biyograftam
Giriş
  1. Keşfet
  2. Edebiyat
  3. Ziya Gökalp
Toplum bilimci, yazar, şair, siyasetçi ve Türkolog · 1876–1924

Ziya Gökalp Diyarbakır yılları

Ziya Gökalp (doğum adı Mehmed Ziya, 23 Mart 1876, Çermik - 25 Ekim 1924, İstanbul), Türk yazar, sosyolog, şair ve siyasetçidir. Meclis-i Mebûsanda ve Türkiye Büyük Millet Meclisinde milletvekilliği yapmıştır. "Türkçülüğün babası" olarak da anılır.

Hayat çizgisi 11 kaynak Düzeltme öner
Hayat şeridi Bir döneme dokun, çizelge süzülsün
Kayıt yok1913–1924
187619001924
Eğitim İlk üretimler Önemli eserler Eğitim Önemli eserler
01

Kısaca kimdir?

Altı çizili metnin yanındaki mühre dokun: bu bilginin hangi kaynağa dayandığını gör.

Ziya Gökalp (doğum adı Mehmed Ziya, 23 Mart 1876, Çermik - 25 Ekim 1924, İstanbul), Türk yazar, sosyolog, şair ve siyasetçidir. Meclis-i Mebûsanda ve Türkiye Büyük Millet Meclisinde milletvekilliği yapmıştır. "Türkçülüğün babası" olarak da anılır.

02

Diyarbakır yılları

—Diyarbakır yılları

Serbest bırakıldıktan sonra 1900'de Diyarbakır'a sürgüne gönderildi. Yüksek öğrenimini tamamlayamayan Mehmed Ziya'nın Diyarbakır'daki amcası ölmüş ve kızı Vecihe ile evlenmesini vasiyet etmişti. Amcasının vasiyetini yerine getirmiş ve Vecihe Hanım ile evliliğinden bir oğlu (Sedat), 3 kızı (Seniha, Hürriyet, Türkan) olmuştur.

1908'e kadar Diyarbakır'da küçük memuriyetler yaptı. Eşinin mal varlığıyla rahat bir yaşam sürdürürken el altından hürriyet çalışmalarını yürüttü. O dönemde bölgenin güvenliği için kurulan ve başında Kürt asıllı İbrahim Paşa'nın bulunduğu Hamidiye Alayları hırsızlık ve soygun olaylarına karışınca halkı örgütleyerek eyleme yöneltti. 3 gün boyunca Diyarbakır Telgrafhanesini işgal ederek buradan saraya İbrahim Paşa ve adamlarını cezalandırmaları için telgraflar çekmeye başladı.

Doğu ile Batı arasındaki kilit bağlantı noktalarından olan Diyarbakır Telgrafhanesinin işgali işin içine Batılı devletlerin de karışmasına neden oldu. Onların da saraya yaptığı baskı neticesinde bölgeye bir araştırma heyeti gönderildi. Fakat bir süre için sinen İbrahim Paşa ve adamları daha sonra aynı kanunsuzluklara yeniden başlayınca Ziya Gökalp ve arkadaşlarının önderliğindeki halk bu sefer 11 gün süre ile telgrafhaneyi yeniden işgal ettiler. Bu direnişin sonunda İbrahim Paşa ve adamları bölgeden uzaklaştırılmıştır.

1904-1908 arasında Diyarbakır Gazetesi'nde şiir ve yazılarını yayımladı. İbrahim Paşa'nın halka yaptığı zulümleri "Şaki İbrahim Destanı" adlı yapıtında anlattı.

Ziya Gökalp · diğer bölümler

← Ziya Gökalp profilinin tamamı

03

Hayat çizgisi

Günü bilinmeyen olaylar bir tarihe zorlanmaz; yalnızca kaynaktaki yıl yazılır.

  1. 1876

    Doğum ve Erken Yıllar

    1876 yılında dünyaya geldi.

    Eğitim tek kaynak
  2. 1886

    1886'da Mektebi Rüştiye-i Askeriyye'ye (Askeri Ortaokul) girdi, özgürlük düşüncesini ilk defa bu okuldaki hocası Kolağası (Önyüzbaşı) İsmail Hakkı Bey aşıladı.

    Eğitim tek kaynak
  3. 1890

    1890'da amcası Müderris Hacı Hasip Bey'den geleneksel İslâm ilimleri ile ilgili ders almaya başladı.

    İlk üretimler tek kaynak
  4. 1891

    Öğrenimine İstanbul'da devam etmek istediyse de bu imkânı bulamayınca 1891'de Diyarbakır'da İdadi Mülkiye'nin (Sivil Lise) ikinci sınıfına kaydoldu.

