Divan-ı İlahiyat - Geredeli Mustafa Rumi Şabani

Divanı`nı yayımladığımız Şeyh Mustafa Rûmî Efendi, Halveti/Şabani şeyhlerinden Geredeli Aziz lakabıyla tasavvuf tarihine geçmiş olan Şeyh Halîl Efendi`nin küçük oğludur. Geredeli Aziz ailesi, aile kökeninin Gerede ilçesi olması itibariyle Geredeliler olarak bilinirler. Şeyh Mustafa Rûmî`nin babası Şeyh Halîl Efendi, Halvetîlik`in Cemaliyye ana kolundan şubelenmiş Şabâniyye kolunun Nasuhiyye ve Çerkeşiyye silsilesinden yetişerek, adıyla anılan Halîliyye kolunu kurmuştur.Hakkındaki yazılı bilgilerin az olmasına karşılık, intisabı dolayısıyla ve üstadlarının şöhreti itibariyle silsile-nâmelerde ve tarikat kültüründe adından sıkça söz edilmektedir.

Nitekim Şeyhi Çerkeşî Mustafa Efendi`nin, dönemin Padişahı Sultan 2. Mahmud`un isteği üzerine yazdığı "Risale fî-Tahkîki`t-Tasavvuf" başlıklı fetvayı içeren eseri, bu vesileyle hatırlanmalıdır.Şeyh Halîl Efendi Gerede`de 1785 (1200) tarihinde doğmuş ve yine aynı yerde 1843 (1259) tarihinde vefat etmiştir. Oğlu Mustafa Rûmî`nin, Divanında, babası için yazdığı "Sultan Halîlü`l-Halvetî" redifli şiir (bkz. şiir 225) ile bir Mersiyyesinden (bkz.şiir 28) öğrendiğimize göre, otuz altı yıl müddetle irşad görevinde bulunmuştur.

Onun hakkında Sefîne-i Evliyâ`da bulunan bilgiler önemlidir: "Geredelidir ve Gerede`de medfûndur. Terceme-i hâli buraca malûm değildir. Hikâye olunduğuna göre şöhret-i şâyia-i reşâdetine binâen Sultân Mahmûd-ı sânî müşârünileyhi Dersaâdet`e da`vet etmiş, o da, da`vete icâbet eylemiştir.

Esasen ümmî oldukları halde "İnneme`l-a`mâlü bi`n-ni`yât" hadis-i şerifine verdiği ârifane zengin ma`nâlar Sultan`ın ve İstanbul ulemâsının hayretlerini celbetmiş; fevkalade takdir ve hürmet görmüştür. Tesis ettiği şubeye "Halîliyye-i Şa`baniyye" derler." Kendisinden teselsül eden Bolulu Şeyh Ömer Fuâdî-i Sânî ise İstanbul`da şöhret bulmuştur. Diğer meşhur halifesi ise Safranbolu Yazıköylü şeyh Hacı Emin Efendi`dir.Fakr u fenâ zümresi halvetî dervîşleriMedhe sezâ cümlesi halvetî dervîşleriŞâh-ı `aşkın kulları hizmeti makbûlleriDost bâğçesi gülleri halvetî dervîşleriHalka-i zikre girer tenleri `üryân ederAşk ile devrân eder halvetî dervîşleriCennetdir halvetleri hikmet söyler dilleriHalleder müşkilleri halvetî dervîşleriFenâdan fenâ olur cümleden nihân olurGizlice sultân olur halvetî dervîşleriHalvetlere üşenler nefsile güreşenlerHak için sevişenler halvetî dervîşleriPîr yedinden kevseri içenlerdir ekseriMehdî Sultân Askerî halvetî dervîşleriDostuna yeksân olur düşmana sultân olurSâhib-i iz`ân olur halvetî dervîşleriŞeyh Mustafâ tenbel ol huzuru dergâhda bulHer biri Hakk`a makbûl halvetî dervîşleri