biyograftam
Giriş
  1. Keşfet
  2. Kültür & Sanat
  3. Yusuf Ziya Talibzade
Azerbaycanlı pedagog, siyasetçi, oyun yazarı, asker · 1877–1922

Yusuf Ziya Talibzade Hayatı ve eğitimi

Yusuf Ziya Talibzâde (11 Ekim 1877 – 18 Mayıs 1922), Azerbaycanlı pedagog, siyasetçi, oyun yazarı, asker.

Hayat çizgisi 11 kaynak Düzeltme öner
Hayat şeridi Bir döneme dokun, çizelge süzülsün
187719001922
Önemli eserler İlk üretimler Önemli eserler Eğitim Önemli eserler İlk üretimler Önemli eserler
01

Kısaca kimdir?

Altı çizili metnin yanındaki mühre dokun: bu bilginin hangi kaynağa dayandığını gör.

Yusuf Ziya Talibzâde (11 Ekim 1877 – 18 Mayıs 1922), Azerbaycanlı pedagog, siyasetçi, oyun yazarı, asker.

Armanusa ve Emir Halid bin Valid adlı drama eserleri ve onlarca kitap yazdı. O dönemde gazete ve dergilerde yazıları yayınladı.

Balkan savaşlarına ve Birinci Dünya Savaşı'na katıldı. Balkan savaşlarında savaşan Azerbaycanlı gönüllülere önderlik etti. Osmanlı ordusunda albay rütbesine yükseldi. 1918 yılında Bakü'nün kurtuluşu için Kafkas İslam Ordusu ile birlikte Azerbaycan'a geldi. Kafkas İslam Ordusu gönüllülerinden oluşan Yardım alayına liderlik etti.

Şubat 1921'den itibaren Nahçıvan İhtilal Komitesi üyesi olarak çalışmaya başladı. General rütbesinde Nahçıvan askeri komiseri olarak atandı.

Basmacı hareketine katıldı ve Bolşeviklere karşı savaştı. 18 Mayıs 1923'te Bolşeviklere karşı yapılan savaşlardan birinde öldü.

02

Hayatı ve eğitimi

—Hayatı ve eğitimi

Yusuf Ziya Talıbzâde, 22 Ocak 1877'de Tiflis'in Şeytanbazar semtinde doğdu. İlk eğitimini Transkafkasya Ruhani İdaresine bağlı Tiflis'te bulunan Rüşdiye okulunda aldı. 1894 yılında ailesiyle birlikte Horasan'a taşındı. Eğitimine burada devam eden Yusuf, Urmiyeli hocası Yusuf Ziya'dan etkilenerek Ziya lakabını almıştır. Babasının isteği üzerine Yusuf Ziya okulundan sonra Mirza Cafer medresesine girerek dini eğitim aldı. Burada mezun olduktan sonra eğitimini Bağdat'ta tamamladı. Öğrenimi sırasında Türkçe, Arapça, Farsça ve Rusça mükemmel bir şekilde öğrendi. 1899'da annesiyle birlikte Tiflis'e döndü. Burada Zagafgazya Ruhani İdaresi'nin sınavına girerek ahund rütbesini aldı. Hizmet için Şah Abbas Camii'ne atanmasına rağmen bunu reddederek 1900 yılında Bakü'ye taşındı.

Bakü'ye vardıktan sonra 15 Eylül 1900'de Rus-Tatar okulunda çalışmak için teftiş komisyonunda sınava girdi. Sınavı başarıyla geçtikten sonra okula bir şeriat öğretmeni olarak atanır. Bakü'ye taşındıktan sonra Hacı Zeynalabdin Tağıyev, Neriman Nerimanov, Habib Bey Mahmudbeyov ve diğer aydınlarla tanıştı. 1902 yılında Azerbaycan dilinin grameri ile ilgili Tahsil-i kavâid, 1903 yılında İslam dünyasında kadınların eğitimini konu alan Hediye'i-nisvan, Hacı Zeynalabdin Tağıyev'e ithaf edilmiş Servet ve Sevahveti ile Meşhur Cenap Hacı Zeynalabdin Tağıyev'in Tercüme-i Ahvâl, Müellimüş-Şeria, 1904'te Tealümüş-Şeria, 1905'te Hakikat-i İslam, 1907'de İslam Tarihi yayınlandı. 1900-1910 yıllarında Bakü'nün çeşitli yayınevleride İslam'la ilgili konularda 10'dan fazla kitapçık ve risale yayınladı. Müellimüş-Şeria kitabı 1903, 1908, 1909'da üç defa neşredilmiştir. Neriman, Nerimanov'un Nadir Şah dram eserini Farsçaya çevirmiştir. 1904 yılında Bakü'de İslam tarihi ve tarihi-enbiyaya dair mekanların nekşesi ve İslam memleketlerinin haritası isimli bir harita bastırdı.

