18. Yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu’nun İskan Siyaseti ve Aşiretlerin Yerleştirilmesi

Osmanlı toplumu şehirli ve köylülerden oluşmaktaydı. Bu iki gruptan ayrı olarak bir de devletin ekonomik yapısına büyük katkı sağlayan konar-göçer bir üçüncü grup vardı. Göçer hayat yaşayan bu üçüncü grup, hayvancılıkla geçinmekte ve bu sebeple yaylak-kışlak arasında hareket etmekteydi.

Hayat tarzlarına bağlı olarak devletin kontrolde güçlük çektiği konar-göçerler, toplum içinde aktif bir güç olarak başlangıçta Rumeli`nin Türkleştirilmesinde kullanılmış, fütühatın sona erdiği dönemden sonra ise, devletin zirai ekonomisine katkı sağlamak düşüncesiyle, boş alanlara yerleştirilmek üzere bir iskân politikasına maruz kalmışlardır. Bu çerçevede, Osmanlı Devleti`nin dengeli bir toplum yapısına sahip olmasında, bu yürüttüğü iskân politikasının büyük önemi vardır. Nitekim bugünkü Anadolu halkının da temeli bu yerleştirilmiş aşiretlere dayanmaktadır.

Günümüzü anlamak, o tarihteki toplumsal yapıyı anlamaya bağlıdır. Bu kitap bunu sağlayacak, arşiv belgeleriyle desteklenmiştir. ÖNSÖZ KISALTMALAR BİBLİYOGRAFYA GİRİŞ I.

BÖLÜM OSMANLI CEMİYETİNE TOPLU BİR BAKIŞ, KONAR- GÖÇERLERİN DURUMLARI VE HUKUKÎ NİZÂMLARI A) Osmanlı cemiyetine toplu bir bakış B) Konar-göçerler, durumları ve hukukî nizâmları i- İçtimaî durumları 2- İktisadî durumları 3- Hukukî nizâmları 4- Vergi nizâmları C)Konar-göçerlerin Coğrafî Dağılışı II. BÖLÜM XVIII. YÜZYILDA İÇ İSKÂN MESELESİNİ DOĞURAN SEBEPLER; MESKÛN YERLERİN BOŞALMASI 1 - Uzun savaşlar sebebiyle meydana gelen iktisadî buhranlar (Vergilerin arttırılması, yeni vergilerin ihdası) 2- Çeşitli iç karışıklıkların (isyanlar, eşkıyalık hareketleri) yarattığı durum 3- Devletin yeni gelir kaynakları elde etmek gayesiyle, harâb ve boş alanların zirâate açılması meselesi 4- Yapılan savaşlar sebebiyle özellikle hudud bölgelerinde içe doğru olan insan akını (Muhaceret) III.

BÖLÜM XVIII. YÜZYILDA OSMANLI ÎMPARATORLUĞU`NUN İSKÂN SİYÂSETÎ A) Konar-göçerlerin terkedilmiş harâb ve boş alanlara yerleştiril mesi 1- Başı-boş konar-göçer unsurların şakavetlerini önlemek ve yerleşik ahâliye yaptıkları zararları sona erdirmek 2- Boş ve harâb yerleri imâr ederek şenlendirmek ve yeniden zirâate açmak 3- Yeni kurulan mamurelere (kasaba, köy, derbend, han) yapılan iskânlar B)Yerlerini terkeden ahâlinin eski yerlerine yerleştirilmeleri 1-Köy ve kasabalarını terkeden ahâlinin eski yerlerine nakli a) Anadolu`da b) Rumeli`de 2-Derbend, Han ve Vakıf tesislerinin yeniden tanzimi, yapılan iskânlar C) Konar-göçerlerin yaylak ve kışlaklarına iskânı D) Sürgün yoluyla yapılan iskânlar 1- Aşiretlerin cezalandırılması amacı ile yapılan sürgünler . 2- Güney`de âsî Arap kabilelerine karşı bir set teşkili için yapılan sürgünler E)Konar-göçerlerin kendiliğinden yerleşmeleri IV. BÖLÜM XVIII.

YÜZYILDA OSMANLI ÎMPARATORLUĞU`NDA BELLÎ-BAŞLI İSKÂN BÖLGELERİ 1- Kütahya-Aydın yöresi 2- Konya ve Karaman bölgeleri 3- îç-il v`e Teke havalisi 4- Ankara-Nevşehir yöresi 5- Sivas-Erzurum bölgeleri 6- Çukurova bölgesi 7- Diyarbekir-Malatya bölgeleri 8- Rakka ve Haleb eyâletleri dâhili a) Hama ve Humus bölgeleri b) Belih Nehri havalisi c) Harran Ovası d) Menbic nahiyesi 9-Kıbrıs Adası 10- Rumeli bölgesi SONUÇ Fransızca Özet Dizin: EKLER 1- İskan bölgeleri (Harita - I) 2- Derbend tesisleri (Harita - II)