Zahid Kevserî

1879 yılında Düzce'de doğdu. Babası Hasan Hilmi Efendi (1831 - 1929), Kafkasya'da doğmuş Çerkez asıllı bir müderristi. Kevserî, ilk dini eğitimini babasından aldı. 1893 yılında İstanbul'a geldi. Burada Kazasker Hasan Efendi Dârülhadis Medresesi ve Fatih Medresesi'nde eğitimine devam etti. 1904'te medrese eğitimini tamamladı ve 1906 yılında icazetini aldı.

İcazetini aldıktan sonra Fatih Camii'nde müderrislik yaptı. Darülfunun sınavlarını kazanmasına rağmen buraya ataması yapılmadı. Kastamonu'da açılışını sağladığı medresede 3 yıl görev yaptı. Sonrasında İstanbul'a dönerek Süleymaniye Medresesi'nde çalışmaya başladı. İttihatçılarla arası iyi olmadığından 3 Kasım 1922 tarihinde İskenderiye'ye gitti. Bir süre Şam'da kaldıktan sonra Kahire'ye dönerek Ezher'de ünlü hocalardan ders almaya başladı. Burada Türkçe eserleri Arapçaya çevirmekle görevli kurumda çalışmaya başladı.

Uzun yıllar Kahire'deki evinde öğrenci yatiştiren ve kitap yazan Kevseri, burada da siyasi tartışmalardan uzak durmadığı için sınır dışı edilmek istendi. Türkiye'ye dönmek istese de 1952 yılında bu şehirde öldü.

Her ne kadar Kevserî'ye, Hanefî mezhebinin taassupçusu olduğu ve bu mezhebe aşırı bir şekilde bağlı olduğu yönünde eleştiriler yöneltilmişse de, bu eleştiriler kabul görmemiş ve isabetsiz bulunmuştur. Nitekim Zâhid el-Kevserî, Hanefî mezhebinin dışındaki Mezhep imamlarının ve âlimlerinin kitap ve eserlerini neşredilmesine vesile olması, onlara Takdim ve Takriz yazıları yazması bu eleştirileri reddetmektedir. Özellikle Dini hükümlerde Kıyası reddeden İbn Hazm'ın “En-Nübez”ini neşretmesi, bunun yanında İbn Hazm’ı kıyas konusundaki düşüncesinde eleştirmektende geri durmaması (mesela bkz. En-Nübez, S.44,) Kevserî’ye yöneltilen bu eleştiriyi haksız kılmaktadır. Kevserî’nin onun dışında diğer Mezhep imamlarının veya Alimlerinin neşrettiği, Takdim veya Takriz yazısı yazdığı eserler arasında Şafiilerden Takiyüddin Es-Sübkî nin “El-Fetâvâ”sı, yine Şafiilerden İbn Ebu Hâtim’in “Âdâbu’ş Şafiî ve Menakıbuhu” adlı İmam Şafiî'nin hayatının anlatıldığı eseri, yine İmam Şafiî'nin Kur'an ayetlerinin tefsirinin yine bir Şafii Alimi olan El-Beyhakî’nin derlediği “Ahkâmu’l Kur’an” gibi ve daha birçok eser sayılabilinir. Hatta Ebû Hanîfe'ye, 125 meselede hadislere muhalefet ettiği ithamını yönelten İbn Ebû Şeybe için, İbn Ebû Şeybe'nin bu sayının onda birinde haklı olabileceğinide beyan etmeside, (bkz. El-Kevserî, en-Nüketu't-Târife, S. 5) Kevserî'ye yöneltilen Mezhep Taassupçusu iddialarını açık bir şekilde reddetmektedir.

