Kısaca kimdir?
Altı çizili metnin yanındaki mühre dokun: bu bilginin hangi kaynağa dayandığını gör.
Ziynetullah Ahsen Böre (Tatarca: Зиннәтулла Әхсән Бүре; 20 Mart 1886 - 9 Kasım 1945), Finlandiya Tatarları arasında işadamı, yayımcı ve imam. Kur'an'ın ilk Fince çevirisini yayınlamıştır. Tatarlar için "Türk kimliği"nin inatçı bir sözcüsüydü ve ayrıca Türk vatandaşlığı bulunmaktaydı.
Biyografi
—Biyografi
Ziynetullah İmadetdinov, 20 Mart 1886'da Rus İmparatorluğu'nun Nijni Novgorod Guberniyası'nda bulunan Aktuk adlı bir Mişer Tatar köyünde doğdu. Ebeveynleri babası İmadetdin ve annesi Merhaba'ydı. Ahsen Böre'nin babası, kendisine göre, okuma yazma bilmeyen bir köylüydü, ancak günlük namazını asla aksatmayan inançlı bir adamdı. Ahsen Böre ondan ticaret öğrendi ve 1903'te kendisi de ilk kez bir tüccar olarak Sankt-Peterburg'a gitti. Babası ona her zaman doğruluğun önemini hatırlatsa da, Ahsen Böre dini eğitimini köyünün yerel imamı olan Abdulvahap adlı bir adama borçludur. Anılarında, imamı konuyla ilgili sahip olabileceği zor sorulara büyük bir açıklık getirebilen biri olarak hatırlamaktaydı.
Ahsen Böre, 1906'da Viipuri'ye taşındı. Orada tüccar olarak mesleğine devam etti ve ayrıca küçük bir yerel Müslüman topluluğuna imam olarak hizmet etti. 1910'da Terijoki'ye taşındı ve burada küçük kardeşleriyle birlikte kumaş ve kürk satan bir dükkan kurdu. 1916'da Ahsen Böre Ufa'dan imam olarak mezun oldu.
Fin İç Savaşı sırasında, Ahsen Böre Terijoki tren istasyonunda Kızıl Muhafızlar'ın esiriydi ve bu süre zarfında malları çalındı. Serbest bırakıldıktan sonra Sankt-Peterburg'a kaçtı, ancak kısa süre sonra Terijoki'ye geri dönmek zorunda kaldı. Sınırın kapanması Terijoki'deki iş fırsatlarını zayıflattı ve bu nedenle Ahsen Böre 1919'da ailesiyle birlikte Helsinki'ye taşındı. O zamanlar, bazı Tatar aktivist arkadaşları ve örneğin Fin profesör Yrjö Jahnsson, Rusya'daki azınlıkların bağımsızlığı için çabalamaya başladılar, ancak Ahsen Böre bunun umutsuz olduğunu düşündü ve buna şiddetle karşı çıktı. Ardından gelen birçok çatışma nedeniyle sonunda Helsinki'den sınır dışı edildi. Haziran 1920'de ailesiyle birlikte Tampere'ye taşındı. 1922'de Ahsen Böre, Finlandiya vatandaşlığına başvurdu ancak alamadı. Sonunda, 1920'lerin sonlarında Türk vatandaşı oldu.
1922'de Ahsen Böre, Tampere'de bir dükkan kurdu ve bu dükkan bir kez daha kumaş ve kürk satmaya odaklandı. Türk vatandaşı olmadan önce Ahsen Böre'nin, örneğin Londra ve Leipzig'e yaptığı iş seyahatleri için kullandığı bir Nansen pasaportu bulunaktaydı. Dükkanına İngiltere'den kostüm kumaşları, Fransa'dan tekstiller, Belçika'dan dantel kumaşlar, Almanya'dan kürkler ve tekstiller, Türkiye'den halılar ve Japonya'dan tekstiller gibi yabancı üreticilerden ürünler aldı.
Ahsen Böre, kendisini bir Tatar olarak tanımlamayı reddetti ve bunun yerine kendisini bir "İdil Türkü" olarak gördü. Bir Türk vatandaşı olarak, Mustafa Kemal Atatürk'ün milliyetçiliğinden ilham aldı ve Türkiye'nin izinden giderek, ana dilindeki Arap alfabesinin Latin alfabesiyle değiştirilmesinden yanaydı. Fin Tatar toplumundaki herkes bu fikre bu kadar hevesli değildi, ancak bazıları öyleydi ve özellikle biraz sonra, reform toplumun her yerine yayıldı.
1928'den itibaren Ahsen Böre, Tatarlar veya onun deyimiyle Finlandiya Türkleri için bir okul kurulması için de harekete geçti. Bu hayali ancak ölümünden sonra gerçekleşti. Okul Helsinki'de 21 yıl faaliyet gösterdi ve "Türk" (Turkkilainen kansakoulu) adını kullansa da çoğunlukla Türkçe değil Tatarca öğretiyordu.