Bilimsel ve pedagojik faaliyetlerinin yanı sıra o dönemde yayımlanan gazete ve dergilerde gazetecilik yazıları da yayınladı. 1903'ten Şark-ı rus gazetesinde İslam'la ilgili yazıları yayınlanmıştır. 1905'ten 1913'e kadar Hayat, İrşad, Füyuzat, Terakki, Yeni Füyuzat, Şelale gibi gazete ve dergilerde Ahund Yusuf Talıbzâde imzası ile yazılar yayınlandı.

Kur'an-ı Kerim ilk kez Mir Muhammed Kerim Mircaferzade tarafından Azerbaycan türkcesine çevrildikten sonra Hacı Zeynalabdin Tağıyev'in maddi desteğiyle basılmıştır. Basılan kitaplardan biri Osmanlı padişahı II. Abdülhamid'e hediye olarak gönderildi. Yusuf Ziya Talıbzâde bu hediyeyi ve Hacı Zeynalabdin Tağıyev'in padişaha yazdığı mektubu teslim etmekle görevlendirilir. Hediye edilen kitap, Naki Bey Şeyhzamanlı'nın 1957 yılında yazdığı yazıya dayanılarak 4.000 altın lira değerinde değerli taş ve elmaslarla süslenmiştir. Kemal Talibzâde'nin 1992 yılında yazdığı makaleye göre kitaplardan 50 tanesi altın suyuyla basılarak kıymetli hale getiriliyor. Hediye edilen kitabın kapağı ise kalın gümüşten olup, ortasında La ilahe illallah, Muhammeden Rasulillah yazısı bulunmaktadır.

1910'dan itibaren daha çok sosyal ve politik faaliyetlere başladı. 1910 yılında Türkiye'deki günlerini anlatan Türkiye Mektupları'nı Yeni Füyuzat dergisinde tefrika şeklinde yayımladı. Basında yazıları çıktı. Armenusa ve Emir Halid bin Valid drama eserlerini yazdı. Armenusa trajedisi 1910'da, Emir Halid bin Velid trajedisi ise 1912'de Nicat Cemiyeti'nin drama ekibi tarafından oynandı.

1911'de kurulan Müsavat Partisi'nin ilk üyelerindendir.

1912 yılında eşi Cennet Hanım ve oğlu Talat ile birlikte Osmanlı Devleti'ne taşındı. Burada askeri okulda okudu. Balkan savaşlarına ve Birinci Dünya Savaşı'na katıldı. Balkan savaşlarında savaşan Azerbaycanlı gönüllülere önderlik etti. Birinci Dünya Savaşı'na katıldı. Kars, Ardahan ve Batum cephelerinde savaşlara dövüştü. Osmanlı ordusunda albay rütbesine kadar yükseldi.

Yusuf Ziya Talibzade · diğer bölümler

← Yusuf Ziya Talibzade profilinin tamamı

03

Hayat çizgisi

Günü bilinmeyen olaylar bir tarihe zorlanmaz; yalnızca kaynaktaki yıl yazılır.

  1. 1877

    Yusuf Ziya Talibzâde (11 Ekim 1877 – 18 Mayıs 1922), Azerbaycanlı pedagog, siyasetçi, oyun yazarı, asker.

    Önemli eserler tek kaynak
  2. 1894

    1894 yılında ailesiyle birlikte Horasan'a taşındı.

    Önemli eserler tek kaynak
  3. 1899

    1899'da annesiyle birlikte Tiflis'e döndü.

    Önemli eserler tek kaynak
  4. 1900

    Hizmet için Şah Abbas Camii'ne atanmasına rağmen bunu reddederek 1900 yılında Bakü'ye taşındı.

