Yılmaz Gruda

1930'da İstanbul'da doğdu. Adı, Ahmet Yılmaz Arkon'du. Babası Hasan Bey, annesi Emine Mediha (Aytaç) Hanım'dır. Hasan Bey, ülkesi Arnavutluk'tan bir kan davası nedeniyle ayrılıp İstanbul'a yerleşmiş; sütçülükle uğraşırken Emine Mediha Hanım ile tanışıp evlenmiştir. Çift bir süre sonra boşanınca Yılmaz Gruda, Ankara'ya taşınan babası ile yaşadı.

Çok küçük yaşta edebi ürünler vermeye başladı. Mahmut Makal'ın Bizim Köy kitabından esinlenerek 12-13 yaşlarında iken yazdığı Memo adlı roman, bölümler halinde bir gazetede yayımlanmaya başladı. Gazete kapanınca romanını Memo'ya Mektuplar adlı şiire dönüştürdü. Şiir, 'Yağmur ve Toprak' adlı şiir dergisinde yayımladı.

Yılmaz Gruda, ilköğrenimini İstanbul'da tamamladıktan sonra eğitimine bir süre Ankara Ticaret Lisesi'nde devam etti. Lise öğrenimini yarıda bırakıp devlet memuru olan Gruda, şiir yazmayı sürdürdü. Şiirleri Varlık, Kaynak gibi gazete ve dergilerde yayımlandı. Bir süre İkinci Yeni akımı içinde yer aldı. 1952'de Mavi dergisinde şairane bir anlatım içeren şiirler yazdı. Böylece Attila İlhan ile birlikte Mavi akımının öncüsü oldu. "Gruda" müstear adını benimsedi.

1954'te memuriyetten istifa etti ve İstanbul'a gitti. 1955-1956 yıllarında Tiyatro Derneği Cep Tiyatrosu'nda iki sezon sahneye çıktı. Oyunculuk yaşamına Ankara Devlet Tiyatrosu'nda devam etti. Ankara Meydan Sahnesi ve Nisa Serezli topluluklarında görev aldı. İstanbul'da Büyükşehir Belediyesi'ne ait Muammer Karaca Tiyatrosu'nu yönetti. 1959'da ilk kez Çağdaş Meddah adlı tek kişilik gösteriyi sahneye koyup oynadı. Efendiler Lütfen Şapkanızı Çıkarın (1958), Susanların Sonu (1960), ve Körün Gözü (1960) oyunlarını yazdı. Kasetçi adlı oyunu ile eşi Türkan Gruda ile yazdığı Sultan Aziz Vakası ve Kavuklu Hamdi 'nin yaşamını anlatan Kavuklu Hamdi oyunu en önemli eserlerindendir.

1959'dan itibaren çok sayıda sinema filmi ve televizyon yapımında rol aldı. Dokuz Dağın Efesi rol aldığı ilk film idi. 2004-2007'de yayımlanan Yabancı Damat adlı komedi dizisinde canlandırdığı Celayir Usta rolü ile geniş bir kitle tarafından tanındı.

Çarmıh'taki Yeni Mehmet (1963) adlı şiir kitabı, onun yayımlanan ilk eseridir. Şiirlerin yanı sıra tiyatro, sinema ve kitap eleştirileri yayımladı. Tiyatro ilgili görüşlerini ve tecrübelerini Şu Bizim Tiyatromuz adlı eseri ile okurlara aktardı. Anton Çehov'dan çevirdiği Tek Perdelik 9 Oyun 1984'te yayımlandı. Anton Çehov'un Evliliğin Halleri'ni, 25 Ekim 2020'de 90 yaşında iken Harbiye Cemil Topuzlu Açıkhava Tiyatrosu'nda sahneledi.

Gruda, bir süredir tedavi gördüğü Özel Güngören Hastanesi'nde 25 Temmuz 2023 tarihinde 93 yaşında öldü. Üsküdar Musahipzade Celal Sahnesi'ndeki törenin ardından cenazesi, Şakirin Camii'nde kılınan cenaze namazının ardından Karacaahmet Mezarlığı'nda toprağa verildi.

