Baharistan

Câmî (ö. Herat, 1492) Baharistan’ı, Şirazlı Sa’dî’nin mensur-manzum Gülistan isimli kitabını örnek alarak kaleme almıştır. Eserde, dünya hayatı için gerekli olan bilgi, görgü ve öğütler, zevkle okunacak şekilde bir araya getirilmiştir.Baharistan, şu konuları içermektedir:1- Sufîlerin örnek davranış ve sözleri, 2- Faydalı nükteler ve öğütler içeren hikmet ve hikayeler, 3- Yönetim usulleri ve idarecilerin davranışları,4- Cömertlik ve cömertler, 5- Aşk ve aşıklarla ilgili bilgi ve hikayeler, 6- Latifeler, 7- Şiir ve bazı şairler hakkında bilgiler, 8- Hayvanların dilinden hikayeler.Baharistan’dan:Şaka- Karanlık bir gecede kör bir kişi elinde kandil ve omzunda testi yolda yürüyordu.

Bir densiz kişi, ona yaklaştı ve *Ey cahil! Sana göre gece gündüz aynıdır. Aydınlık ve karanlık senin gözünde beraberdir.

Bu kandilin ne faydası var?* dedi. Kör kişi güldü ve *Bu kandil kendim için değildir. Bana çarpıp testimi kırmasınlar diye senin gibi akılsız ve gönül gözü körler içindir* dedi.Hikmet- Üç iş, üç toplulukta çirkin görünür: Padişahlarda sertlik; bilginlerde mala karşı hırs; zenginlerde cimrilik.Hikmet- Dünya adaletle imar edildiği gibi zulümle de harap olur.

Adalet bulunduğu alandan binlerce fersah uzaklığa aydınlık verir. Zulüm de, yerinden binlerce fersaha karanlık verir.