    Önemli eserler tek kaynak
  5. 1903

    Müellimüş-Şeria kitabı 1903, 1908, 1909'da üç defa neşredilmiştir.

    Önemli eserler tek kaynak
  6. 1904

    1904 yılında Bakü'de İslam tarihi ve tarihi-enbiyaya dair mekanların nekşesi ve İslam memleketlerinin haritası isimli bir harita bastırdı.

    Önemli eserler tek kaynak
  7. 1905

    1905'ten 1913'e kadar Hayat, İrşad, Füyuzat, Terakki, Yeni Füyuzat, Şelale gibi gazete ve dergilerde Ahund Yusuf Talıbzâde imzası ile yazılar yayınlandı.

    Önemli eserler tek kaynak
  8. 1910

    1910'dan itibaren daha çok sosyal ve politik faaliyetlere başladı.

    İlk üretimler tek kaynak
  9. 1911

    1911'de kurulan Müsavat Partisi'nin ilk üyelerindendir.

    İlk üretimler tek kaynak
  10. 1912

    1912 yılında eşi Cennet Hanım ve oğlu Talat ile birlikte Osmanlı Devleti'ne taşındı.

    Önemli eserler tek kaynak
  11. 1918

    1918 yılında Bakü'nün kurtuluşu için Kafkas İslam Ordusu ile birlikte Azerbaycan'a geldi.

    Önemli eserler tek kaynak
  12. 1919

    10 Haziran 1919'da Azerbaycan Cumhuriyeti Devlet Savunma Komitesi'nin toplantısında Bakü şehri ve bölgelerinde yaşayan askerlik çağına ulaşmış kişilere yönelik askeri eğitim düzenlenmesi kararlaştırıldı.

    Eğitim tek kaynak
  13. 1920

    Gönüllü Yardım Alayı olarak adlandırılan bu alay, 27 Mart 1920 tarihinde Azerbaycan Cumhuriyeti Devlet Savunma Komitesi'nin kararıyla Azerbaycan Cumhuriyeti İçişleri Bakanlığı'nın emrine verilmiştir.

    Önemli eserler tek kaynak
  14. 1921

    Şubat 1921'den itibaren Nahçıvan İhtilal Komitesi üyesi olarak çalışmaya başladı.

    İlk üretimler tek kaynak
  15. 1922

    1922 yılı sonunda Bakü'ye dönen Yusuf Ziya, Neriman Nerimanov ile görüşerek Sovyet rejimine hizmet etmek istemediğini ve bu sisteme uyum sağlayamayacağını söyledi.

    Önemli eserler tek kaynak
05

Bağlantı atlası

Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.

Yusuf Ziya Talibza… Cevad Heyet Enver Paşa I. Abdülhamid II. Abdülhamid Zeki Velidi Togan
düz çizgi: bu biyografide anılıyorkesik çizgi: bu kişiyi anıyor
  • Yusuf Ziya Talibzade hayat hikâyesinde anıyor Cevad Heyet

    “Burada, Cevad Heyet'in babası Mirza Ali Heyet'in, Ermeni ve Süryanilerin yerel Azerbaycan Türklerine karşı yaptıkları katliamları önlemek ve şehirleri korumak amacıyla kurduğu İtti...”

  • Yusuf Ziya Talibzade hayat hikâyesinde anıyor Enver Paşa

    “Burada Enver Paşa ve Zeki Velidi Togan'la birlikte Bolşeviklere karşı savaşan Basmacı hareketine katıldı.”

  • Yusuf Ziya Talibzade hayat hikâyesinde anıyor I. Abdülhamid
  • Yusuf Ziya Talibzade hayat hikâyesinde anıyor II. Abdülhamid
  • Yusuf Ziya Talibzade hayat hikâyesinde anıyor Zeki Velidi Togan

    “Burada Enver Paşa ve Zeki Velidi Togan'la birlikte Bolşeviklere karşı savaşan Basmacı hareketine katıldı.”

06

Kaynaklar

11kaynak kaydı
6farklı yayıncı
1ansiklopedi maddesi
15zaman çizelgesi olayı
  1. K·01
    Ansiklopedi maddesiansiklopedi maddesi
    Vikipedi - Yusuf Ziya Talibzade
    tr.wikipedia.org · erişim 03.10.2026

    NotAçık kaynak ansiklopedi maddesi.