1. 1961 Gazebo Alec Coppel [en] - Haldun Dormen Tiyatrosu, Küçük Sahne SAHNE · 1
2. 2015 Frankenstein Mary Shelley (Uyarlayan: Nick Dear) SAHNE · 2
3. 2018 Biz Bize Benzeriz Yılmaz Gruda SAHNE · 3
4. 2018 Gülmeye Geldik Dünyaya Yılmaz Gruda SAHNE · 4
5. 2019 Onlar ki... Kuvayi Milliye Destanı Nâzım Hikmet SAHNE · 5
6. 2020 Evliliğin Halleri Anton Çehov SAHNE · 6
7. Oynayanlar Ulvi Uraz, Ayfer Feray, Haldun Dormen, Altan Erbulak, Yılmaz Gruda, Metin Serezli, Turgut Boralı, İzzet Günay SAHNE · 7
8. 1956 Bir Evlenme Gogol - Cep Tiyatrosu SAHNE · 8
9. 1957 Kara Ağaçlar Cheil - Küçük Sahne SAHNE · 9
10. 1961 İkinci Baskı Refik Erduran - Küçük Sahne SAHNE · 10

1. 2020 · ROMAN Sımayıl ile Razıya (Taş Baskı), Ekim Yılmaz Gruda Sımayıl ile Razıya (Taş Baskı), Ekim 2020 · Roman
2. 2017 · ROMAN Gelir Ergeç, Şubat Yılmaz Gruda Gelir Ergeç, Şubat 2017 · Roman
3. 2016 · ROMAN Yeşilçam Cehennemi, Mayıs Yılmaz Gruda Yeşilçam Cehennemi, Mayıs 2016 · Roman
4. 2013 · ŞİİR Kendi ile Kendisi, Mart Yılmaz Gruda Kendi ile Kendisi, Mart 2013 · Şiir
5. 2012 · ROMAN Sultan Abdülaziz Vak'ası, Kasım Yılmaz Gruda Sultan Abdülaziz Vak'ası, Kasım 2012 · Roman
6. 2011 Kavuklu Hamdi, Ortaoyunu, Piyes, Ocak Yılmaz Gruda Kavuklu Hamdi, Ortaoyunu, Piyes, Ocak 2011
7. 2008 Köylü Devrimci Börklüce Mustafa, Efsane, Mart Yılmaz Gruda Köylü Devrimci Börklüce Mustafa, Efsane, Mart 2008
8. 2007 · DENEME Çağdaş Edep-Erkan Görgü Kitabı, Aralık Yılmaz Gruda Çağdaş Edep-Erkan Görgü Kitabı, Aralık 2007 · Deneme
9. 1996 · ŞİİR Camdaki Düşman Yılmaz Gruda Camdaki Düşman 1996 · Şiir
10. 1993 Kül Altındaki Kor, Anton Çehov, Çeviren: Yılmaz Gruda, Piyes Yılmaz Gruda Kül Altındaki Kor, Anton Çehov, Çeviren: Yılmaz Gruda, Piyes 1993
11. 1976 · İNCELEME Şu Bizim Tiyatromuz Yılmaz Gruda Şu Bizim Tiyatromuz 1976 · İnceleme
12. 1986 Biraz Reklam Alır mısınız, Kasım Yılmaz Gruda Biraz Reklam Alır mısınız, Kasım 1986

Künyeler Vikipedi maddesindeki eser listesinden ayrıştırıldı. Kapağı bulunamayan kitaplar künyesinden dizildi.