    Önemli eserler tek kaynak
  5. 1894

    O sırada okul süresinin beş yıldan yedi yıla çıkması üzerine 1894'te okuldan ayrıldı.

    Eğitim tek kaynak
  6. 1896

    1896'da, Erzincan Askerî Lisesinde öğrenci olan kardeşi Nihat sayesinde Harp Okulu öğrencileri ile birlikte İstanbul'a giden Gökalp, ücretsiz olduğu için baytar mektebine kaydını yaptırdı.

    Eğitim tek kaynak
  7. 1898

    "Yasak yayınları okumak ve muhalif derneklere üye olmak" nedeniyle 1898'de tutuklandı.

    Önemli eserler tek kaynak
  8. 1900

    Serbest bırakıldıktan sonra 1900'de Diyarbakır'a sürgüne gönderildi.

    Önemli eserler tek kaynak
  9. 1904

    1904-1908 arasında Diyarbakır Gazetesi'nde şiir ve yazılarını yayımladı.

    Önemli eserler tek kaynak
  10. 1908

    1908'e kadar Diyarbakır'da küçük memuriyetler yaptı.

    Önemli eserler tek kaynak
  11. 1909

    Mehmed Ziya, 1909'da Selânik'te toplanan İttihat ve Terakki Kongresi'ne Diyarbakır delegesi olarak katıldı ve örgütün Selanik'teki merkez yönetim kuruluna üye olarak seçildi.

    Önemli eserler tek kaynak
  12. 1911

    Dünyadaki Türkleri birleştiren, güçlü bir Türk devleti kurulmasını tasarlayan Ziya Bey, bu ülküyü dile getirdiği Altun Destanı'nı 1911'de Genç Kalemler dergisinde yayımladı.

    Önemli eserler tek kaynak
  13. 1912

    1912'de derneğin merkezi İstanbul'a taşınınca, Ziya Gökalp de İstanbul'a geldi, Cerrahpaşa semtine yerleşti.

    Önemli eserler tek kaynak
04

Üretimleri

1914 · ESER Kızıl Elma

Kızıl Elma

eser
1918 · ESER Türkleşmek, İslâmlaşmak, Muasırlaşmak

Türkleşmek, İslâmlaşmak, Muasırlaşmak

eser
1923 · ESER Türk Töresi

Türk Töresi

eser
1923 · ESER Doğru Yol

Doğru Yol

eser
1923 · ESER Türkçülüğün Esasları : Eserin ilk baskıs...

Türkçülüğün Esasları : Eserin ilk baskısı Osmanlı alfabesiyle yayınlanmıştır.

eser
1926 · ESER Türk Medeniyet Tarihi , ölümünden sonra)

Türk Medeniyet Tarihi , ölümünden sonra)

eser
1927 · ESER Altın Işık

Altın Işık

eser
1930 · ESER Yeni Hayat

Yeni Hayat

eser

Diğer eserler

2006Felsefe Dersleri yılında bulundu)Eser tek kaynak
—Limni ve Malta MektuplarıEser tek kaynak
—Kürt Aşiretleri Hakkında Sosyolojik Tetkikler (ölümünden sonra)Eser tek kaynak
—Altın DestanEser tek kaynak
—Üç CereyanEser tek kaynak
—Hars ve MedeniyetEser tek kaynak
—KuğularEser tek kaynak
05

Bağlantı atlası

Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.

Ziya Gökalp Abdullah Cevdet I. Mahmud İbrahim Temo II. Mahmud Mustafa Kemal Atatürk Avni Özgürel Halit Fahri Ozansoy İhsan Topçu
düz çizgi: bu biyografide anılıyorkesik çizgi: bu kişiyi anıyor
  • Ziya Gökalp hayat hikâyesinde anıyor Abdullah Cevdet

    “Diyarbakır'daki kolera salgını nedeniyle bu şehirde görevlendirilen Doktor Abdullah Cevdet Bey ile tanıştı, fikirlerinden etkilendi.”

  • Ziya Gökalp hayat hikâyesinde anıyor I. Mahmud
  • Ziya Gökalp hayat hikâyesinde anıyor İbrahim Temo

    “Buradaki öğrenimi sırasında ülkedeki özgürlük hareketine katılmış insanlarla tanışmak için gayret gösterdi; İbrahim Temo ve İshak Sükûti ile görüştü.”

  • Ziya Gökalp hayat hikâyesinde anıyor II. Mahmud
  • Ziya Gökalp hayat hikâyesinde anıyor Mustafa Kemal Atatürk

    “Mustafa Kemal Atatürk kendisinden "Bedenimin babası Ali Rıza Efendi, hislerimin Namık Kemal, fikirlerimin babası Ziya Gökalp'tir" diyerek söz etmiş, fikirlerini, milliyetçi düşünce...”