1931'de Ahsen Böre, Lord Headley'nin İslam'a odaklanan eserinin Fince çevirisini yayınladı. 1936'da Ahsen Böre, Kur'an'ı Finceye çevirme sürecini başlattı. Metnin resmi tercümanı Rus doğumlu Georg Pimenoff'tu ve düzeltmeyi Fin okul müdürü Jussi Ahtinen-Karsikko yaptı, ancak Ahsen Böre de bu süreç için çok zaman harcadı ve Tatar arkadaşı Hasan Hamidullah'a göre bu süreçte sağlığını feda etti. Kur'an 1942'de yayınlandı. Yayının önsözünde Ahsen Böre, Finlerden olumlu bir şekilde bahsetti; "Finlandiya'da bulunduğum süre boyunca Finlerin aydınlanmış olduğunu ve her şeyin doğru resmini elde etmek istediklerini fark ettim". Mannerheim, Kur'an'ı Müslüman askerler arasında dağıttığı için Ahsen Böre'ye teşekkür etti.
Ahsen Böre, 9 Kasım 1945'te Tampere'deki evinde hayatını kaybetti. Cenazesi Helsinki'deki Tatar mezarlığına gömüldü.
Ziynetullah Ahsen Böre · diğer bölümler
Hayat çizgisi
Günü bilinmeyen olaylar bir tarihe zorlanmaz; yalnızca kaynaktaki yıl yazılır.
-
1886
Doğum ve Erken Yıllar
1886 yılında dünyaya geldi.
Eğitim tek kaynak -
1903
Ahsen Böre ondan ticaret öğrendi ve 1903'te kendisi de ilk kez bir tüccar olarak Sankt-Peterburg'a gitti.
İlk üretimler tek kaynak -
1906
Ahsen Böre, 1906'da Viipuri'ye taşındı.
Önemli eserler tek kaynak -
1910
1910'da Terijoki'ye taşındı ve burada küçük kardeşleriyle birlikte kumaş ve kürk satan bir dükkan kurdu.
Önemli eserler tek kaynak -
1916
1916'da Ahsen Böre Ufa'dan imam olarak mezun oldu.
Eğitim tek kaynak -
1919
Sınırın kapanması Terijoki'deki iş fırsatlarını zayıflattı ve bu nedenle Ahsen Böre 1919'da ailesiyle birlikte Helsinki'ye taşındı.
Önemli eserler tek kaynak -
1920
Haziran 1920'de ailesiyle birlikte Tampere'ye taşındı.
Önemli eserler tek kaynak -
1922
1922'de Ahsen Böre, Finlandiya vatandaşlığına başvurdu ancak alamadı.
Önemli eserler tek kaynak -
1928
1928'den itibaren Ahsen Böre, Tatarlar veya onun deyimiyle Finlandiya Türkleri için bir okul kurulması için de harekete geçti.
Eğitim tek kaynak -
1931
1931'de Ahsen Böre, Lord Headley'nin İslam'a odaklanan eserinin Fince çevirisini yayınladı.
Önemli eserler tek kaynak -
1936
1936'da Ahsen Böre, Kur'an'ı Finceye çevirme sürecini başlattı.
Önemli eserler tek kaynak -
1942
Kur'an 1942'de yayınlandı.
Önemli eserler tek kaynak -
1945
Ahsen Böre, 9 Kasım 1945'te Tampere'deki evinde hayatını kaybetti.
Miras tek kaynak -
1972
Feyzi ayrıca hayatının ilerleyen dönemlerinde İstanbul'da kitapçı olarak çalıştı ve 1972'de ilk Türkçe-Fince sözlüğünü yayınladı.
İlk üretimler tek kaynak
Bağlantı atlası
Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.
-
Ziynetullah Ahsen Böre hayat hikâyesinde anıyor Mustafa Kemal Atatürk
“Bir Türk vatandaşı olarak, Mustafa Kemal Atatürk'ün milliyetçiliğinden ilham aldı ve Türkiye'nin izinden giderek, ana dilindeki Arap alfabesinin Latin alfabesiyle değiştirilmesinde...”
Kaynaklar
-
K·01Ansiklopedi maddesiansiklopedi maddesiVikipedi - Ziynetullah Ahsen Böretr.wikipedia.org · erişim 28.09.2026
NotAçık kaynak ansiklopedi maddesi.
Kaynağa git ↗ -
K·02Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıSuikkanen, Mikko (Nisan 2012). "Yksityinen Susi - Zinetullah Ahsen Bören (1886-1945) eletty ja koettu elämä" (PDF) (Fince). Tampere Üniversitesi. 6 Mayıs 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 5 Ağus...trepo.tuni.fi · erişim 28.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·03Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıLeitzinger, Antero (Haziran 2011). "Ahsen Böre, Zinnetullah (1886 - 1945)". Kansallisbiografia. 21 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ağustos 2024.kansallisbiografia.fi · erişim 28.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·04Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıBedretdin, Kadriye (2011). Tugan Tel: Kirjoituksia Suomen tataareista (Fince). Helsinki: Suomen Itämainen Seura. ss. preface. ISBN 978-951-9380-78-0.erişim 28.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Bilerek dışarıda bırakılanlar
Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.
Vikipedi’den uyarlanmıştır
Bu profildeki metinler Vikipedi’deki “Ziynetullah Ahsen Böre” maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.
Ne değişti?
-
Kaynak yeniden tarandı
Profil bilgileri kaynak maddeyle yeniden karşılaştırıldı.
-
Profil oluşturuldu
4 kaynak ve 14 olayla ilk kayıt.
Düzeltme masası
Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.
- Ne yanlış?
- Doğrusu
- Kaynak
Önerin masada.
Editör ilk yanıtı en geç 5 iş günü içinde verecek. Kabul edilirse “Ne değişti?” günlüğünde görünecek.