1. 1958 · FİLM Daha Çekecek miyim Daha Çekecek miyim 1958
2. 1958 · FİLM Dokuz Dağın Efesi Dokuz Dağın Efesi 1958
3. 1958 · FİLM İstanbul Macerası İstanbul Macerası 1958
4. 1959 · FİLM Düşman Yolları Kesti Düşman Yolları Kesti 1959
5. 1959 · FİLM Ölürüm de Ayrılamam Ölürüm de Ayrılamam 1959
6. 1960 · FİLM Dolandırıcılar Şahı Dolandırıcılar Şahı 1960
7. 1960 · FİLM Gecelerin Ötesi Gecelerin Ötesi 1960
8. 1960 · FİLM Rüzgâr Zehra Sünger Avcıları Rüzgâr Zehra 1960 · Sünger Avcıları
9. 1961 · FİLM İstanbul'da Aşk Başkadır İstanbul'da Aşk Başkadır 1961
10. 1961 · FİLM Kader Yolcusu Kader Yolcusu 1961
11. 1961 · FİLM Suçlu Aşıklar Suçlu Aşıklar 1961
12. 1962 · FİLM Bir Gecelik Gelin Bir Gecelik Gelin 1962
13. 1964 · FİLM Affetmeyen Kadın Affetmeyen Kadın 1964
14. 1964 · FİLM Döner Ayna Döner Ayna 1964
15. 1965 · FİLM Cennet Fedaileri Cennet Fedaileri 1965
16. 1966 · FİLM Ben Bir Kanun Kaçağıyım Ben Bir Kanun Kaçağıyım 1966
17. 1966 · FİLM Kanun Benim Kanun Benim 1966
18. 1966 · FİLM Karakolda Ayna Var Karakolda Ayna Var 1966
19. 1966 · FİLM Yaşamak Haram Oldu Yaşamak Haram Oldu 1966
20. 1967 · FİLM Demir Yumruklu Üçler Demir Yumruklu Üçler 1967
21. 1967 · FİLM Kızıl Tehlike Kızıl Tehlike 1967
22. 1967 · FİLM Yalan Bazen Tatlıdır Yalan Bazen Tatlıdır 1967
23. 1970 · FİLM Ağlayan Melek Ağlayan Melek 1970
24. 1970 · FİLM Bomba Ahmet Bomba Ahmet 1970
25. 1970 · FİLM Herkesin Sevgilisi Herkesin Sevgilisi 1970
26. 1970 · FİLM İç Güveysi İç Güveysi 1970
27. 1970 · FİLM Ölünceye Kadar Ölünceye Kadar 1970
28. 1971 · FİLM Ayıbettin Şemsettin Ayıbettin Şemsettin 1971
29. 1971 · FİLM Bir Kadın Kayboldu Bir Kadın Kayboldu 1971
30. 1971 · FİLM Sezercik Yavrum Benim Sezercik Yavrum Benim 1971
31. 1972 · FİLM Hazreti Yusuf Hazreti Yusuf 1972
32. 1972 · FİLM Suya Düşen Hayal Suya Düşen Hayal 1972
33. 1972 · FİLM Tophaneli Murat Tophaneli Murat 1972
34. 1972 · FİLM Zulüm Zulüm 1972
35. 1973 · FİLM Arap Abdo İstanbul Kabadayıları Arap Abdo 1973 · İstanbul Kabadayıları
36. 1973 · FİLM Asiye Nasıl Kurtulur? Asiye Nasıl Kurtulur? 1973
37. 1973 · FİLM Bebek Yüzlü Bebek Yüzlü 1973
38. 1973 · FİLM Bitirimler Sosyetede Bitirimler Sosyetede 1973
39. 1973 · FİLM Gazi Kadın Gazi Kadın 1973
40. 1973 · FİLM Gülerken Ağlayanlar Gülerken Ağlayanlar 1973
41. 1973 · FİLM Sevda Yolu Sevda Yolu 1973
42. 1973 · FİLM Yeryüzünde Bir Melek Yeryüzünde Bir Melek 1973
43. 1973 · FİLM Cano Cano 1973
44. 1974 · FİLM Fedai Fedai 1974
45. 1974 · FİLM Kartal Yuvası Kartal Yuvası 1974
46. 1975 · FİLM Diyet Diyet 1975
47. 1975 · FİLM Köçek Köçek 1975
48. 1975 · FİLM Vur Tatlım Vur Tatlım 1975
49. 1976 · FİLM Arabacının Aşkı Arabacının Aşkı 1976
50. 1976 · FİLM Aşk Dediğin Laf Değildir Aşk Dediğin Laf Değildir 1976
51. 1976 · FİLM Babanın Suçu Babanın Suçu 1976
52. 1976 · FİLM Gel Barışalım Gel Barışalım 1976
53. 1976 · FİLM Güngörmüşler Güngörmüşler 1976
54. 1976 · FİLM Kana Kan Kana Kan 1976
55. 1976 · FİLM Kuklalar Kuklalar 1976
56. 1976 · FİLM Şoför Şoför 1976
57. 1976 · FİLM Su Perisi Elması Su Perisi Elması 1976
