Abdülcebbar el-Hayyât Hayatı

1856'da Bağdat'ta Keldânî kökenli bir âilede doğdu. Karmelit râhiplerinin okulunda öğrenim gördü. Paris'te Sorbonne Üniversitesi'nde hukûk okuyup 1883'te mezûn oldu, akabinde Bağdat ile Basra'da avukatlık yaptı. Çeşitli idârî ve adlî görevlerde bulundu; Hicaz vâlisi Hacı Mehmed Takiyüddin Paşa'nın aracılığıyla 1883'te Osmanlı Devleti'nden bir rütbe aldı, daha sonra İmtiyaz Nişanı'yla paşalık ünvanını ve çeşitli Osmanlı, Fransız ve Papalık nişanlarını elde etti. 1900'de Avrupa'ya giderek farklı ülkeleri gezdi, altı ay sonra dönüp yerli ve yabancı ticârî işletmelerin vekilliğini üstlendi. 1908'de Kânûn-ı Esâsî'nin îlân edilmesinin ardından 28 Ocak 1909'da Irak gazetesini çıkarmaya başladı; aynı yıl Bağdat Vilâyet Meclisi İdâre Heyeti üyeliğine atandı. Birinci Dünya Savaşı sırasında İstanbul'a gitti ve mütârekeden sonra Bağdat'a döndü.

1920'de Irak'ta kurulan ilk geçici hükûmet olan Birinci Nakib Hükûmeti'nde "bakanlıksız bakan" (vezîr bilâ vezâret) olarak görevlendirilenler arasında yer aldı. Mart 1924'te Bağdat'tan Kurucu Meclis'e mebus seçildiyse de vazîfesi fazla sürmedi zîra 23 Nisan 1924'te Bağdat'ta öldü. Daha evvel inşâsına bağışta bulunduğu, Nekkâre mahallesindeki Ümmü'l-Ahzân Kilisesi'ne defnedildi; söz konusu bağışına duyulan minnetin ifâdesi olarak kilise avlusunun ortasına kendisinin bronz bir büstü yerleştirildiyse de, bu heykelin 2014 yılında bulunduğu yerden kaybolduğu görülmüştür.

Oğlu Enver Hayyât (1884-1941), Irak'ta zirâat ilminin öncülerindendir.