1. Raf'u'r-Raybe an Tahabbutati İbn-i Kuteybe — El yazması bir kitaptır. Mısır'a ilk geldiği zamanlarda yazmıştır. İbn Kuteybe'nin, İmam Ebu Hanife hakkındaki bazı görüşlerinin tenkidini içermektedir
2. Safaatü'l-Bürhan ala Safahati'l-Udvan — Şam'da Matbaatti't-Terakki matbaasında 54 sayfa halinde basılmıştır
3. İşfak ala Ahkami't-Talak — Matbaatü'l-Mecelletü'l-İslam Matbasında, 104 sayfa halinde basılmıştır
4. Bülugu'l-Emani fi-Sirati'l-İmam Muhammed b. El-Hasen eş-Şeybani — İmam Muhammed'in hayatını anlatan bir risaledir
5. Husnü't-Tekadı fi-Sirati'l-İmam Ebu Yusuf el-Kadi — Ebu Yusuf'un hayatı ve içtihattaki yerini ele alan bir risale olup Matbaatü'l-Envar Matbasında, 103 sayfa halinde basılmıştır
6. Lemehatü'n-Nazar fi-Sirati'l-İmam Züfer Ebu Hanife'nin önde gelen talebelerinden İmam Züfer'in hayatı ve içtihattaki yerini ele alan küçük bir risaledir
7. el-İmta' bi-Sirati'l-İmameyn el-Hasan b. Ziyad ve Sahibihi Muhammed b. Şüca Hanefi Müçtehitlerinden Hasan b. Ziyad ve Muhammed Şüca hakkında yazılmıştır. Matbaatü'l-Envar Matbaasında 70 sayfa halinde basılmıştır. Bu eserlerden anlaşıldığına göre Kevseri, Ebu Hanife'nin belli başlı talebelerinin hayatı hakkında risaleler yazmıştır. Ebu Hanife hakkında ise, müstakil eser yazmasa da onun hakkında yazılan eserlerin neşri konusunda hayli çaba sarf etmiştir
8. et-Tahriru'l-Veciz fima Yebtegıhi'l-Müsteciz Kevseri'nin icazetnamesidir. Bu eserde hocalarının Tercüme-i hallerine dair bilgiler vardır. Matbaatü'l-Envar Matbbasında basılmıştır
9. Te'nibü'l-Hatib ala ma Sakahü fi Tercemeti Ebi Hanife mine'l-Ekazib Hatip Bağdadi'nin "Tarihül Bağdad" isimli eserinde, İmam Ebu Hanife'nin biyografisinde zikrettiği, İmanı karalamaya yönelik yakışıksız sözlerinin tenkidini içermektedir. 200 sayfa halinde basılmıştır
10. İhkaku'l-Hakk bi İbtali'l-Batıl fi Mugisi'I-Halk el-Cüveyni'nin bazı görüşlerine yazdığı bir reddiyedir. Matbaatü'l-Envar Matbbasında basılmıştır
11. Akvemü'l-Mesalik fi-Bahsi Rivayeti'l-Malik an Ebi Hanife ve'r-Rivayeti Ebi Hanife an Malik:|Akvemü'l-Mesalik fi-Bahsi Rivayeti'l-Malik an Ebi Hanife ve'r-Rivayeti Ebu Hanife an Malik İhkaku'l-Hakk'ın sonuna ilave olarak basılmıştır
12. Tezhibü't-Tac el-Lüceyni fi Tercemeti'l-Bedri'l-Ayni Matbu bir kitaptır
13. el-İhtimam bi Tercemeti İbni'l-Hümam El yazması bir kitaptır
14. Atbü'l-Mu' terrin bi Decacileti'l-Muammerin El yazması bir kitaptır
15. Tahziru'l-Halef min Mehaziyi Ed'ıyai's-Selef El yazması bir kitaptır
16. Kataratü'l-Gays min Hayati'l-Leys El yazması bir kitaptır
17. el-Havi fi S!rati'l-İmam Ebi Ca'fer et-Tahavi Tahavi'nin hayatını anlatan bir kitaptır. Matbaatü'l-Envar Matbbasında basılmıştır
18. faslu'l-Mekal fi Bahsi'l-Eval El yazması bir kitaptır
19. el-Buhusü's-Seniyye an Ba'zı Ricali Esanidi't-Tarikatu'l Halvetiyye Bu eserde 13 Halveti Şeyhinin hayat hikâyesi ele alınmıştır. El yazması olan bu kitabın aslı, Kevseri'nin ögrencisi Ahmet Hayri,' nin elinde mevcuttur
20. Nazratün Abira fi Mezaimi Men Yünkiru Nüzüle İsa (a.s) İsa'nın göky