    Kaynağa git ↗
  2. K·02
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Ferhadov, Ali (Nisan 2014). "XX. Asrın Başlarında Azerbaycan`da İslami Düşünce, Eğitim ve Islahat Anlayışı". Belleten. Cilt 78 (Sayı 281). Türk Tarih Kurumu. ss. 273-286. 6 Mayıs 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi.
    belleten.gov.tr · erişim 03.10.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  3. K·03
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Minahanım ESEDLİ (2008). "Güney Azerbaycan'da, Kafkasya İslam Ordusu'nda ve Azerbaycan Halk Cumhuriyeti'ndeki Milli Mücadelelerde Y.Z. Talibzade'nin Rolü". Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi. 25 Mart 2020 tarihinde kaynağ...
    dergipark.org.tr · erişim 03.10.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  4. K·04
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Minaxanım Əsədli (2005). Yusif Ziya Talıbzadənin həyatı və mühiti. Bakü: Nurlan nəşriyyatı. s. 11.
    erişim 03.10.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

  5. K·05
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Tərtibçilər:Nazilə Tahirova, Leyla Qafarova, Tünzalə Əzizova (2016). Abdulla Şaiq Biblioqrafiya (PDF). Bakü: F.Köçərli adına Respublika Uşaq Kitabxanası. s. 7. KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi (link)
    clb.az · erişim 03.10.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  6. K·06
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Saleh Salayev (2001). Abdulla Şaiq Talıbzadə (PDF). Bakü: Ağrıdağ. s. 15. 22 Aralık 2022 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Aralık 2022.
    arşiv · abdullashaig.az · erişim 03.10.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  7. K·07
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Tərtibçilər:Nazilə Tahirova, Leyla Qafarova, Tünzalə Əzizova (2016). Abdulla Şaiq Biblioqrafiya (PDF). Bakü: F.Köçərli adına Respublika Uşaq Kitabxanası. s. 8. ISBN 978 9952 504 45 3. KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar li...
    clb.az · erişim 03.10.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  8. K·08
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Minaxanım Əsədli (2005). Yusif Ziya Talıbzadənin həyatı və mühiti. Bakü: Nurlan nəşriyyatı. s. 26.
    erişim 03.10.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

  9. K·09
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Sarvan M. (2001). Borçalı alimləri. Bakü: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası. s. 426.
    erişim 03.10.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

  10. K·10
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Əyyub Qiyas (7 Eylül 2020). "Ülkər Talıbzadə: "Nəinki mən, məndən əvvəlki, məndən sonrakı nəsil də bu şeirlərlə böyüyüb"" (Azerice). Ədəbiyyat qəzeti. 26 Aralık 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Ar...
    arşiv · edebiyyatqazeti.az · erişim 03.10.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  11. K·11
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "Yusif Ziya Talıbzade". Tərcüman qəzeti. 43. Bahçesaray. 1 Haziran 1907.
    erişim 03.10.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

yayımlanmadı

Bilerek dışarıda bırakılanlar

Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.

Metin lisansı

Vikipedi’den uyarlanmıştır

Bu profildeki metinler Vikipedi’deki “Yusuf Ziya Talibzade” maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.

07

Ne değişti?

  1. Kaynak yeniden tarandı

    Profil bilgileri kaynak maddeyle yeniden karşılaştırıldı.

  2. Profil oluşturuldu

    11 kaynak ve 15 olayla ilk kayıt.

08

Düzeltme masası

Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.

  1. Ne yanlış?
  2. Doğrusu
  3. Kaynak

Hangi bölümde bir hata var?

Önerin editör incelemesinden geçer, otomatik yayımlanmaz. E-posta adresin yalnızca bu başvuru için kullanılır.
09

Buradan nereye?

aynı alan · kültür & sanat

Mümin Gençoğlu

İş insanı, siyasetçi ve spor yöneticisi · 1932–1993

aynı alan · kültür & sanat

Yalçın Karatepe

Kültür & Sanat · d. 1964

aynı alan · kültür & sanat

Osman Nuri Özpay

Siyasetçi · d. 1878

Kültür & Sanat alanındaki tüm profiller →