VECİHİ K-VI

1919-1923 Türk Kurtuluş Savaşı sırasında, Türk Hava Kuvvetleri uçaktan yoksundu. Savaşa katılan bir havacı olan Vecihi Hürkuş, ülkesinin kendi uçağına sahip olmasını istedi. 1925'te Resimli Ay dergisine verdiği röportajda, ilk başta uçak yapma konusunda tereddüt ettiğini, ancak arkadaşlarının kendisini ikna ettiğini belirtti. Kullanımdaki uçaklara benzer ve basit bir tasarım yapmaya çalıştı. 14 Haziran 1923'te eğitim ve keşif amaçlı kullanılacak uçağın teknik çizimlerini tamamladı. Projeyi 17 Haziran'da hava kuvvetleri müfettişi Korgeneral Muzaffer Ergüder'e projeyi gösterdi. İncelemenin ardından Hürkuş'u tebrik eden Ergüder, uçağa "Vecihi" adının verilmesini önerdi. Hava kuvvetleri, uçağın kolay monte edilebilir olması, 200 kilometre bölü saat (110 kn) hız yapabilmesi ve pilotun geniş bir görüş alanına sahip olmasını sağlayacak üç şart belirledi.

Uçağın hava kuvvetleri tarafından onaylanmasının ardından Hürkuş ve dört arkadaşı, 24 Haziran'da Halkapınar Uçak Tamir Atölyesi'nde çalışmalara başladı. Kısıtlı bir bütçeye sahip olan Vecihi K-VI'nın motoru, Yunan Hava Kuvvetleri'ne ait ele geçirilen bir uçaktan alındı. Uçağın geri kalanı için Hürkuş, Türkiye'den temin edilen ahşap, çelik çubuklar ve kumaş kullandı. Kumaşı güçlendirmek için özel kaplama ilacı kullanıldı. Hürkuş, projeyi bitirmek için günde en az 16 saat uçağın üzerinde çalıştı, bazen iki saatten az uyudu. Avrupa havacılığını incelemek üzere kısa bir süreliğine gönderildi ve Aralık 1923'ten Nisan 1924'e kadar orada kaldı. Döndüğünde, ahşap çerçeve bitmişti ve sadece kumaşla kaplanması gerekiyordu. Vecihi K-VI toplam 14 ayda inşa edildi ve 1924 sonlarında tamamlandı.

Uçak, tamamlandıktan sonra motor ve taksi testlerinin yapıldığı Seydiköy Havaalanı'na taşındı. Hürkuş uçuş izni istedi ve uçağı sertifikalandırmak için bir teknik komite kuruldu. Ancak bu komite, uçağı uçuracak kalifiye personelden yoksundu. Hürkuş, uçağı inceleyecek bir ekip için neredeyse bir ay bekledi. Bir üye daha sonra Hürkuş'a lisans veremeyeceklerini ve "uçağına güveniyorsa atlayıp uçması gerektiğini" söyledi.[a] 28 Ocak 1925'te Hürkuş tamamen boş olan havaalanına geldi. Saat 15:00'te Hürkuş, kısa bir kalkıştan sonra Vecihi K-VI ile 15 dakikalık bir uçuş yaptı. İkinci bir pilotun ağırlığını simüle etmek için arka koltukta 60 kilogram (130 lb) ağırlığında bir kum torbası vardı. Bu, Türk yapımı bir uçağın ilk uçuşuydu. Geri döndüğünde, hava alanı onun için tezahürat yapan bir kalabalıkla doluydu. İndikten sonra Hürkuş, kutlama yapan arkadaşları tarafından karşılandı.

Uçak hangara çekildikten sonra Hürkuş, uçuş hakkında arkadaşlarıyla konuşurken, izinsiz uçtuğu için müfettişliğin emirlerini ihmal ettiği gerekçesiyle kısa bir hapis cezası[b] aldığı bildirildi. Karar daha sonra bozulmasına rağmen, hava kuvvetlerinden ayrıldı ve uçak kullanılmadı. Uçak, İzmir'de açıkta saklandığı için korozyona uğradı. Hürkuş, K-VI'yı geri almaya çalışsa da, sadece "oyalanmalarla" karşılaşıyordu.[c] Uçağı kapalı bir alanda saklama talepleri de hava kuvvetleri tarafından reddedildi. Türk Tayyare Cemiyeti (TTaC), uçağı bağış toplama amaçlı uçuşlarda kullanmak için resmî olarak talep etti, ancak uçak onlara hiç verilmedi.

TTaC'deki bazı yönetim değişikliklerinin ardından Eylül 1925'te Hürkuş, uçağını geri almanın imkânsız olduğunu öğrendi. Vecihi K-VI daha sonra bilinmeyen koşullar altında imha edildi.

1930 yılında Hürkuş, Vecihi K-XIV adlı ikinci bir uçak yaptı ve bu uçağı ilk kez 16 Eylül 1930 tarihinde uçurdu. The K-XIV, sertifika almak için Şubat 1931'de trenle Çekoslovakya'nın Prag şehrine gönderildi. Süreç 23 Nisan'da tamamlandı ve sertifikalı uçak 5 Mayıs'ta Türkiye'ye geri uçtu.

1. Veri kaynağı Yavuz 2012, s. 26
2. Kapasite 2
3. Uzunluk 7,61 m (25 ft 0 in)
4. Kanat açıklığı 11,7 m (38 ft 5 in)
5. Yükseklik 3 m (9 ft 10 in)
6. Kanat alanı 31,8 m2 (342 ft2)
7. Boş ağırlık 830 kg (1.830 lb)
8. Brüt ağırlık 1.270 kg (2.800 lb)
9. Yakıt kapasitesi 200 kg
10. Güç kaynağı 1 × Benz 6 silindirli su soğutmalı pistonlu motor, 150 kW (200 hp)
11. Pervaneler 2,85 m (9 ft 4 in) çaplı
12. Maksimum sürat 207 km/h (129 mph, 112 kn)
13. Seyir sürati 188 km/h (117 mph, 102 kn)
14. Perdövites sürati 83 km/h (52 mph, 45 kn)