Kısaca kimdir?
1915 Van İsyanı ya da İkinci Van İsyanı (Ermenice: Վանի Հերոսամարտ), I. Dünya Savaşı sırasında Osmanlı İmparatorluğunun Van Vilayeti sınırları içindeki Ermenilerin çıkardıkları isyandır. Olayların süresi, Van Vilayeti'nin diğer bölgelerinde daha önce başlamış olmalarıyla birlikte, Van merkezine yayıldıkları süreyi esas alarak 19 Nisan-6 Mayıs 1915 arası olarak kabul edilmektedir.
Van çevrede çatışmalar
—Van çevrede çatışmalar
15 Nisan'da Erciş'te Jandarma Ermenilerin alanda toplanmalarını istedi. Toplanmanın sebebi vergi defterdarlarının jandarma eşliğinde Van kuzeyindeki köylülerin koyunu saymak idi. Vergi tahsildarı vergi değerlerinin hesaplanması ile ilgili Sultan beyanını iletti. Erciş'te Ermenilerle Jandarma arasında çatışmalar başladı. Anlaşmazlık önce köylülerle vergi tahsildarları arasında çıktı. İtilaflar Vergi tahsidarı ve güvenliğini sağlayan Jandarmalardan Banat Jandarma Karakoluna, daha sonra da diğer merkezlere sıçradı. 19 Nisan'da Arnold Toynbee kırsal alandaki çatışmalarda tek bir günde 2.500 erkeğin öldürüldüğünü öne sürmüştür. Osmanlı kayıtları çatışmaları doğrulamakta fakat Jandarmanın bu ayaklanmayı bastırdığını belirtmektedir.
17 Nisan Arşak Vramyan tutuklandı. Nisan başında burada "öğretmenlik" yapan bir Ermeni Şadak ortasında tutuklandı. Şadak Ermenileri bu kişi lehine bir gösteri yürüyüşü yaptılar. Önde gelen Ermeniler Cevdet Bey'den bu sorunun çözülmesi talebiyle Nikoğayos Poğos Mikaelyan (İşkan) liderliğinde şehre gittiler. Nikoğayos Poğos Mikaelyan ve önde gelen Ermenilerin Hirj'de önleri kesilerek öldürüldüler. 17 Nisan'da ERF'nin üç liderinden geriye sadece o sırada Van şehrinde olan Aram Manukyan kaldı.
Osmanlı devletinin seferberlik ilanına Osmanlı vatandaşı olan Ermenilerin bazıları uysa da pek çoğu bu çağrıya uymamıştır. Osmanşı Korsu, Akhis, Beygeri, Arşin, Tasu gibi büyükçe köylerine istekte bulunmuş ama cevap alamamıştır. Ocak 1915'te Bitlis'in Hizar kazasının Sekür Köyü Ermenileri askerlik yüzünden sorun çıkmıştır. Osmanlı devleti asker kaçağı arayan jandarma müfrezesi bu bölgede çatışmaya girmiştir.
Ermeni milisler özellikle Bitlis'i Van'a bağlayan bölgedeki Gevaş yolunu ulaşıma keserler. Ayrıca bu bölgeden geçen önemli haberleşme hattı kesintiler yüzünden kullanılmaz hale gelir. 20 Şubat 1915'te Bitlis Ermeni köylerinde Osmanlı güçleriyle çatışma devam ederken merkeze bulunan Viyris köyünde çarpışmalar çıktı.
Van İsyanı (1915) · diğer bölümler
Bağlantı atlası
Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.
-
Van İsyanı (1915) hayat hikâyesinde anıyor Armenak Yekaryan
“Ermeni kaynaklarına göre Van Ermeni liderleri Aram Manukyan, Arşak Vramyan, Nikoğayos Poğos Mikaelyan (İşkhan) ve Armenak Yekaryan Ermenilere Osmanlı hükûmetine karşı çıkmak değil...”
-
Van İsyanı (1915) hayat hikâyesinde anıyor Enver Paşa
“Daha sonra Enver Paşa Sarıkamış Savaşı'nı desteklemek için bu gücün planını değiştirecekti.”
-
Van İsyanı (1915) hayat hikâyesinde anıyor Ermeni Devrimci Federasyonu
“Bu bölgede Ermeni liderleri arasında Aram Manukyan Ermeni Devrimci Federasyonu (EDF) nin bölgesel parti lideri, Armenakis Yekaryan Armenakan partisinden, Nikoğayos Poğos Mikaelyan...”
-
Van İsyanı (1915) hayat hikâyesinde anıyor Hafız Hakkı Paşa
“Hafız Hakkı Paşa geri çekilme emri verdi.”
-
Van İsyanı (1915) hayat hikâyesinde anıyor Hasan Tahsin
“Savaşın başlamasıyla Van valisi Hasan Tahsin Bey Erzurum'a atandı ve onun yerine yardımcısı Cevdet Bey getirildi.”
-
Van İsyanı (1915) hayat hikâyesinde anıyor İttihat ve Terakki
“Van'da Müslüman, Ermeni, Nasturi ve Keldani Cemaati temsilcileri ve ayrıca İttihat ve Terakki Partisi, Taşnaksütyun, Ramgavar, Hınçak, Parti Serakan, Parti Karsakan da örgütlenmişt...”
Kaynaklar
Bu profil için henüz kaynak kaydı yok.
Bilerek dışarıda bırakılanlar
Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.
Vikipedi’den uyarlanmıştır
Bu profildeki metinler Vikipedi maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.
Ne değişti?
-
Profil oluşturuldu
0 kaynak ve 0 olayla ilk kayıt.
Düzeltme masası
Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.
- Ne yanlış?
- Doğrusu
- Kaynak
Önerin masada.
Editör ilk yanıtı en geç 5 iş günü içinde verecek. Kabul edilirse “Ne değişti?” günlüğünde görünecek.