58. 1976 · FİLM Tek Başına Tek Başına 1976
59. 1977 · FİLM Meryem ve Oğulları Meryem ve Oğulları 1977
60. 1990 · FİLM Kuruntu Ailesi Kuruntu Ailesi 1990
61. 1992 · FİLM Yağmur Beklerken Yağmur Beklerken 1992
62. 1994 · FİLM Aylaklar - Altuğ Savaşal Aylaklar - Altuğ Savaşal 1994
63. 1994 · FİLM Bay Kamber Bay Kamber 1994
64. 1996 · FİLM Gözlerinde Son Gece Gözlerinde Son Gece 1996
65. 2004 · FİLM Yabancı Damat Yabancı Damat 2004
66. 2007 · FİLM Kavak Yelleri Kavak Yelleri 2007
67. 2008 · FİLM Şeytanın Pabucu Şeytanın Pabucu 2008
68. 2009 · FİLM Aile Saadeti Aile Saadeti 2009
69. 2009 · FİLM Aşk Geliyorum Demez Aşk Geliyorum Demez 2009
70. 2009 · FİLM Bez Bebek Bez Bebek 2009
71. 2010 · FİLM Çakıl Taşları Çakıl Taşları 2010
72. 2011 · FİLM Aşk Tesadüfleri Sever Aşk Tesadüfleri Sever 2011
73. 2011 · FİLM Bitmeyen Şarkı Bitmeyen Şarkı 2011
74. 2011 · FİLM Celal Tan ve Ailesinin Aşırı Acıklı Hikayesi Celal Tan ve Ailesinin Aşırı Acıklı Hikayesi 2011
75. 2012 · FİLM Böyle Bitmesin Böyle Bitmesin 2012
76. 2012 · FİLM İşler Güçler İşler Güçler 2012
77. 2012 · FİLM Suskunlar Suskunlar 2012
78. 2013 · FİLM Aşk Ağlatır Aşk Ağlatır 2013
79. 2013 · FİLM Fatih Fatih 2013
80. 2013 · FİLM Galip Derviş Galip Derviş 2013
81. 2013 · FİLM Vicdan Vicdan 2013
82. 2014 · FİLM Gülcemal Gülcemal 2014
83. 2014 · FİLM Kod Adı: K.O Z Kod Adı: K.O Z 2014
84. 2014 · FİLM Olur Olur! Bal Gibi Olur Olur Olur! Bal Gibi Olur 2014
85. 2014 · FİLM Sürgün İnek Sürgün İnek 2014
86. 2014 · FİLM Ulan İstanbul Ulan İstanbul 2014
87. 2015 · FİLM Adana İşi Adana İşi 2015
88. 2015 · FİLM Gönül İşleri Gönül İşleri 2015
89. 2015 · FİLM Mutlu Ol Yeter Mutlu Ol Yeter 2015
90. 2016 · FİLM Biz Bir Dolaşalım Biz Bir Dolaşalım 2016
91. 2016 · FİLM Roza of Smyrna İsmail ve Roza Roza of Smyrna 2016 · İsmail ve Roza
92. 2017 · FİLM Görevimiz Tatil Görevimiz Tatil 2017
93. 2017 · FİLM Ver Kaç Ver Kaç 2017
94. 2017 · FİLM Yıldızlar Şahidim Yıldızlar Şahidim 2017
95. 2018 · FİLM Ailecek Şaşkınız Ailecek Şaşkınız 2018
96. 2018 · FİLM Batlır Batlır 2018
97. 2018 · FİLM Göktaşı Göktaşı 2018
98. 2018 · FİLM Şahsiyet Şahsiyet 2018
99. 2018 · FİLM Sorma Neden Sorma Neden 2018
100. 2019 · FİLM Bir Aile Hikayesi Bir Aile Hikayesi 2019
101. 2019 · FİLM Hercai Hercai 2019
102. 2020 · FİLM Babam Çok Değişti Babam Çok Değişti 2020
103. 2020 · FİLM Menajerimi Ara Menajerimi Ara 2020
104. 2021 · FİLM Çukur Çukur 2021
105. 2022 · FİLM Rüzgargülü Rüzgargülü 2022
106. 2022 · FİLM Yanlış Anlama 2 Yanlış Anlama 2 2022
107. 2022 · FİLM Mahalleden Arkadaşlar Mahalleden Arkadaşlar 2022
108. 2023 · FİLM Kuzenler Firarda 2 Kuzenler Firarda 2 2023
109. 2023 · FİLM Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî 2023
110. 2023 · FİLM Kaküllü Kız Kaküllü Kız 2023
111. 2023 · FİLM Prens Prens 2023
112. 2023 · FİLM Türk Dedektif Türk Dedektif 2023
113. 2024 · FİLM Üç Günlük Dünya Üç Günlük Dünya 2024

Liste Vikipedi maddesindeki filmografiden alındı. Görseli bulunamayanlar künyesinden dizildi.