekte ve beylik kurulumunun bu dönemde gerçekleştiğini belirtmektedir.

1208 yılında Eyyubiler, Bitlis'i ele geçirip bölgeyi Rojkan Kürtleri'ne ikta olarak verdikten sonra, Rojkanlar Bitlis'e yerleşerek kendi beyliklerini kurmuşlardır. Bu dönemde, Bitlis ve çevresinin demografisi önemli ölçüde değişmeye başlamıştır. Eyyubiler döneminde, Eyyubi ailesinin mensup olduğu Kürt Revvadilerden gruplar Azerbaycan'dan Ahlat ve Bitlis'e yerleşmiş, aynı dönemde Eyyubiler tarafından Hakkari bölgesinden çeşitli Kürt aşiretleri de bölgeye iskan ettirilmiştir. Bu iskan politikası, Türkiye Selçukluları ve mahalli beyliklere karşı bir set oluşturma amacı taşımaktaydı.Rojkan Kürtleri, daha önce Sason bölgesinde hüküm sürmüş ve Bitlis'e yerleşmeleriyle birlikte bu yeni topraklarda güçlenmişlerdir. Zamanla bu beylik, Kürt kaynaklarında Rojkan Emirliği olarak anılmış, Türk kaynaklarında ise Şerefhanlar Beyliği olarak kaydedilmiştir.

Bitlis Beyliği, 14. yüzyılda bölgedeki güç dengeleri nedeniyle Akkoyunlu ve Karakoyunlu devletleriyle çeşitli ilişkiler kurmak zorunda kalmıştır. 1359 yılında Türkmenler, Bitlis Emirliği'ne saldırmış, ancak Bitlis ve Hasankeyf Kürtlerinin oluşturduğu ittifak, Muş yakınlarında yapılan savaşta Türkmenleri mağlup etmiştir. Bu yenilgi, Türkmenlerin bölgedeki etkisini sınırlarken, Bitlis Beyliği'nin gücünü pekiştirmesine katkı sağlamıştır. 15. yüzyıl boyunca Bitlis beyleri, zaman zaman bölgedeki güçlü devletlere bağlılık göstermek zorunda kalmışlardır. Önceleri Karakoyunlulara bağlı bulunan Bitlis Emiri Hacı II. Şeref, Timur'un huzuruna çıkarak ona bağlılığını bildirmiş ve kıymetli atlar hediye etmiştir. Yaklaşık yüz at hediye getiren Hacı Şeref, ovada yapılan yarışta tüm atları geçen kendi atını bizzat Timur'a sunmuştur.Bitlis Emiri Şemseddin ile Kara Yusuf arasında da çok yakın bir ilişki vardı. Kara Yusuf, hem kendi kızını onunla evlendirerek kurmuş olduğu akrabalık bağı hem de kendisine sağladığı destekler nedeniyle ona “oğlum” diye hitap etmekteydi. Emir Şemseddin, Kara Yusuf'un ölümüne kadar ona sadık kalarak askeri ve lojistik destek sağlamıştır. Bu durum, 1422 yılında Kara İskender'in Şemseddin Bey'i öldürmesine kadar sürmüştür. 1478'de Uzun Hasan Bey'in ölümünün ardından Akkoyunlu Devleti'nde yaşanan taht mücadeleleri, Bitlis Beyliği'nin bağımsızlığını yeniden kazanmasına olan