  • Ziya Gökalp kendi hikâyesinde anılıyor Avni Özgürel

    “• İşaret taşları (2001), Timaş Yayınları • Cumhuriyet ve din (2003), Ufuk Kitapları • Osmanlı'ya hasret topraklar (2005), Ufuk Yayınları • Ayrılıkçı hareketler: Ziya Gökalp'in Kürt...”

  • Ziya Gökalp kendi hikâyesinde anılıyor Halit Fahri Ozansoy

    “Şair Ziya Gökalp'in teyzesinin torunu ve Süleyman Nazif'in yeğeni olan Halit Fahri, şiir ve yazı yazma zevkini ailesinden aldı.”

  • Ziya Gökalp kendi hikâyesinde anılıyor İhsan Topçu

    “13 Ocak 1972'de Diyarbakır Ziya Gökalp Lisesi'ne edebiyat öğretmeni olarak atandı.”

06

Kaynaklar

11kaynak kaydı
10farklı yayıncı
1ansiklopedi maddesi
13zaman çizelgesi olayı
  1. K·01
    Ansiklopedi maddesiansiklopedi maddesi
    Vikipedi - Ziya Gökalp
    tr.wikipedia.org · erişim 28.09.2026

    NotAçık kaynak ansiklopedi maddesi.

    Kaynağa git ↗
  2. K·02
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "GÖKALP, Ziya". TDV İslâm Ansiklopedisi. 24 Eylül 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Ekim 2024.
    arşiv · islamansiklopedisi.org.tr · erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  3. K·03
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Ayşe Hür (19 Nisan 2003). "Milliyetçiliğe tanım gerek". Radikal. 19 Kasım 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Ekim 2009.
    radikal.com.tr · erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  4. K·04
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "~ ALİ KEMAL'E ~ ZİYA GÖKALP". siirparki.com. 19 Mart 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Aralık 2022.
    siirparki.com · erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  5. K·05
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "Ziya Gökalp kimdir?". 28 Ocak 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Ocak 2025.
    arşiv · www.timeturk.com · erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  6. K·06
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Bu konuda arşiv belgeleriyle karşılaştırmalı olarak yazılmış bir makale için bakınız: "Yakın Türkiye Tarihinden Sayfalar Sina Akşin'e Armağan" [ed. Mehmet Öznur Alkan], Seçuk Akşin Somel, 'Melekler, Vatanperverler ve Aja...
    research.sabanciuniv.edu · erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  7. K·07
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "GÜRSOY, Şahin ; ÇAPÇIOĞLU, İhsan, Bir Türk Düşünürü Olarak Ziya Gökalp: Hayatı, Kişiliği ve Düşünce Yapısı Üzerine Bir İnceleme, Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Cilt 47, Sayı 2" (PDF). 28 Temmuz 2018 tar...
    dergiler.ankara.edu.tr · erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  8. K·08
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "Ziya Gökalp, Hayatı ve Edebi Kişliği". 19 Şubat 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Nisan 2010.
    egze.com · erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  9. K·09
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Mehmet Emin Erişirgil, Bir Fikir Adamının Romanı - Ziya Gökalp. İstanbul: Nobel Yayın Dağıtım, 2007 (3. baskı)
    erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

  10. K·10
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "Ziya Gökalp'in Bir İntihaline Dair". 16 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Şubat 2016.
    mbdincaslan.com · erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  11. K·11
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "Tarihi Kritik Dergisi". 10 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi.
    dergipark.org.tr · erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
yayımlanmadı

Bilerek dışarıda bırakılanlar

Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.

Metin lisansı

Vikipedi’den uyarlanmıştır

Bu profildeki metinler Vikipedi’deki “Ziya Gökalp” maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.

07

Ne değişti?

  1. Kaynak yeniden tarandı

    Profil bilgileri kaynak maddeyle yeniden karşılaştırıldı.

  2. Profil oluşturuldu

    11 kaynak ve 13 olayla ilk kayıt.

08

Düzeltme masası

Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.

  1. Ne yanlış?
  2. Doğrusu
  3. Kaynak

Hangi bölümde bir hata var?

Önerin editör incelemesinden geçer, otomatik yayımlanmaz. E-posta adresin yalnızca bu başvuru için kullanılır.
09

Buradan nereye?

aynı alan · edebiyat

Rasim Kaygusuz

Öğretmen, yazar · 1926–1988

aynı alan · edebiyat

Alp Can

Yazar · 1961–2010

aynı alan · edebiyat

Pelin Buzluk

Yazar ve Editör · d. 1984

Edebiyat alanındaki tüm profiller →