1. № 001 Ka'bü'l-Ahbar ve İsrailiyyat
2. № 002 Havle Hadiseyn fi Hadisin min Ehadisi Ramazan
3. № 003 Kelimetün Havle'l-Ehadisi' d-Daife
4. № 004 Havle Hadisi'l-Cemel
5. № 005 Leyletü'n-Nısfi min Şa'ban
6. № 006 Hadisü Muaz b. Cebel fi İctihadi'r-Re'y
7. № 007 Hadisü "Men Teşebbehe bi Kavmin fehüve Minhum"
8. № 008 el-Muvatta' ve Ruvatühü

1. KİTAP İzahatü Şübheti'l-Muammem an Ibareti'l-Muharrem: El yazması bir kitaptır Zahid Kevserî İzahatü Şübheti'l-Muammem an Ibareti'l-Muharrem: El yazması bir kitaptır
2. KİTAP Tefrihu'l-Bal bi Hall-i Tarih-i İbn-i Kemal: El yazması bir kitaptır Zahid Kevserî Tefrihu'l-Bal bi Hall-i Tarih-i İbn-i Kemal: El yazması bir kitaptır
3. KİTAP es-Suhufü'l- Müneşşera fi Şerhi'l-Usuli'l-Aşera: El yazması bir kitaptır Zahid Kevserî es-Suhufü'l- Müneşşera fi Şerhi'l-Usuli'l-Aşera: El yazması bir kitaptır
4. KİTAP en-Nakdü't-Tami ale'l-Akdi'n-Nami ala Şerhi'l-Cami: El yazması bir kitaptır Zahid Kevserî en-Nakdü't-Tami ale'l-Akdi'n-Nami ala Şerhi'l-Cami: El yazması bir kitaptır
5. KİTAP Tedribü'l-Vasif ale Kavaidi't-Tasrif: El yazması bir kitaptır. Sarf İlmine dairdir Zahid Kevserî Tedribü'l-Vasif ale Kavaidi't-Tasrif: El yazması bir kitaptır. Sarf İlmine dairdir
6. KİTAP Tedribü't-Tullab ala Kavaidi'l-İ'rab: El yazması bir kitaptır. Nahv ilmine dairdir Zahid Kevserî Tedribü't-Tullab ala Kavaidi'l-İ'rab: El yazması bir kitaptır. Nahv ilmine dairdir
7. KİTAP İbdau Vücühi't-Teaddi fi Kamil-i İbn-i Adiy: El yazması bir kitaptır Zahid Kevserî İbdau Vücühi't-Teaddi fi Kamil-i İbn-i Adiy: El yazması bir kitaptır
8. KİTAP Nakdu Kitabi' d-Duafa li'l-Ukayli: El yazması bir kitaptır Zahid Kevserî Nakdu Kitabi' d-Duafa li'l-Ukayli: El yazması bir kitaptır
9. KİTAP et-Taakkubü'l-Hasis lima Yenfihi İbnü Teym.iyye mine'l-Hadis: El yazması bir kitaptır Zahid Kevserî et-Taakkubü'l-Hasis lima Yenfihi İbnü Teym.iyye mine'l-Hadis: El yazması bir kitaptır
10. KİTAP el-Buhusü'l-Vefiyye fi Müfredat-ı İbn-i Teym.iyye:El yazması bir kitaptır Zahid Kevserî el-Buhusü'l-Vefiyye fi Müfredat-ı İbn-i Teym.iyye:El yazması bir kitaptır

Künyeler Vikipedi maddesindeki eser listesinden ayrıştırıldı. Kapağı bulunamayan kitaplar künyesinden dizildi.