Kısaca kimdir?
Bilge Kağan Yazıtı veya Bilge Kağan Kitabesi, Türk dilinin en eski yazıtlarındandır. Orhun Yazıtları olarak bilinen yazıtlardan biridir.
Bu yazıt, Bilge Kağan'ın ölümünden (734) bir yıl sonra (735), kendi oğlu olan Tengri Kağan tarafından diktirilmiştir. Bu yazıtta da konuşan, Kül Tigin yazıtında olduğu gibi Bilge Kağan'dır.
Moğolistan'da Orhun Irmağı yakınlarında bulunmaktadır. Bilge Kağan Yazıtı ile Kül Tigin Yazıtı arasındaki uzaklık bir kilometredir. Göktürk yazısı ile yazılmıştır. Bazı bölümleri Kül Tigin Yazıtı'ndan aktarılmıştır. Ondan farklı olarak Kül Tigin'in ölümünden sonraki olayları da anlatmıştır. Kül Tigin kitabelerinin çevresinde Bilge Kağan'ın mezarının etrafında da balballar vardır. Bunları Yollug Tigin yazmıştır.
Gündemde
Başlıklar yayın kuruluşlarının RSS akışlarından ve konu sayfalarından otomatik eşlenir; sayfa açıkken kendiliğinden yenilenir. Haberin tamamı kaynağındadır.
Hayat hikâyesi
02.1Genel bilgiler
Bilge Kağan Yazıtı'nın yüksekliği 3.80 metredir. Doğu yüzünde 41 satır, güney ve kuzey yüzlerinde on beşer satır yer almaktadır. Böylece Türkçe yazılmış olan toplam satır sayısı 71'i bulmaktadır. Batı yüzünde ise Çince bir yazı yer almaktadır. Kuzey yüzünün ilk 8 satırı Kül Tigin Yazıtı'nın güney yüzünde yer alan ilk 11 satır ile aynıdır. Ayrıca doğu yüzündeki ilk 24 satır ile Kül Tigin Yazıtının doğu yüzünde yer alan ilk 30 satır aynıdır. Bu yazıt ilk yazıt olarak tarihe geçmiştir. Bu yazıt, Kül Tigin Yazıtına oranla daha çok tahribat görmüştür. Bu nedenle metinler kesik ya da okunamaz durumdadır. Bu yazıtta konuşan Bilge Kağan'dır. Yazıt, 734 yılında ölen Bilge Kağan anısına, 735 yılında oğlu Tengri Kağan tarafından dikilmiştir. Yazıt, Bilge Kağan'ın oğlu Yollug Tigin tarafından yazılmıştır. Çince kitabenin altından Türkçe kitabe devam etmektedir. Ancak Çince kitabe tamamen silinmiştir. Bilge Kağan'ın ölümünden 1 yıl sonra oğlu tarafından yaptırılmıştır. Kitabede Bilge Kağan ve yeğeni Yollug Tigin'in sözleri yer almaktadır. Bilge Kağan Kitabesi hem devrilmiş, hem de parçalanmıştır. O yüzden tahribat ve silinti Bilge Kağan Kitabesinde çok fazladır. Bu abidenin etrafında yine türbe enkazı, heykeller ve balballar bulunmaktadır.
Bağlantı atlası
Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.
-
Bilge Kağan Yazıtı hayat hikâyesinde anıyor Bilge Kağan
“Bilge Kağan Yazıtı veya Bilge Kağan Kitabesi, Türk dilinin en eski yazıtlarındandır.”
-
Bilge Kağan Yazıtı hayat hikâyesinde anıyor Kül Tigin Yazıtı
“Bu yazıtta da konuşan, Kül Tigin yazıtında olduğu gibi Bilge Kağan'dır.”
-
Bilge Kağan Yazıtı kendi hikâyesinde anılıyor Yaşname
“Şiir olarak ilk yaşname örnekleri Yusuf Has Hacib ve Ahmet Yesevi'ye dayanırken, Türkçede yaşname olarak adlandırabileceğimiz ilk yazılı kayıt, Bilge Kağan yazıtının doğu yüzünde b...”
-
Bilge Kağan Yazıtı kendi hikâyesinde anılıyor Eski Türk Yazıtları
“Kül Tigin Yazıtı Bilge Kağan Yazıtı Tonyukuk Yazıtı • Kutluğ Kağan Yazıtı • Sühbaatar Yazıtları • Bömbögör Yazıtı • Çoyr Yazıtı • Köl İç Çor Yazıtı • Altun Tamgan Tarkan Yazıtı • T...”
-
Bilge Kağan Yazıtı kendi hikâyesinde anılıyor Tonyukuk Yazıtı
“Bilge Kağan Yazıtı ile Kül Tigin Yazıtının 360 km doğusunda yer alır.”
-
Bilge Kağan Yazıtı kendi hikâyesinde anılıyor Ongin Yazıtı
“Tonyukuk Yazıtı, Kül Tigin Yazıtı ve Bilge Kağan Yazıtı'ndan sonra önemli yazıtlardan biri olarak gösterilen yazıtta İlteriş Kağan'ın ve Kapgan Kağan'ın adlarını geçmektedir.”
-
Bilge Kağan Yazıtı kendi hikâyesinde anılıyor İlteber
“Bilge Kağan Yazıtı'da Türk kağanının isyan çıkaran ilteberlere karşı mücadelesi şöyle anlatılır: Uygur ilteber yüzçe erig ilgerü tezip bardı.”
Kaynaklar
Bu profil için henüz kaynak kaydı yok.
Bilerek dışarıda bırakılanlar
Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.
Vikipedi’den uyarlanmıştır
Bu profildeki metinler Vikipedi maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.
Ne değişti?
-
Profil oluşturuldu
0 kaynak ve 0 olayla ilk kayıt.
Düzeltme masası
Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.
- Ne yanlış?
- Doğrusu
- Kaynak
Önerin masada.
Editör ilk yanıtı en geç 5 iş günü içinde verecek. Kabul edilirse “Ne değişti?” günlüğünde görünecek.